Κριτική: “Τα Χειρόγραφα των Σκοτεινών” της Μαρίας Ράπτη

by Ιλέην Ρήγα

xeirografa-ton-skotinonΣκοτεινά. Ένα σύμπλεγμα τριών χωριών που δεν θέλουν να έχουν καμία σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Ξαφνικά, δηλητηριασμένα πηγάδια και μυστηριώδεις θάνατοι παιδιών αναστατώνουν την τοπική κοινωνία. Άγνωστο πόσα χρόνια μετά από τα γεγονότα, το μόνο που σώζεται είναι οι ημερολογιακές καταχωρήσεις ενός ερευνητή από τον Έξω Κόσμο και μιας γυναίκας από τα χωριά. Στις καταχωρήσεις αυτές, στις οποίες παρεμβάλλονται οι μύθοι και οι θρύλοι των Σκοτεινών, ξετυλίγεται το κουβάρι μιας ζοφερής ιστορίας και ενός αινιγματικού έρωτα.
Ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί και προς τα πίσω, καλώντας τον αναγνώστη να γίνει ο ίδιος ερευνητής.
Ένα βιβλίο για την υποκειμενικότητα της αλήθειας.
Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Αρχέτυπο.


Κριτική

Το βιβλίο αυτό ήταν η πρώτη μου επαφή με τη συγγραφική δουλειά της Μαρίας Ράπτη, η οποία ήταν υποψήφια στα φετινά 6α Θεατρικά Κουλτουροβραβεία Θεσσαλονίκης 2016 στην κατηγορία “Καλύτερου Θεατρικού Κειμένου 2016” για το κείμενο της παράστασης “Το Κορίτσι Μέσα στο Σπίτι” – για την ιστορία, το θεατρικό κέρδισε το βραβείο “καλύτερου τοπικού θιάσου 2016”.

Η πρώτη κιόλας εντύπωση είναι πως πρόκειται για ένα προσεγμένο βιβλίο. Ελαφρύ και μαλακό παρά τις 238 σελίδες του, όμως με γερό δέσιμο, γυαλιστερό και ατμοσφαιρικό εξώφυλλο, ενώ παρουσιάζει και μια διακριτική σχεδιαστική λεπτομέρεια στο κάτω μέρος της κάθε σελίδας, ώστε να δώσει την αίσθηση ενός σκισμένου, ταλαιπωρημένου χαρτιού.

Στο οπισθόφυλλο, διαβάζουμε πως είναι “ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί και προς τα πίσω, καλώντας τον αναγνώστη να γίνει ο ίδιος ερευνητής.” Όπως ήταν αναμενόμενο, μου κίνησε την περιέργεια και έτσι διάβασα πρώτα τις τελευταίες έξι σελίδες του επιλόγου και των σημειώσεων και ανακάλυψα πως ο συγκεκριμένος επίλογος, όχι μόνο δεν spoilaρει την πλοκή, αλλά στην ουσία γεννά περαιτέρω ερωτήματα, αντί να τα απαντά, αποκτώντας έτσι την διττή λειτουργία επιλόγου – προλόγου.

Η ιστορία ξετυλίγεται μέσα από πρωτοπρόσωπα κείμενα, γραμμένα από έναν άντρα και μια γυναίκα, τα οποία ο “ερευνητής συγγραφέας” έχει ταξινομήσει σε λογική, χρονολογική σειρά, ώστε ο “ερευνητής αναγνώστης” να προσπαθήσει να λύσει το μυστήριο των Σκοτεινών.

Τι είναι τα Σκοτεινά και ποιο είναι το μυστήριό τους; Τα Σκοτεινά είναι ένα σύμπλεγμα τριών χωριών οικειοθελώς αποκομμένων από την εξέλιξη και την κουλτούρα του υπόλοιπου κόσμου, με αυτονομία που βασίζεται αυστηρώς μόνο σε όσα παράγουν και με παλιών αρχών ηθικές και έθιμα. Αναγκάζονται όμως να παρακάμψουν το “άβατό” τους όταν μια σειρά ανεξήγητων δηλητηριάσεων και θανάτων νεαρών παιδιών θα ταράξει την κοινωνία τους. Τότε είναι που ένας ερευνητής από τον “Έξω Κόσμο” θα κληθεί να τους βοηθήσει με την υπόθεση, ο οποίος είναι και ο συγγραφέας των μισών χειρογράφων που διαβάζουμε. Δύσκολα θα μπορέσει να φέρει εις πέρας το έργο του, καθώς πέρα από την ίδια την παράξενη και αποτρόπαια υπόθεση, ανυπέρβλητο εμπόδιο θα αποδειχθούν οι αλλόκοτες συνήθειες των κατοίκων, οι αναρίθμητες απαγορεύσεις και περιορισμοί ατομικής και συλλογικής ελευθερίας, αλλά και το ίδιο το περιβάλλον των Σκοτεινών, που αντικατοπτρίζει επάξια το όνομά του με την πάντα μουντή και βροχερή ατμόσφαιρά του.

Τα άλλα μισά χειρόγραφα ανήκουν σε μια γυναίκα, κάτοικο των χωριών. Μέσα από τα δικά της γραπτά ξεδιπλώνονται οι θρύλοι, οι ζοφερές αντιλήψεις των συγχωριανών της, αλλά και η ανέλπιστη επίπτωση του έρωτα στην ψυχοσύνθεσή της, καθώς μέσα από τα χειρόγραφα σκιαγραφείται και η μοίρα ενός αινιγματικού, και πιθανώς καταδικασμένου έρωτα – αν και δεν θα το μάθουμε ποτέ.

“Τα Χειρόγραφα των Σκοτεινών” είναι μια αστυνομική νουβέλα με άφθονα στοιχεία ψυχολογικού τρόμου, αλλά και ερωτισμού. Η κοσμοπλασία της Μαρίας Ράπτη λειτουργεί καταλυτικά στην κλειστοφοβική αίσθηση που αποπνέει η σκληρή κοινωνία των Σκοτεινών, ενώ η μυθοπλασία της είναι ολοκληρωμένη, με πινελιές υπερφυσικού και μεταφυσικού στοιχείου, με παραμύθια και μύθους που περιπλέκονται έντεχνα στην αφήγηση. Οι δύο βασικοί χαρακτήρες αφήνουν ο καθένας το δικό του συγγραφικό στίγμα στα χειρόγραφα και είναι πραγματικά αξιέπαινο το πώς η συγγραφέας κατορθώνει να εναλλάσσει άψογα το ύφος της ανάμεσα στη γυναικεία – πιο συναισθηματική – σκοπιά και στην ορθολογιστική αντρική αντίληψη.

Το κοινό στοιχείο όλων των χαρακτήρων του βιβλίου είναι η αντιμετώπιση και η προσαρμογή στην “υποκειμενική” διαφορετικότητα. Για τον ερευνητή, τα χωριά είναι το “διαφορετικό”, αυτό που είναι εκτός της δικής του πολιτισμικής πραγματικότητας, ενώ για τους κατοίκους των χωριών ο ερευνητής αντιπροσωπεύει όλα τα στοιχεία της σύγχρονης ζωής που έχουν αποφασίσει να κρατήσουν μακριά από τον πολιτισμό τους. Και όμως, έρχεται η στιγμή που αυτοί οι δύο κόσμοι θα χρειαστεί να συνυπάρξουν και αναπόφευκτα η αλληλεπίδραση έχει τις επιπτώσεις της.

Κλείνοντας, είναι ένα πρωτότυπο αφήγημα όπου το τρικ των μικρών, αυτοτελών σχεδόν, ιστοριών των χειρογράφων συμβάλλει στην αποφυγή λαθών, στην ευχάριστη ροή του λόγου και στην καλοδουλεμένη κλιμάκωση της λύσης του μυστηρίου. Ένα ανάγνωσμα που δεν περνά απαρατήρητο.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά