Οι επιστολές του H.P. Lovecraft: είναι όντως φασίστας, μισογύνης και ρατσιστής;

by Ραφαήλ Μπελένιώτης

Η μετάφραση των επιστολών του H.P. Lovecraft που κυκλοφόρησαν από τις εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ σε μετάφραση του Βασίλη Καλλιπολίτη από το πρωτότυπο έργο των επιστολών «H.P. Lovecraft, Selected Letters», μας βοηθάει, σ’ έναν μεγάλο βαθμό, να σχηματίσουμε μια πιο εμπεριστατωμένη άποψη για τον άνθρωπο Lovecraft, εκτός από τον συγγραφέα, που η κοινότητα της λογοτεχνίας τρόμου, και όχι μόνο, έχει λατρέψει.

Για τον Lovecraft ως άνθρωπο και προσωπικότητα έχουν λεχθεί και γραφεί άπειρα. Βιαστικές γενικεύσεις και αφορισμοί, τόσο για τις πολιτικές όσο και για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις του.  Ο φυλετισμός, θεωρία η οποία στην εποχή του  γνώριζε τεράστια άνθηση και είχε πέραση ακόμα και μέσα σε επιστημονικούς κύκλους, τον έβρισκε κάτι παραπάνω από σύμφωνο. Αν κάποιος προσθέσει και την εγγενής αποστροφή  του προς οτιδήποτε «ξένο» ως απειλή (πράγμα που πολλοί συνάδουν και μέσα από το έργο του  προσομοιάζοντας τα βδελύγματα των «Μεγάλων Παλαιών» με τους μαύρους μετανάστες,ή τοποθετώντας πάντα μια διαβολικότητα στους έγχρωμους  πρωταγωνιστές των ιστοριών του ),  μπορούμε να καταλάβουμε γιατί πολλοί αναγνώστες και μελετητές του καταλογίζουν ρατσισμό.

Η προσωπική ζωή του δεν έμεινε στο απυρόβλητο. Η δυσκολία του να συνευρεθεί με το γυναικείο φύλο, η μη προτίμηση ή ακόμα και η άρνηση της σαρκικής ηδονής και της σεξουαλικής πράξης και ένας αποτυχημένος γάμος, οδήγησαν πολλούς ερασιτέχνες αλλά και επαγγελματίες μελετητές να τον χαρακτηρίσουν ως ασέξουαλ άτομο. Οι συντηρητικές του κρίσεις για τα τεκταινόμενα της εποχής, η προσκόλληση του στο αστικό αγγλικό πνεύμα και στην αριστοκρατική κουλτούρα, το ευαίσθητο της υγείας του και οι νευρασθένειες του,μας δίνουν την εικόνα ενός απομονωμένου, δύστροπου ίσως και τραυματικού ανθρώπου, πλην όμως μέσου ανθρώπου της εποχής του.

Είναι όμως τόσο απόλυτα τα πράγματα; Μπορούμε εμείς εκ των υστέρων και σε «νεκρό» ουσιαστικά χρόνο, να αποτιμήσουμε έναν άνθρωπο, μόνο μέσα από τα λογοτεχνικά ή και επιστολικά γραπτά του; Πόσο ασφαλές είναι και πόσο εύκολο να πέσουμε σε άχαρες και άστοχες γενικεύεις;

llovkkdffgttiittsd000-353x221.jpg

Ήταν ο H.P. Lovecraft ρατσιστής;

Με την δομική έννοια του όρου, ναι.

Ο Lovecraft ήταν φυλετιστής. Θεωρούσε δηλαδή, πως συγκεκριμένες ινδοευρωπαϊκές ανθρώπινες φυλές (ράτσες), όπως η Αγγλοσαξονική ήταν πολύ ανώτερες πολιτισμικά, εκ φύσεως και πως έπρεπε να αποφευχθεί οποιαδήποτε φυλετική νόθευση. Αυτό όμως δεν πρέπει να μας παραξενεύει. Πρώτον γιατί η πνευματική σπουδή κάποιου ή η καλλιτεχνική του φύση, δεν αρκούν για να τον κρατήσουν μακριά από αβάσιμες και αποκρουστικές θεωρίες ή ιδεολογήματα, κυρίως όταν αυτές είναι κυρίαρχες στην ιστορική περίοδο ύπαρξης του συγγραφέα ή του καλλιτέχνη. Ο Gabriele D’Annunzio ήταν δραματουργούς, μυθιστοριογράφος, δημοσιογράφος και ποιητής και πολύ καλός φίλος και θαυμαστής του Μουσολίνι και τους φασισμού εν γένει. Κυκλοφορούσε φορώντας στρατιωτική περιβολή και κρατώντας μια βίτσα. Είναι ευρύτερα γνωστός σήμερα για το μυθιστόρημα του «Η Ηδονή». Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους Ιταλούς λογοτέχνες.
Επίσης, ήταν και ακραία σεξιστής, καθώς  στα ημερολογιακά γραπτά του είχε σημειώσει πως επιθυμεί να βιάζει «κορίτσια της εργατικής τάξης». Υπήρξαν λοιπόν και μεγαλύτερα καθάρματα από τον Lovecraft. Από την άλλη ο γνωστός Αμερικάνος χωριάτης Robert E. Howard,  είχε εμμονικό πάθος με την αδρεναλίνη της βίας και για αυτό βιοπορίζονταν ως επαγγελματίας παλαιστής. Ήταν συνειδητά φυλετιστής με επαφές ακόμα και με το Ναζιστικό Κόμμα του Χίτλερ στην Γερμανία. Το αριστούργημα του «Κόναν, ο Βάρβαρος» διαβάζεται αδιάλειπτα μέχρι σήμερα.

Ο Lovecraft, λοιπόν, ήταν πιο ήπιος σίγουρα, ακόμα και σαν ιδιοσυγκρασία. Παρόλα αυτά, ο ρατσισμός είναι παρών γύρω του και μέσα του. Πως έφτασε ο Λάβκραφτ να δηλώνει και να γράφει ως ένας φυλετιστής; Αρχικά ο φυλετισμός ήταν ευρύτατα διαδεδομένος στην εποχή του ενώ μεγάλο μέρος του επιστημονικού και πολιτικού κόσμου τον είχε ενστερνιστεί. Έτσι αν όντως κάποιος διαβάσει τα διηγήματα του Λάβκραφτ εύκολα θα καταλάβει πως ο φόβος του, ήταν αυτός της ετερότητας, του«ξένου» όντος. Η φυγή στο παρελθόν, η παρουσία του θανάτου, η νοσταλγία της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η επιμονή στη αβάσιμη και γελοία για την εποχή γενεαλογικότητα, η απέχθεια προς το «δημοκρατικό» κόσμο της Αμερικής που εξαθλίωνε στη φτώχεια τους μη προνομιούχους, αλλά και η πολυχρωμία που επιβάλλονταν από τις καταστάσεις των αποικισμών και των μεταναστεύσεων ήταν οι αιχμές.

EPISTOLES-LAVKRAFT.jpg

Συγκεκριμένα, ο Λάβκραφτ αναφέρει για τον πολιτισμό του 20ου αιώνα σε μια επιστολή προς τον Γούντμπερν Χάρις το 1929:

«Θα συνοψίσω τη θέση μου λέγοντας ήδη αυτό που έχω πει αρκετές φορές- νομίζω ότι η μηχανική κουλτούρα είναι κατώτερη από τη δική μας επειδή υψώνει μιαν απολύτως δίχως νόημα ομάδα ιδιοτήτων – την ταχύτητα, την ποσότητα, την βιομηχανία για την βιομηχανία, τον πλούτο για τον πλούτο- στο βάθρο των πρωταρχικών αρετών , επειδή καταστρέφει τις φυσιολογικές σχέσεις μνήμης με το περιβάλλον και τις λαϊκές παραδόσεις, επειδή υπερτονίζει την σημασία της ομοιογένειας αντί της ατομικότητας,(…) θα είναι μια κουλτούρα μισή κουλτούρα, που θα επιτρέπει την ζωή μόνο σε ένα τμήμα του ανθρώπου..»

Εδώ βλέπουμε έναν  Λάβκραφτ ο οποίος απεχθάνεται την νέα αναδυόμενη βιομηχανική αστική κουλτούρα και υμνεί την «ζωώδη απλότητα» και  τις πρωταρχικές αρετές του ανθρώπου, όπως και τους δεσμούς του με την Γη και την φύση, την φυλή.Υμνεί την σίγουρη δομή και την ησυχία κόντρα ίσως στην πολλαπλότητα και στην πολυπλοκότητα ενός καπιταλισμού που παράγει κατακερματισμούς στις ανθρώπινες σχέσεις και ταυτότητες (όπως οι εθνικές). Στο στόχαστρο βάζει επίσης και όλες τις νεωτερικές επιδιώξεις του μέσου ανθρώπου: τον πλουτισμό, την ταχύτητα της ζωής και την έλλειψη συναισθήματος, την υπερσυσσώρευση ιδιωτικού κεφάλαιο τόσο χρηματικού όσο και γης (την οποία γνωρίζουμε πως απεχθανόταν).

Ο H.P. Lovecraft φαίνεται επίσης να απεχθάνεται και τον μικροαστικό «διανοουμενισμό» όπως τον χαρακτηρίζει, δηλαδή το σύνολο της συμπεριφοράς των διανοούμενων της εποχής του, σε μια επιστολή προς τον  ΦράνγκΛόγκ: το 1930

«Αυτό το είδος,  ο διανοουμενισμός , είναι που δημιουργεί τον μυστικισμό και τον νεποτισμό. Οι περισσότεροι άνθρωποι των γραμμάτων διαβάζουν 74%περισσότερα βιβλία από εκείνα που προσφέρουν πραγματικά στη ζωή της σκέψης και της φαντασίας τους. Στο μεγαλύτερο ποσοστό η ανάγνωση είναι απλή επανάληψη των ίδιων πάντα συμβατικών εντυπώσεων. Οι εντυπώσεις αυτές δεν προωθούν τυχαία τον προσανατολισμό του ατόμου ως προς το σύμπαν , δεν ενισχύουν την φαντασιακή μας απόδραση από τους περιορισμούς του χρόνου , του χώρου και των φυσικών νόμων.Πρέπει να μάθουμε να αναπτύσσουμε τις δικές μας δυνατότητες –και αυτό μπορεί να το πετύχει μόνο η ανταλλαγή επιχειρημάτων».

Ο Lοvecraft απεχθ

άνεται σίγουρα τον νεωτερικό και σύγχρονο πολιτισμό της εποχής του,όπως απεχθάνεται και τις νόρμες της νεωτερικής κουλτούρας και των γραμμάτων. Νοσταλγεί την ηρεμία  της φύσης και εχθρεύεται τον ήχο της βιομηχανοποίησης των περιοχών, την πολυπολιτισμικότητα και της αστυφιλίας.. Από την άλλη δυσανασχετεί έντονα απέναντι στους «λόγιους» της εποχής του και τους κατηγορεί πως δεν οξύνουν την φαντασία και δεν συντελούν στην απόδραση από τα όρια σκέψης και συμβατικής φαντασίας.

 Σε άλλη επιστολήτου προς τον Τζέιμς Φέρντιναντ Μόρτον, ο Lovecraft τον Ιανουάριο το 1931, αποκαλεί:

 «Απέραντα κατώτερο», τον μαύρο. Οι σύγχρονοι και μη συναισθηματικοί βιολόγοι δεν έχουν καμία αμφιβολία για αυτό- εξέχοντες Ευρωπαίοι για τους οποίους δεν υπάρχει πρόβλημα προκατάληψης. Αλλά είναι επίσης γεγονός πως θα υπήρχε πολύ σοβαρό και νομικό πρόβλημα ακόμα και αν ο Νέγρος ήταν ίσος με τον λευκό. Γιατί η απλή πραγματικότητα λέει πως δύο πλατιά διαφορετικές ράτσες ,είτε είναι ίσες είτε όχι, δεν μπορούν να συνυπάρξουν ειρηνικά στο ίδιο έδαφος παρά μονάχα όταν θα αναμειχθούν φυλετικά ή θα υιοθετήσουν συνήθειες που θα επιτρέπουν μια σταθερή και παραδοσιακή νηφαλιότητα..(…) Φυσικά αν μια ράτσα θέλει να υποκύψει στο φανταστικό μαρτύριο της νόθευσης της επί μια αγωνιώδη περίοδο αιώνων, τελικά θα αναδυθούν μια νέα, σύνθετη ράτσα και ένας νέος,σύνθετος πολιτισμός που τα μέλη τους θα έχουν επιτύχει μια ισορροπία. (…)

Είναι δυνατό να μπορέσει να επεξεργασθεί η οικονομική δικτατορία του μέλλοντος ένα διπλωματικό σχέδιο χωριστής εγκατάστασης των μαύρων , όπου θα μπορούν να ακολουθήσουν έναν δικό τους τρόπου ζωής, επαρκή για τους ίδιους, αποφεύγοντας τις οξύτερες σκληρότητες της κατωτερότητας μέσω ενός μειωμένου αριθμού σημείων επαφής με τους λευκούς..(..)Κανείς δεν θέλει να τους κάνει πραγματικό κακό, και όλοι θα χαίρονταν αν βρίσκονταν ένας τρόπος απάλυνσης των δυσκολιών τους, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δομή του δεσπόζοντος στημονιού…»

 Στα γραφόμενα της παραπάνω επιστολής του συγγραφέα συναντάμε ξεκάθαρα και σε ολοκληρωμένη μορφή τις αρχές της φυλετικής πίστης του.  Ενώ πράγματι θεωρεί κατώτερους τους νέγρους, δεν διακατέχεται από κανένα εκδικητικό αίσθημα ή αίσθημα μίσους απέναντι τους και δεν είναι υπέρμαχος κάποιας «λύσης»η οποία θα κόστιζε σε ζωές και σφαγές ανθρώπων ή σε ολοκαυτώματα. Από την άλλη φαίνεται και σίγουρος για τα αισθήματα της πλειοψηφίας, πως ούτε οι περισσότεροι ομοεθνείς του αισθάνονται πραγματικό μίσος, απλά μια ανάγκη για την φυλετική καθαρότητα.  Στη συνέχεια διαβεβαιώνει πως οι περισσότεροι νέγροι θα μπορούσαν να σχηματίσουν στους Νέους Τόπους, μια καλοδιαχειριζόμενη αγροτική τάξη, πράγμα που προδίδει την λατρεία του, για τους φεουδαρχικούς ρομαντικούς χρόνους. Ο σύγχρονος του Λάβκραφτ Αμερικάνος, όπως και ο ίδιος, «κατηγορεί τους μαύρους για να αποφευχθεί και να φυλαχθεί από την φυλετική και πολιτιστική νόθευση» που η κυβέρνηση επιβάλει. Στο τέλος της επιστολής αναφωνεί :

«Θεέ μου! Και τι δεν θα έδινα για να δω να υψώνεται ξανά η παλιά σημαία στο λευκό κωδωνοστάσιο του Αποικιακού Διοικητηρίου του Πρόβιντενς που προδοτικά κατεβάστηκε την 4η Μάιου του 1776. Ο Θεός Σώζει τον Βασιλέα! Ας έχει καλά την Βασιλική Αποικία του Ρόντ’ Άιλαντ και των Φυτειών του Πρόβιντενς..»

H.P. Lovecraft και Ναζί

 To πλούσιο υλικό από τις επιστολές του συγγραφέα, που πλέον διαθέτουμε μεταφρασμένο χάριν στις εκδόσεις ΑΙΟΛΟΣ, μας φωτίζει και τις προσωπικές απόψεις του συγγραφέα ακόμα και για συγκεκριμένα θέματα της επικαιρότητας, όπως το Ναζιστικό κίνημα της Γερμανίας, σε επιστολή του 1933:

«Όσο για τους Ναζί – δεν υπάρχει αμφιβολία ότι είναι άξεστοι, ωστόσο από πολλές απόψεις ο αντικειμενικός αναλυτής δεν μπορεί να μην αισθανθεί κάποια συμπάθεια για μερικές φάσεις των θέσεων τους.Αγωνίζονται –με αφελή και στενό τρόπο – εναντίον μιας εξαπλωμένης και ύπουλης διάθεσης των τελευταίων χρόνων που οπωσδήποτε προδικάζει την πιθανή παρακμή του δυτικού κόσμου- και δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει την πρόθεση, όσο απαίσιες αλλά και επικίνδυνες μπορεί να φαίνονται μερικές από τις μεθόδους τους. Ο Χίτλερ δεν είναι Μουσολίνι  – αλλά να με πάρει η ευχή αν δεν είναι ο κακόμοιρος βαθιά ειλικρινής και πατριώτης. Το γεγονός ότι δεν προσυπογράφει τις κενοδοξίες των ιδεαλιστών πολιτικών«φιλελεύθερων», η πολιτική των οποίων οδηγεί παρά μόνο στο χάος και την κατάρρευση,είναι μάλλον υπέρ του παρά εναντίον του. (…) Φυσικά είναι γελοίο να απαγορεύονται τα εβραϊκά βιβλία, να επιβάλλονται περιορισμοί στους Εβραίους που έχουν Γερμανική κουλτούρα και να θεωρείται – από βιολογική άποψη πως μια σταγόνα Σημιτικό αίμα καθιστά κάποιον ανίκανο για την Άρεια υπηκοότητα…».

Βλέπουμε στην επιστολής προς τον Jehvish-Ei., ότι ο συγγραφέας αρνείται τις «άξεστες» και βάρβαρες μεθόδους των Ναζί της Γερμανίας (σίγουρα θα τον έβρισκε αντίθετο και το ολοκαύτωμα), αλλά η συγκεχυμένη και μπερδεμένη ιδέα του υπέρ συναισθηματικού πατριωτισμού που έχει, σε συνδυασμό μαζί με τις φυλετικές θεωρίες που ενστερνίζονταν, τον ωθούσαν στην κατά το ήμισυ αποδοχή της Ναζιστικής παρουσίας και των επιδιώξεων τους. Σε αυτό τον ωθούσε και η αντιπάθεια προς τους πολιτικούς εκπροσώπους του φιλελευθερισμού, τους οποίους και θεωρούσε υποκριτές και αδιάφορους απέναντι στα δεινά των φτωχών. Φαίνεται όμως πως ο Λάβκραφτ μπορεί και κατανοεί τις διαφορές του Χίτλερ και του Μουσολίνι – δηλαδή κατανοεί τις βασικές δομικές διαφορές του Φασισμού-Ναζισμού της εποχής του.  Τέλος τα «λεπτά» του αισθήματα απέναντι στον κόσμο της τέχνης και των γραμμάτων τον καθιστούν τελείως αντίθετο στην απαγόρευση η δίωξη της εβραϊκής κουλτούρας. Ο «Ναζισμός» του Λάβκραφτ πάσχει από αντιφάσεις και αυτο-ακυρώσεις..

Στη συνέχεια της επιστολής κατακρίνει τον Αμερικάνικο αντισημιτισμό αλλά αποδέχεται τον Γερμανικό, ενώ θεωρεί  λογική την μη αποδοχή των μαύρων στην εθνική κοινότητα του Νέου Κόσμου, αλλά θεωρεί υπερβολική μια ανάλογη ή παρόμοια στάση των Γερμανών απέναντι στους Εβραίους λόγο «μιας σταγόνας Σημιτικού αίματος».

H.P. Lovecraft και φασισμός, σοσιαλισμός –  ο πολιτικός Lovecraft

 «Όσο για τις πολιτικές μεθόδους – εξακολουθώ να πιστεύω ότι μια φασιστική δικτακτορία με το δικτάκτορα να εκλέγεται δια ψήφου από όσους επιτυγχάνουν σε κατάλληλες εξετάσεις επι σχετικών θεμάτων, θα αποτελούσε το μικρότερο από τα δυνατά κακά. Φυσικά η διαφθορά δεν μπορεί να εξαλειφθεί ποτέ, αλλά όπως υπέδειξα και άλλες φορές, η έκταση των καταστροφών της θα συγκρατηθεί οπωσδήποτε μέσω της σιωπηλής αποδοχής μιας δεδομένης σειράς πολιτικών και κοινωνικών αρχών..»

Εδώ ο Lovecraft σε επιστολή του προς κάποιον Ρ.Ε.Χ.  το 1933 δίνει μια σφαιρική εικόνα των πολιτικών του πεποιθήσεων. Αποφεύγει να τοποθετηθεί υπέρ  ή κατά υπαρχόντων πολιτικών σχηματισμών στην χώρα του και προκρίνει μια ελιτίστικη μορφής πολιτειακής οργάνωσης η οποία θα επιτύγχανε καλύτερα επειδή θα ήταν μια κυβέρνηση «φωτισμένων και εκπαιδευμένων ατόμων διαλεγμένων από επίσης εκπαιδευμένα άτομα..»  Όσο ιδεαλιστική και αποκρουστική αν φαντάζει στα μάτια μας μια τέτοια μορφή διακυβέρνησης για τον Λάβκραφτ θα είχε αγαθά κίνητρα και σημαντικά αποτελέσματα: θα ανεβεί το δημόσιο επίπεδο, θα αυξηθεί η απασχόληση, οι δουλειές, οι άνεργοι θα μειωθούν, θα υπάρχουν επιδόματα για τους άπορους και τους αρρώστους..  Η ταξική μεροληψία του Λάβκραφτ ευνοεί τους φτωχότερους σε αυτή τη φαντασιακή μορφή οργάνωσης του κράτους και ας τους αποκλείει από τα πολιτικά δικαιώματα τους.Μια φωτισμένη μοναρχία μάλλον, προσαρμοσμένη στους καιρούς του, ήταν αυτό που ονειρευόταν. Ρομαντικός ως το μεδούλι-και όχι πάντα με την καλή έννοια.

 Ενδιαφέρον όμως παρουσιάζει και μια άλλη πτυχή μιας επιστολής στην οποία παρουσιάζει πάλι τα πολιτικά πιστεύω του, το 1934:

 «Λόγου χάρη (..) πάντα απεχθανόμουν την μπουρζουάδικη χρήση της δύναμης απόκτησης ως μέτρου του ανθρώπινου χαρακτήρα,Ποτέ δεν πίστεψα ότι η εξασφάλιση υλικών αγαθών θα έπρεπε να αποτελεί το κεντρικό ενδιαφέρον της ανθρώπινης ζωής – πάντα ισχυριζόμουν ότι η προσωπικότητα είναι μια αυτόνομη άνθηση της διάνοιας και των συναισθημάτων εντελώς ανεξάρτητη από τον αγώνα για ύπαρξη…(..) Εκπροσωπώ μάλλον τη διάθεση του αγροτικού φεουδαρχισμού που προηγήθηκε των φάσεων της κατάκτησης νέων εδαφών και του καπιταλισμού. Το ιδεώδες μου στη ζωή δεν έχει καμία σχέση με την ύλη και τη ποσότητα, είναι απλώς η άνθιση του ανθρώπινου πνεύματος…»

 Εδώ αφού αρνείται την μικροαστική μανία για την συσσώρευση ολοένα και μεγαλύτερου πλούτου και κύρους, κάνει ένα σημαντικό βήμα στη σκέψη του:

 «Ποια λογική αντίρρηση μπορεί να υπάρχειενάντια στην ύπαρξη ενός ευφυούς κεντρικού ελέγχου των  πόρων, πρωταρχικός σκοπός του οποίου μπορεί να είναι η εξάλειψη της στέρησης σε όλες τις κατευθύνσεις – πράγμα δυνατό χωρίς να αφαιρεθεί η δυνατότητα της άνετης ζωής από όλους όσους την απολαμβάνουντώρα; Το να χαρακτηρίζεις την κατανομή των πόρων ανεξέλεγκτων από τον άνθρωπο –και μάλιστα σε μια εποχή στην οποία ουσιαστικά όλες οι φυσικές δυνάμεις είναιδαμασμένες και χρησιμοποιήσιμες – είναι απλός παιδισμός. Απλώς εκείνοι πουέχουν τη μερίδα του λέοντος δεν θέλουν άλλη ή λογική κατανομή. Όλες αυτές οιπυρετώδεις διαμαρτυρίες σχετικά με την «εξάρτηση» του σύγχρονου πολίτη είναιαπλώς μια άξεστη ηχώ της παλιάς μικρό-αστικής ότι μέτρο της ποιότητας τους ανθρώπου είναι η δύναμη απόκτησης. Από τη θέση του λογικού σοσιαλιστή φτύνω σήμερα αυτή τη θέση όπως την έφτυνα και χθες από τη θέση του οπαδού της αγροτικής φεουδαρχίας..»

 Η παραπάνω εξομολόγηση απαιτεί τομή στην σκέψη του συγγραφέα. Είναι  μάλλον μιας από τις δύσκολες περιόδους της ζωής του, όπου η οικονομική στενότητα των κάνουν να σκεφθεί από την αρχής τις πολιτικές ιδέες του και να αναθεωρήσει σε σημαντικό βαθμό φτάνοντας να δηλώσει λογικός σοσιαλιστής. Δεν έχει φυσικά απαρνηθεί την φυλετική πίστη του, αλλά αυτό δεν πρέπει να παραξενεύει μιας και Το κόμμα του Χίτλερ, ως μια περίοδο έκανε λόγο για σοσιαλισμό επίσης.

Εδώ ο Λάβκραφτ βλέποντας την αφθονία των πόρων της εποχής του ζητά δίκαιη κατανομή απαιτώντας από το κράτος να παρέχει δουλειά, περίθαλψη και μόρφωση. Λίγο αργότερα θα μετατραπεί και σε έναν ένθερμο υποστηρικτή του NEW DEAL  του Ρούσβελτ.

 Σημαντικό είναι το σημείο στο οποίο αποδέχεται τον κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας, ή  κάτι παραπλήσιο αλλά λόγω ιδιοσυγκρασίας απορρίπτει την βίαιη προλεταριοποίηση  που συνεπάγεται ο κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας και των πόρων  από του κομμουνιστές.

H.P. Lovecraft και «φεμινισμός» 

 Πολλές φορές οι γυναικείες φιγούρες στα έργα του Λάβκραφτ εμφανίζονται σατανικές, μακάβριες ή και τραγικές. Ο ίδιος είχε νιώσει, όπως και ο Ε.Α. Πόε,  την απώλεια της γυναικείας συντροφιάς, όταν πέθανε η αδελφή του ενώ ήταν ακόμα νέος και μια δεύτερη φορά όταν έχασε τη μητέρα του. Η καταπιεστική ζωή στο σπίτι των θείων του, μάλλον έπαιξαν κάποιον ρόλο στην μετέπειτα φαινομενική αποστροφή του στη γυναικεία συντροφιά και στην σεξουαλική επαφή.

 Σε επιστολή του το1934 σημειώνει επί της θέσης της γυναίκας:

«Από την άλλη δεν θεωρώ κακό σημάδι την άνοδο της γυναίκας. Μάλιστα φαντάζομαι πως η παραδοσιακή της υποταγή ήταν καθεαυτή τεχνητή και ανεπιθύμητη συνθήκη ύπαρξης στηριγμένη στις Ανατολίτικες επιρροές.Οι αρρενωποί Τεύτονες πρόγονοι μας δεν θεωρούσαν τις γυναίκες τους κατώτερες και τις συζύγους τους ανάξιες να τους ακολουθήσουν στην μάχη, ούτε ντρέπονταν που ονειρευόταν ότι τους πήγαινα στην Βαλχάλα φτερωτές Βαλκυρίες. Η γυναικεία σκέψη δεν καλύπτει το ίδιο πεδίο με την ανδρική, αλλά προφανώς είναι ελάχιστα αν όχι και καθόλου, κατώτερης ποιότητας. Είναι μάταιο να περιμένουμε ότι θα παραμείνει αιώνια παραμερισμένη σε μια κοινωνία που θα διέπεται από ρεαλιστικές αρχές – παρά τις πυρετώδεις προσπάθειες που καταβάλουν οι Ναζί και οι Φασίστες.  (..) Όταν πια κερδίσουν τις δυνατότητες επιρροής, θα έχουν χάσει πολλά από τα συναισθηματικά χαρακτηριστικά τα οποία εξασθενούν τώρα τις κριτικές τους ικανότητες. Πολλές δυνατότητες οι οποίες θεωρούνται έμφυτες, στις τάξεις και στα φύλα, είναι στην πραγματικότητα αποτελέσματα συνεχών και ανεπαίσθητων επικαθορισμών..»

Η προσέγγιση των ιδεών και των «θέσεων» του Λάβκραφτ δεν δύναται να γίνει με απόλυτους,ολοκληρωτικούς και γενικούς χαρακτηρισμούς και με χοντροκομμένους όρους. Η Ιδεολογική ανατομία του, οφείλει να γίνεται πάντα με βαμβάκι και νυστέρι, καθώς η δυναμικότητα των ιδεών του και ο αναθεωρητισμός που τον χαρακτήριζε ως εσωτερική νοητική διαδικασία είναι παντού παρών.  Η ρεαλιστική ανάλυση της πραγματικότητας είναι μια κινητήριος δύναμη του αναθεωρητισμού του – ενώ η τυφλή και ρομαντική προγονολατρεία διατηρούν καθ’ όλη τη ζωή του το βήμα του προς τον ρεαλισμό,μετέωρο, μισό, φτωχικό. Όπως και παραπάνω με το γυναικείο ζήτημα.

Τελικά;

Είναι ριζοσπαστικός σε πολλά σημεία για την εποχή του, αλλά θύμα των κυρίαρχων ιδεών της εποχής του. Εναντιώνεται στον βιομηχανικό καπιταλισμό του 2ου αιώνα, ως κατώτερος λόγω των  πρωταρχικών αρετών και ιδιοτήτων που προβάλει. Φτάνει με τις αντιφάσεις του φυσικά, να υποστηρίζει πως η κατωτερότητα της γυναίκας δεν μπορεί να υποστηριχτεί στην πράξη και πως αργά η γρήγορα θα περάσει ολοκληρωτικά στην σφαίρα της υλικής παραγωγής. Σημαντική είναι τέλος η διαπίστωση πως στους ανθρώπους, στις κοινωνικές τάξεις και στις φυλές, δεν υφίσταντο εκ φύσεως χαρακτηριστικά, και πως τα χαρακτηριστικά μιας συγκεκριμένης περιόδου δεν είναι εκ φύσεως δοσμένα αλλά αποτέλεσμα συγκεκριμένων κοινωνικών και ατομικών επιδράσεων και διεργασιών,δυναμικών και όχι στατικών.

Δεν γνωρίζουμε αν οι παραπάνω αναφορές, στις επιστολές, ήταν κάποιες χλιαρές απόψεις ή βαθιά ριζωμένες  ιδέες στον Λάβκραφτ. Για κάποιον που υποτιμούσε την δημόσια έκθεση και ζωή και προτιμούσε την λυτρωτική για τον ίδιο απομόνωση και περισυλλογή, σίγουρα μετρήθηκαν πριν ειπωθούν.

Υπάρχει ένας μύθος,πως οι καλλιτέχνες είναι προοδευτικά πνεύματα. Αν και ο προοδευτισμός ήταν και θα είναι πάντα σχετικός, ποτέ δε ίσχυε αυτό. Στα καθ ημάς, ο Καραγάτσης ήταν σφόδρα αντικομουνιστής, ο Στρατής Μυριβήλης φανατικός υποστηρικτής του Μεταξά. Μεγάλος μέρος της λογοτεχνικής γενιάς του 1930 στην Ελλάδα, υποστήριξε ανοιχτά το φασιστικό καθεστώς του Μεταξά.

Οι αντιφάσεις του Lovecraft προφανείς, σε πολλές τοποθετήσεις του, για μια σειρά ζητημάτων, όπως και ο συντηρητισμός του. Όμως ίσως είναι καιρός – αν δε το πράττουμε κιόλας – να αρχίσουμε να αποδεχόμαστε τους καλλιτέχνες ως ανθρώπους με τις αντιφάσεις του,τις αυτό ακυρώσεις τους. Τις ήττες και τις λιγοψυχίες τους- γιατί όχι και τις διαστροφές ή τα εγκλήματα τους . Αποφεύγοντας μεγαλοστομίες, που τους αδικούν ή δεν τους χωράνε. Γιατί όλα τα προηγούμενα είναι εν τέλει αυτά που δομούν τον καθένα ξεχωριστά, ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνη. Όχι ως μια κατηγορία σε κάποιο κοινωνικό λεξικό..

προτεινουμε επίσης

2 Σχόλια

Νίκος Σκιαδάς 19 Δεκεμβρίου 2018 - 3:09 ΜΜ

Εικάζω ότι στο 1ο απόσπασμα της παραγράφου “H.P. Lovecraft και φασισμός, σοσιαλισμός – ο πολιτικός Lovecraft”, ο “κάποιος” Ρ.Ε.Χ. είναι κατά πάσα πιθανότητα ο Robert E. Howard..

Reply
Ραφαήλ Μπελένιώτης 19 Δεκεμβρίου 2018 - 6:06 ΜΜ

Ναι Νίκο, είναι πολύ πιθανό. Αλλά επειδή δεν γνώριζα σίγουρα τον παραλήπτη έβαλα ακριβώς όπως αναφέρεται στην επιστολή, με τα αρχικά.
Θα έχει πάντως αρκετό ενδιαφέρον αν είναι ο Robert..

Reply

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά