Συνέντευξη με τον Περικλή Μποζινάκη

by Γιώργος Λαγκώνας
11203652_1095004417182476_282890403114172648_o

Η ομάδα του λογοτεχνικού εργαστηρίου του Περικλή Μποζινάκη. Στο κέντρο, γονατιστός, ο συγγραφέας.

Ο Περικλής Μποζινάκης είναι μια από τις πιο παλιές και συνεπείς πένες της λογοτεχνίας του φανταστικού στην Ελλάδα. Σκοτεινός, λυρικός, ενίοτε ποιητικός και παραισθητικός, ισορροπεί αριστοτεχνικά στη λεπτή γραμμή που χωρίζει τον τρόμο από την επιστημονική φαντασία, όμως με πολλές κοινωνικές και φιλοσοφικές ανησυχίες, “σπάζοντας” συχνά τα (λογοτεχνικά) καλούπια και προσφέροντας ατόφια, πρωτότυπη, αντισυμβατική και σαφέστατα “μη ασφαλή” για τον αναγνώστη γραφή.

Έργα του είναι οι συλλογές διηγημάτων “Σκοτεινά Ανέκδοτα και Ιστορίες Εφιαλτών” (εκδ. Futura), “Στο Λυκόφως, Εκείνα” (εκδ. Futura), “Ζώνη Ερήμωσης” (εκδ. ΝΕΦΕΛΗ) και τα μυθιστορήματα “Απόκρημνος Χρόνος” και “Η Άβυσσος Πίσω απ’ την Πόρτα“, από τις εκδόσεις Ars Nocturna.

1) Πες μας πέντε πράγματα για σένα που θα ήθελες να ξέρουν οι αναγνώστες που δε σε γνωρίζουν ακόμη. 

Πέντε. Εντάξει, όσα είναι και τα βιβλία που έχω δημοσιεύσει. Τρεις συλλογές διηγημάτων και δύο μυθιστορήματα. Είναι απόπειρες που σκοπό έχουν να ψυχαγωγήσουν και τίποτα πάρα πάνω, όπως κάθε μυθοπλασία. Να ψυχαγωγήσουν λέω, όχι να διασκεδάσουν. Οι ιστορίες μου βασίζονται στην αίσθηση του παράξενου, ακόμη και του φρικώδους. Μόνο στην αίσθηση. Στην ουσία, είναι προσπάθειες να περιγράψω το απερίγραπτο, που έχουν σαν αφετηρία το γνωστό αδιέξοδο: το ανθρώπινο σφάλμα. Ασχολούμαι με τις εμμονές του μυαλού, την παγίδα του σώματος και τον αντίκτυπο κάθε μορφής βίας. Για να το πω με τίτλους, παιδεύομαι σκαρώνοντας κείμενα που χρησιμοποιούν τη λογοτεχνία τρόμου και την επιστημονική φαντασία ως πρόσχημα, για να μπορώ να μοιράζομαι με τους άλλους την προσωπική μου μάχη με τον Λόγο. Επιλέγω να μην παγιδεύομαι στα πλαίσια του ρεαλιστικού μυθιστορήματος, γιατί πιστεύω ότι ο σκοπός της τέχνης είναι να συμβολίζει τις εκδοχές της Αλήθειας, και όχι να μιμείται πιθηκίζοντας την Πραγματικότητα, που έτσι κι αλλιώς είναι σχετική.

2) Ποιες είναι οι επιρροές σου σαν συγγραφέας;

Για να ξεμπερδεύουμε με τα εγκυκλοπαιδικά: διαβάζω συνεχώς Κάφκα, Πόε, Μπόρχες, Ντικ, Λάβκραφτ, Μάχεν, Μπάλλαρντ, Μπάροουζ, Σοπενχάουερ, Σαίξπηρ και πολλούς ακόμη. Επίσης Έλληνες υπερρεαλιστές όπως ο Εμπειρίκος και ο Εγγονόπουλος. Θεωρώ τον κινηματογράφο αδελφή τέχνη με τη λογοτεχνία, έχουν μάλιστα και κοινή ρίζα, το θέατρο. Μελετώ τις παλιές ταινίες του Πολάνσκι, του Κρόνενμπεργκ, του Λυντς, του Τέρι Γκίλιαμ, του Κιούμπρικ, των Κοέν, και πρωτοπόρων όπως ο Τζέιμς Γουέιλ. Επίσης πολλές δήθεν ‘φτηνές’ ταινίες τρόμου και μαύρες κωμωδίες. Επίσης πολιτικά και επιστημονικά ντοκιμαντέρ, και ρεπορτάζ της επικαιρότητας. Όλα αυτά τα θεωρώ μυθοπλασία.

αρχείο λήψης3) Το τελευταίο σου βιβλίο “Η Άβυσσος πίσω απ’ την πόρτα” είναι ίσως και το μοναδικό στο είδος του που καταπιάνεται τόσο ανοικτά και εκτεταμένα με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες στη χώρα μας. Τι σε έκανε να στραφείς σε αυτήν τη κατεύθυνση; Ποια γεγονότα σε ενέπνευσαν, σε λύπησαν, ενδεχομένως σε θύμωσαν, μέχρι που τελικά αποφάσισες να ασχοληθείς με αυτά, στο πλαίσιο ενός μυθιστορήματος που ανήκει στη λογοτεχνία του φανταστικού;

Κανένα συγκεκριμένο γεγονός. Απλά επειδή η μυθοπλασία είναι αυθαίρετη, έχει την τάση να βρίσκει προσχήματα. Κάθε ιστορία χτίζει το σκηνικό μέσα στο οποίο θα ζωντανέψει. Εγώ συχνά ασχολούμαι με την παθογένεια, το νοσηρό, επιχειρώντας να το κατανοήσω. Επιλέγω να παίζω με τις μεταφορές και να τις μετατρέπω σε κυριολεξία, για να διαπιστώσω τις τρομερές συνέπειες και να τις αφηγηθώ. Πολιτικές και κοινωνικές αναφορές υπάρχουν σε πολλές ιστορίες μου. Απλά στην ‘Άβυσσο’ εστίασα πιο άμεσα στον παραλληλισμό της κοινωνικής παθογένειας με τη βιολογική: τον καρκίνο δηλαδή. Αν σου αναλύσω εδώ το τι αντιλαμβάνομαι ότι συμβαίνει στις μέρες μας, και σε ποιες λογοτεχνίες παραπέμπει, θα χρειαστούμε ένα μικρό βιβλίο σε χώρο. Αυτό που αισθάνομαι πάντως απέναντι στον αυτοσκοπό της μοντέρνας τυραννίας δεν είναι θλίψη, ούτε οργή. Είναι απέχθεια. Ανόθευτη αποστροφή, κάτι πολύ πιο θεμελιώδες. Ένα συναίσθημα ανάλογο με αυτό που νοιώθουμε για έναν μολυσματικό ιό.

4)Μια από τις ευτυχείς “παρενέργειες” της συγγραφής είναι και η διδασκαλία. Εσύ διδάσκεις στο λογοτεχνικό εργαστήρι της Ars Nocturna. Θες να μας πεις περισσότερα πράγματα για αυτό;

Το εργαστήρι λογοτεχνίας είναι κύκλοι μαθημάτων και συζητήσεων με σκοπό την παιδεία και την τριβή με αυτό που εγώ ονομάζω Γλυπτική των Λέξεων: την προσπάθεια δηλαδή να χαλιναγωγήσουμε τον λόγο. Και ταυτόχρονα προετοιμασία για μια ουσιαστική παρουσία στον εκδοτικό χώρο.

5) Περιβόητες είναι επίσης οι παρεμβάσεις που κάνεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με μικρά, αλλά πολύ περιεκτικά κειμενάκια που άλλοτε μιλάνε για τους καιρούς που ζούμε, άλλοτε για λογοτεχνικά και φιλοσοφικά θέματα και άλλοτε πλέκοντας και τα τρία μαζί. Θες να μας πεις κάτι περισσότερο για αυτά; Έχεις σκοπό να κάνεις και σε εκδοτικό επίπεδο κάτι με αυτά;

Αποτελούν μικρά δοκίμια, φιλοσοφικά και λογοτεχνικά θραύσματα πραγμάτων που με απασχολούν, τα οποία στοχεύουν κι αυτά στην ψυχαγωγία. Τα πάντα είναι αισθητικές προτάσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως έμπνευση απ’ τον καθένα, και που ανιχνεύουν την αιτία πίσω από τα ανθρώπινα δεινά, τουλάχιστον στον σύγχρονο κόσμο. Η αιτία αυτή δεν είναι άλλη από την απώλεια Αντικειμενικού Σκοπού σε πολλές εκφάνσεις της ανθρώπινης συνθήκης. Ο εκφυλισμός του κάθε Μέσου σε Αυτοσκοπό. Και κάθε αυτοσκοπός οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στον εθισμό, στην ψύχωση, και τέλος στον όλεθρο. Έχω ξαναπεί με πολλούς τρόπους, ότι τα δύο διαχρονικά σύμβολα του αυτοσκοπού είναι η επιβολή, η τυραννία δηλαδή, και η ηρωίνη. Δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις την επιβολή ως μέσο για οτιδήποτε, παρά μόνο για περισσότερη επιβολή! Όπως ακριβώς και ένα εθιστικό ναρκωτικό. Τα περισσότερα από αυτά τα δοκίμια σκέφτομαι να τα δημοσιεύσω σε έναν τόμο.

6) Τελικά, τι είναι η συγγραφή για σένα; Έχει μέλλον, ή είναι κάτι εντελώς ασύμβατο με την εποχή μας;

Η λογοτεχνία, όπως σου είπα και πιο πάνω, είναι η προσπάθεια να χαλιναγωγήσουμε τον λόγο, να αφηγηθούμε δηλαδή ιστορίες και να τις μοιραστούμε, ώστε να έχουμε συμβάλλει κάποτε στη διαμόρφωση της συλλογικής σκέψης. Διάλογος είναι, με τον εαυτό μας και τους άλλους. Το να με ρωτάς αν έχει μέλλον η λογοτεχνία είναι σα να με ρωτάς αν έχει μέλλον ο Άνθρωπος. Η μυθοπλασία γενικώς, είναι ο άλλος εαυτός του καθενός μας, ε μ ε ί ς είμαστε ο Λόγος. Ακριβώς γιατί είμαστε διττά όντα, τα μόνα που μπορούν να παρατηρούν τον εαυτό τους απ’ έξω. Αυτή η αυτο-παρατήρηση, αυτός ο καθρέφτης, είναι η λογοτεχνία

7) Τι πρέπει να περιμένουν οι αναγνώστες στο μέλλον από τον Περικλή Μποζινάκη;

Το επόμενο μυθιστόρημα με τον τίτλο ‘Η Πανουργία των Ρολογιών’ που θα είναι μάλλον ό,τι πιο σκοτεινό και παραισθητικό έχω γράψει ως τώρα. Ίσως μια ανθολογία από τα παλιότερα διηγήματά μου, και η συλλογή δοκιμίων που σου έλεγα πριν.

8) Λογοτεχνία του φανταστικού στην Ελλάδα. Κατά τη γνώμη σου, ποια είναι τα δυνατά και τα αδύναμα χαρτιά της και ποιες οι προοπτικές της;

Το δυνατό χαρτί της είναι το ξεπέρασμα των προκαταλήψεων, και η επιτέλους αναγνώριση του αυτονόητου: η ρίζα κάθε μυθοπλασίας είναι το φανταστικό. Η απαρχή της μυθοπλασίας ήταν ο Όμηρος, όχι κάποια κοινότυπη απομίμηση της πραγματικότητας. Το καλό είναι επίσης ότι υπάρχουν πλέον αρκετοί ανεξάρτητοι εκδοτικοί οίκοι που ξέρουν τι κάνουν και γιατί το κάνουν – σε αντίθεση με το μέχρι πρόσφατα τυχάρπαστο, βολεμένο και άτολμο καθεστώς των σούπερ-μάρκετ βιβλίων. Η μεγάλη αδυναμία έγκειται στην έλλειψη τριβής με το αντικείμενο. Όλοι θέλουν να γράψουν, αλλά οι περισσότεροι διαβάζουν ελάχιστα – πράγμα αδιανόητο. Πρέπει να έχεις το πάθος της ανάγνωσης, να γνωρίζεις το αντικείμενο πρώτα σαν αποδέκτης, για να μπορέσεις να εκφραστείς λογοτεχνικά. Πρέπει να έχεις διαβάσει δεκάδες τόμους για να σχεδιάσεις αποτελεσματικά μία και μόνη σελίδα.

9) Πέραν της συγγραφικής σου ιδιότητας, είσαι και μουσικός και συνθέτης. Ποιο θα ήταν το ιδανικό soundtrack που θα συνόδευε τη γραφή σου;

Δεν είμαι μουσικός και συνθέτης. Μουσικός και συνθέτης ήταν ο Miles Davis! Εγώ απλά γράφω τραγούδια σε κάποιες περιόδους της ζωής μου, όταν το συγκρότημα των Venus in Furs είναι ενεργό. Δεν υπάρχει ιδανικό soundtrack που θα συνόδευε τη γραφή μου, ή τουλάχιστον δεν το έχω σκεφτεί ποτέ. Ίσως κάποιο πρωτότυπο κινηματογραφικό σκορ, πολύ λιτό και υποβλητικό.

10) Πριν κλείσουμε, θα σου ζητήσω να κάνεις ένα τρόπον τινά “δωράκι” στους αναγνώστες: πες μας τα δέκα κορυφαία βιβλία που κατά τη γνώμη σου πρέπει να διαβάσει κάθε φίλος του φανταστικού.

Κάθε φίλος της μυθοπλασίας γενικά, γιατί δεν πιστεύω στις ταμπέλες και τα είδη. Ας αναφέρω λοιπόν τα δέκα πιο αγαπημένα μου βιβλία όλων των εποχών, σε χρονολογική σειρά: ‘Άμλετ’ – William Shakespeare. ‘Tales of the Grotesque and Arabesque’ – Edgar Allan Poe. ‘Moby Dick’ – Herman Melville. ‘The Great God Pan’ – Arthur Machen. ‘Η Δίκη’ – Franz Kafka. ‘The Call of Cthulhu and Other Weird Stories’ – H P Lovecraft. ‘Μυθοπλασίες’ – Jorge Louis Borges. ‘Γυμνό Γεύμα’ – William S Burroughs. ‘Ubik’ – Philip K Dick. ‘High-Rise’ – J G Ballard.

προτεινουμε επίσης

1 comment

Ο ΕΘΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΡΙΣΤΙΑΝ ΑΜΠΡΟΖ #2: Η Στοργή του Βάλτου (Εκδόσεις Nightread) | ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ 30 Οκτωβρίου 2016 - 5:46 ΠΜ

[…] μεγάλο ευχαριστώ επίσης στον Περικλή Μποζινάκη και τον Γιώργο Βορέα Μελά, που συνεισέφεραν την […]

Reply

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά