Από τον Όμηρο στον Lovecraft: ένα ταξίδι στην ιστορία του τρόμου

by Άρτεμις Τουλή

O δικηγόρος και συγγραφέας Leslie S. Klinger στην ανθολογία του «Στη σκιά του Edgar Allan Poe: Κλασσικές Ιστορίες Τρόμου, 1816-1914» αφιερώνεται στην παρουσίαση των συγγραφέων τρόμου που έχουν επισκιαστεί από το διαφαινόμενη φιγούρα του Edgar Allan Poe. Στην εισαγωγή του, ο Klinger εντοπίζει την προέλευση των «ιστοριών τρόμου» όχι στον Poe – όπως υποστηρίζεται συχνά – αλλά στον Όμηρο. Στη συνέχεια, ο Klinger παρουσιάζει την μακρά ιστορία του τρόμου μέσω της « άνθησης » της στα τέλη του 18ου αιώνα.

Στην πραγματικότητα, παρέχει ένα λογικό πλαίσιο για το τι θα γίνει στην σύγχρονη ιστορία τρόμου. Στην αφήγηση του Klinger το έργο του Poe γίνεται όλο και πιο συναρπαστικό. Γιατί τοποθετείται σε ένα νέο πλαίσιο – μια νέα ιστορία τρόμου.

Ο Klinger εξηγεί ότι ο Edgar Allan Poe δεν εφηύρε την ιστορία του τρόμου. Η Οδύσσεια του Ομήρου καταγράφει τις αντιπαραθέσεις του Οδυσσέα με διάφορες μάγισσες. Συμπεριλαμβανομένης και της Κίρκης. Η Αγία Γραφή (Σαμουήλ 28, 3-25) αναφέρει την διαβούλευση του Σαούλ με την μάγισσα του Endor. Ένα μέντιουμ που καλεί ένα πνεύμα το οποίο ο Σαούλ προσδιορίζει ως τον προφήτη Σαμουήλ. Τα συγγράμματα των Ελλήνων περιέχουν περισσότερες από μια αναφορές σε αρχαία βαμπίρ, που τα ονομάζουν Λάμιες ή empusæ. Ο Φλέγων των Τράλλεων γράφοντας στον 2ο αιώνα π.Χ., αφηγείται μια ιστορία για την Philinium. Μια γυναίκα που επιστρέφει από τον τάφο για να κοιμηθεί με έναν νεαρό άνδρα, τον Machates.

Οι Λάμιες εμφανίζονται επίσης στους Βάτραχους τους Αριστοφάνη (περίπου στα 450 π.Χ.). Ο Φλάβιος Φιλόστρατος στη «ζωή του Απολλώνιου Τυανέα, περίπου στο 200 π.Χ., λέει για μια σχεδόν μοιραία σχέση μεταξύ του Μένιππου και μιας «φοινικικής γυναίκας» που ομολογεί ότι είναι ένα βαμπίρ. Ο Chaucer και ο Σαίξπηρ επίσης γνώριζαν τις παραδόσεις, καθώς τα γραπτά τους περιλαμβάνουν πολλές ιστορίες για φαντάσματα και μάγισσες. Ο πολυμαθής αναγεννησιακός Niccolò Machiavelli έγραψε μια ιστορία σε μέγεθος μυθιστορήματος για έναν δαίμονα που ονομάζεται «Belphagor» (ή Belfagor).

Στα τέλη του 17ου αιώνα και στις αρχές του 18ου αιώνα, ο δημοφιλής Άγγλος συγγραφέας Daniel Defoe έγραψε μια σειρά από ιστορίες που σήμερα χαρακτηρίζονται ως ιστορίες τρόμου.

robert-altbauer-hoch-aufragend-ungeheuer

Συνεχίζοντας βλέπουμε ότι η Anne Radcliffe ήταν ίσως η πιο επιτυχημένη στο να συνδυάζει το υπερφυσικό και το σύγχρονο. Τα έξι μυθιστορήματα της Radcliffe με επίκεντρο νέες ηρωίδες, αντιμέτωπες με μυστηριώδη κάστρα και ακόμη πιο μυστηριώδεις ευγενείς. Στην Αμερική, ο Washington Irving έγραψε πολλές ιστορίες για τα τοπικά υπερφυσικά φαινόμενα. Μεταξύ των οποίων το «The Legend of Sleepy Hollow» και το «Rip Van Winkle» (1820) είναι τα καλύτερα του.

Τα πρώτα στάδια του ρομαντικού κινήματος, που γεννήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, είχε το εξής δίδυμο της φρίκης: το «επιστημονικό τέρας» και το βαμπίρ.

Η προσπάθεια της Mary Shelley για ένα φιλικό διαγωνισμό διηγήματος μιας βροχερής βραδιάς γέννησε το «Frankenstein», που δημοσιεύθηκε το 1818. Η ιστορία του επιστήμονα Victor Frankenstein και του τερατώδους πλάσματος του έγινε εξαιρετικά δημοφιλής. Με αποτέλεσμα μια σειρά από θεατρικά έργα, μια αναθεωρημένη έκδοση το 1831. Στην συνέχεια αμέτρητες ταινίες, παρωδίες, κόμικς, ραδιοφωνικά δράματα και διαφημιστικές εικόνες. Ονομάζεται από κάποιους σαν το πρώτο μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας.

Οι ιστορίες του Edgar Allan Poe ήταν ορόσημα στα μέσα του αιώνα στο μονοπάτι της ιστορίας τρόμου. Αρχίζοντας το 1835 με την «Βερενίκη», μια σκοτεινή ιστορία ενός ανθρώπου, οι ιστορίες του Poe καλύπτουν το φάσμα της επιστημονικής φαντασίας, του μυστηρίου και του τρόμου. Σε πολλά από τα έργα του, ο Poe προσπάθησε να δημιουργήσει ένα «ενιαίο φαινόμενο» με ένα παραμύθι, εστιάζοντας σε μια έντονη συναισθηματική εμπειρία.

Ο Poe καλωσορίστηκε ευρέως στην Ευρώπη. Ιδιαίτερα μετά την μετάφραση του έργου του από τον Σαρλ Μπωντλαίρ στα γαλλικά (μεταξύ 1852 και 1865). Έτσι πέτυχε την αμφίβολη διάκριση του ως του πρώτου Αμερικανού συγγραφέα που τα πήγε καλύτερα στο εξωτερικό από ότι στη χώρα του.

robert-altbauer-schrecklich-getierH άμεση κληρονομιά του Poe ήταν οι ιστορίες των Ambrose Bierce, Charles Dickens και Wilkie Collins, που έγραψαν πάρα πολύ δημοφιλείς ιστορίες με επισκέψεις από φαντάσματα και άλλα περίεργα περιστατικά. Για παράδειγμα, το «A Christmas Carol» (1843) του Dickens θεωρείται ακόμη και σήμερα μια ανατριχιαστική ιστορία μιας κρίσης συνειδήσεως, που ήταν αποτέλεσμα της επιρροής ισχυρών πνευμάτων.

Το τέλος του 19ου αιώνα έφερε μία σειρά από συγγραφείς γοητευμένους από την φρίκη. Arthur Conan Doyle, Rudyard Kipling, Guy de Maupassant, Henry James και Robert Louis Stevenson. Το 1897, ο Bram Stoker – κριτικός θεάτρου, διευθυντής επιχειρήσεων, συγγραφέας ρομαντικής φαντασίας και μικρών ιστοριών φαντασίας και τρόμου – παραδίδει το «Δράκουλα». Ένα έργο τόσο ανατριχιαστικό, που καθόρισε το πρότυπο για κάθε μεταγενέστερη ιστορία των πλασμάτων της νύχτας.

Το 1919, με τη δημοσίευση μιας ιστορίας με τίτλο «Dagon» , ένας γίγαντας εμφανίστηκε στο είδος. Ο Howard Phillips Lovecraft ξεκίνησε την καριέρα του ως ποιητής. Παρήγαγε μια τεράστια, σταθερή ροή από ιστορίες, μυθιστορήματα, ποίηση και δοκίμια. Που τελειώνει μόνο με τον πρόωρο θάνατό του το 1937 στην ηλικία των 47. Το «Dagon» ήταν το πρώτο από τα έργα του Lovecraft για να εξερευνήσει κανείς τον αυτοδημιούργητο μύθο του πάνθεον από θεότητες έξτρα – διαστάσεων, που είχαν συναφθεί πριν από τη γέννηση της ανθρωπότητας. Αυτοί οι «Παλαιοί» του Lovecraft βρίσκονταν στα διάκενα των αρχαίων μύθων και θρύλων.

Στα γραπτά του εξέφρασε τη μοιρολατρία και την αίσθηση της κληρονομικής ενοχής για τις αμαρτίες της προηγούμενης γενιάς. Πίστευε ότι οι εργασίες των θεών ήταν καλύτερα να αφεθούν ανεξερεύνητες από τους ανθρώπους. Στο «The Call of Cthulhu» (1928), ο ίδιος συμβούλεψε:

 «Το πιο ελεήμων πράγμα στον κόσμο, νομίζω, είναι η αδυναμία του ανθρώπινου μυαλού να συσχετίσει όλα τα περιεχόμενά του. Κάποια μέρα η συναρμολόγηση της διαχωρισμένης γνώσης θα ανοίξει μια τέτοια τρομακτική θέα της πραγματικότητας. Και η τρομακτική θέση μας σε αυτήν, είτε θα μας τρελάνει είτε ή θα μας οδηγήσει από το φως μέσα στην ειρήνη και την ασφάλεια μιας νέας σκοτεινής εποχής».

robert-altbauer-abscheulich-ding

Για το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, οι εκδόσεις του έργου του δημοσιεύθηκαν από τον August Derleth και τις εκδόσεις Arkham House. Τις οποίες ίδρυσε ο Derleth με σκοπό τη δημοσίευση του έργου του Lovecraft. Ο οποίος χρησιμοποιεί σκόπιμα ένα πολυσύλλαβο ύφος γραφής με απαρχαιωμένη ορθογραφία, ώστε να επικαλεστεί ένα ύφος σοβαρότητας και αληθοφάνειας. Με τη σειρά τους, τα γραπτά του έχουν αναγνωριστεί ως επιρροές από μια σειρά σημαντικών συγγραφέων επιστημονικής φαντασίας και φαντασίας τρόμου του τέλους του 20ου αιώνα.

Πηγή: Στην σκιά του Edgar Allan Poe – Κλασσικές Ιστορίες Τρόμου, 1816-1914 του Leslie S. Klinger

Οι εικόνες του κειμένου είναι του Robert Altbauer από την σειρά The Crusades and Lovecraft’s Monsters

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά