“Okiku” και “Kokeshi”: Οι στοιχειωμένες κούκλες της Ιαπωνίας

by Αγγελική Ράδου

Υπάρχει ένα αξίωμα της παιδικής ηλικίας το οποίο σχεδόν όλοι αποδεχόμαστε και κάποιες φορές είναι τόσο ισχυρό που μας κατατρέχει ακόμα και στην ενήλικη ζωή. Το ξέρουμε στην καρδιά μας, το ‘χουμε σκεφτεί, το ‘χουμε νιώσει, το πιστεύουμε πως ΟΙ ΚΟΥΚΛΕΣ ΕΙΝΑΙ ΤΡΟΜΑΚΤΙΚΕΣ! Ακόμα κι αν δεν συνοδεύονται από μυστηριώδεις ιστορίες και κατάρες, οι κούκλες δημιουργούν αυτή την ανεξήγητη ανησυχία πως κάποιος μας παρακολουθεί, κι όσο τα απόκοσμα μάτια τους παραμένουν καρφωμένα στο κενό αυτή η αίσθηση μεγαλώνει, μπορεί να μετατραπεί σε νεύρωση ή ακόμα και σε φοβία που έχει το δικό της όνομα (Pediophobia).

Η μικρή Okiku, που βρίσκεται μέχρι σήμερα μέσα σ’ ένα ξύλινο κουτί στο ναό Mannenji στην πόλη Iwamizawa της Ιαπωνίας, είναι μια από τις πιο διάσημες στοιχειωμένες κούκλες στον κόσμο και η ιστορία της αναπαράγεται συχνά μέσα από μυθιστορήματα, ταινίες και θεατρικά έργα.

Η πρώτη εμφάνιση της ωστόσο, έγινε το 1918 όταν ο 17χρονος Eikichi Suzuki την εντόπισε κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στο νησί Hokkaido. Βλέποντας το πολύχρωμο κιμονό, τα γυαλιστερά μαλλιά μέχρι τους ώμους και τα μικρά, ολόμαυρα μάτια που έλαμπαν πάνω στο πορσελάνινο πρόσωπό της, το αγόρι σκέφτηκε τη δίχρονη αδελφή του, την Okiku. Ήταν σίγουρος ότι η μικρή θα ξετρελαινόταν με την κούκλα και της την αγόρασε αμέσως.

Το κοριτσάκι πράγματι λάτρεψε την κούκλα με το που την είδε. Έπαιζε αδιάκοπα με κείνη, δεν την αποχωριζόταν στιγμή και ταυτίστηκε σε τέτοιο βαθμό μαζί της που στο τέλος την ονόμασε Okiku. Η χαρά της μικρής όμως δεν έμελλε να κρατήσει. Την επόμενη χρονιά αρρώστησε βαριά και πέθανε τελικά από σοβαρές επιπλοκές μιας γρίπης. Η οικογένειά της για να τιμήσει τη μνήμη της, τοποθέτησε την κουκλίτσα σ’ έναν αυτοσχέδιο βωμό στο κέντρο του σπιτιού και λίγο μετά συνέβη κάτι πολύ παράξενο.

Τα μαλλιά της Okiku που ήταν κομμένα μέχρι τους ώμους, άρχισαν να μακραίνουν. Το τέλειο, συμμετρικό κούρεμά της έγινε ακανόνιστο και η κόμη της έφτασε σιγά σιγά μέχρι τα γόνατα. Κάθε φορά που την κούρευαν τα μαλλιά συνέχιζαν να μακραίνουν, σταματώντας πάντα στο ίδιο σημείο. Η οικογένεια υπέθεσε ότι το πνεύμα της πρόωρα χαμένης κόρης τους, στοίχειωνε το σώμα της κούκλας. Τα μέλη της όμως δεν φοβήθηκαν και για είκοσι περίπου χρόνια συνέχισαν να κουρεύουν την Okiku. Ώσπου το 1938 αποφάσισαν να μετακομίσουν στο Sakhalin. Σε αυτό το νέο τους ξεκίνημα δεν ήθελαν να έχουν μαζί τους την στοιχειωμένη κούκλα αλλά δυσκολεύονταν και να την πετάξουν. Γι’ αυτό την παρέδωσαν οι ίδιοι στα χέρια ενός ιερέα στο ναό Mannenji, αφού του εξήγησαν τις μυστηριώδεις ιδιότητες της. Ο ιερέας δεν άργησε να διαπιστώσει με τα ίδια του τα μάτια πως τα μαλλιά της Okiku μάκραιναν και το τακτικό κούρεμά της εντάχθηκε στις δουλειές του ναού. Οι φωτογραφίες που στολίζουν το βωμό και δείχνουν τα μαλλιά της σε διαφορετικά μήκη είναι η πιο χειροπιαστή απόδειξη πως η αγάπη μπορεί να ζήσει και πέρα από τον τάφο.

Κούκλες Kokeshi: Τα τρομακτικά μυστικά πίσω από τα όμορφα πρόσωπα

Τα πολύχρωμα, ξύλινα κουκλάκια Kokeshi έχουν τη δική τους σκοτεινή ιστορία. Παρόλο που η λέξη kokeshi χρησιμοποιείται σήμερα ως σεξουαλικό υπονοούμενο, τα συγκεκριμένα ομοιώματα σχετίζονταν με τις αποβολές και την παιδοκτονία κατά την περίοδο Edo. Σε αρκετές περιπτώσεις αντιμετωπίζονταν ως προστάτες των παιδιών και φύλακες των ψυχών τους και ο ρόλος τους στην ιαπωνική παράδοση εξελίχθηκε με τα χρόνια. Αρκετοί Ιάπωνες πίστευαν πως οι Kokeshi επέβλεπαν το μεγάλωμα των παιδιών και τα προστάτευαν από το κακό. Πολλές από αυτές μάλιστα φτιάχνονταν με βάση τα χαρακτηριστικά των κατόχων τους και το κεφάλι τους ειδικά ήταν κατασκευασμένο με τέτοιο τρόπο, που κατά την στρέβλωση του έβγαζε έναν ήχο παρόμοιο με εκείνον ενός παιδιού που κλαίει. 

Η αντίληψη πως η ψυχή ενός παιδιού που δεν πρόλαβε να γεννηθεί, μπορεί να φιλοξενηθεί μέσα σε μια κούκλα, ήταν ένα είδος παρηγοριάς για τις μητέρες που έχαναν τα έμβρυα κατά την εγκυμοσύνη και η παρουσία της κούκλας δίπλα σε ενθύμια των υπόλοιπων νεκρών της οικογένειας τις διαβεβαίωνε πως το παιδί δεν θα ξεχαστεί. Ακόμα όμως και στην περίπτωση που το παιδί γεννιόταν και έφτανε ως την ενηλικίωση, οι Ιάπωνες πίστευαν πως η παιδική ψυχή έμπαινε στην κούκλα, αφήνοντας πια το σώμα ελεύθερο για να εισέλθει η ενήλικη ψυχή. Το τελετουργικό κάψιμο της ξύλινης φιγούρας ήταν τότε απαραίτητο για να ελευθερωθεί η νεαρή ψυχή, ώστε να επιστρέψει πίσω στα βουνά, στον αρχικό τόπο κατοικίας της. Γι’ αυτό οι Kokeshi εκείνης της περιόδου είναι εξαιρετικά σπάνιες.

Κατά καιρούς, διάφοροι μελετητές επιχείρησαν να αναλύσουν την ονομασία Kokeshi και από εκεί προέκυψε άλλη μια, πιο ζοφερή εκδοχή για το ρόλο αυτών των ξύλινων ομοιωμάτων. Φτιαγμένη από το ko που σημαίνει παιδί και keshi, από το ρήμα kesu που σημαίνει σβήνω, η λέξη υπονοεί την παιδοκτονία, στην οποία κατέφευγαν πολλές γυναίκες σε περιόδους μεγάλης φτώχειας. Οι κούκλες Kokeshi χρησίμευαν και εδώ ως μνημεία των νεκρών παιδιών.

Γενικά οι Kokeshi, ως σύμβολο των χαμένων παιδιών, ήταν πολύ δημοφιλείς στην Ιαπωνία τη δεκαετία του ’60, μια περίοδο που οι εκτρώσεις αποτελούσαν επίμαχο κοινωνικό θέμα. Μετέπειτα τις συναντάμε πιο φανταχτερές και χαρούμενες, να κοσμούν τσάντες, πορτοφόλια, τετράδια και άλλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης που πωλούνται και ως σουβενίρ. Το όνομα Kokeshi παραπέμπει πια σε έναν συγκεκριμένο κατασκευαστή, αλλά  ποιος μπορεί στ’ αλήθεια να ξεχάσει την πραγματική τους ιστορία, από τη στιγμή που θα την ακούσει;

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά