Σύμφωνα με τον καθηγητή λογοτεχνίας και βιογράφο του Poe, Kevin J. Hayes (1959- ),

«κανένας Αμερικανός συγγραφέας δεν έχει επηρεάσει την ιστορία της λογοτεχνίας και των τεχνών περισσότερο από τον Edgar Allan Poe».

Ακόμα κι αν αρκετοί έχουν ενστάσεις για την εγκυρότητα αυτής της άποψης, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την σημαντική επίδραση που άσκησε το έργο του Poe στην παγκόσμια λογοτεχνία από το δεύτερο μισό του δεκάτου ενάτου αιώνα και έπειτα. Έτσι ενδεικτικά, εκτός από πολλούς γνωστούς συμπατριώτες του όπως ο Ambrose Bierce (1842-1914;), o Howard Phillips Lovecraft (1890-1937) και ο Herman Melville (1819-1891), ξεκάθαρες επιρροές από τον Poe δέχτηκε μεγάλο μέρος της σύγχρονης αστυνομικής λογοτεχνίας από τον Arthur Conan Doyle (1859-1930) και έπειτα. Επίσης, είναι γνωστή και η επίδραση του Poe στους Γάλλους συμβολιστές ποιητές, όπως ο Charles Baudelaire (1821-1867) και ο Stephane Mallarme (1842-1898), που μετέφρασαν μεγάλο μέρος του έργου του και διαδραμάτισαν, ιδίως ο πρώτος, σημαντικό ρόλο στην αναγνώριση του στην Ευρώπη, καθώς και σε αρκετούς Γάλλους πεζογράφους μεταξύ των οποίων ο Jules Verne (1828-1905) και o Guy de Maupassant (1850-1893). Ακόμα, σταθερό παραμένει το ενδιαφέρον για τον Poe και στα ύστερα χρόνια μέχρι και σήμερα με πολλούς σημαντικούς και διαφορετικούς μεταξύ τους λογοτέχνες να εκφράζουν το θαυμασμό τους για το έργο του και κάποιους να επηρεάζονται άμεσα από αυτό, από τον Marcel Proust (1871-1922), τον Paul Valery (1871-1945) και τον Jorge Luis Borges (1899-1986) μέχρι τον Νικαραγουανό Rubén Darío (1867-1916), τον Κροάτη Antun Gustav Matoš (1873-1914), τον Ουρουγουανό Horacio Quiroga (1878-1937) και τον Ιάπωνα Edogawa Ranpo (πραγματικό όνομα Tarō Hirai, 1894-1965).

Λιγότερο γνωστή, ωστόσο, είναι η επίδραση που άσκησε το έργο του Poe στην ελληνική λογοτεχνία. Η πρώτη μετάφραση έργου του στα ελληνικά ανήκει στον Νικόλαο Πολίτη (1852-1921) ο οποίος μετέφρασε το 1872 το διήγημα «The thousand and second tale of Scheherazade». Ωστόσο, ο Εμμανουήλ Ροΐδης (1836-1904) ήταν εκείνος που πρώτος ασχολήθηκε συστηματικά και ουσιαστικά σύστησε στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό τον μεγάλο Αμερικανό συγγραφέα μέσω της μετάφρασης του διηγήματος του τελευταίου «The Facts in the Case of M. Valdemar» («Το πάθημα του κ. Βαλδεμάρου») που δημοσιεύτηκε το 1877 στο περιοδικό Παρνασσός και την οποία ακολούθησαν μεταφράσεις και άλλων διηγημάτων και ποιημάτων καθώς και μια κριτική μελέτη για τον Poe. Ο Ροΐδης εστιάζει περισσότερο στη σατιρική πλευρά του Poe, όπως εκφράστηκε σε κείμενα σαν το «Balloon Hoax», αντίθετα με τον Baudelaire- τονοποίο επίσης σύστησε στο ελληνικό κοινό ο Ροΐδης το 1873- που έδινε έμφαση στη υπερφυσική πλευρά του έργου του και παρουσίαζε τον ίδιο σαν τον απόκληρο μιας εχθρικής κοινωνίας. Σε αυτό το πλαίσιο, η επιρροή του Poe αναγνωρίζεται και σε ένα από τα πρώιμα κείμενα του Ροΐδη, που έγραψε το 1866 ταυτόχρονα με το κλασσικό σατιρικό του μυθιστόρημα Πάπισα Ιωάννα, την «Περιήγηση εις την Σελήνην», όπου εντοπίζεται μια ψευδοεπιστημονική αληθοφάνεια και μια παιγνιώδη διάθεση απέναντι στον αναγνώστη με τρόπο που θυμίζει κάποια φαρσικά κείμενα του Αμερικανού συγγραφέα.

Το σύντομον τούτο προοίμιον επροτάξαμεν προς αποφυγήν παρεννοήσεων, ίνα ως τίμιοι και φιλαλήθεις άνθρωποι σοι γνωστοποιήσωμεν ότι παρ’ ημών δεν έχεις άλλο τι να περιμένης παρά μόνον αστρονομικάς θεωρίας, ξηράς ως αυτάς τας πεδιάδας της Σελήνης, εφ’ ης, ως ίσως γνωρίζεις, ούτε θάλασσαι υπάρχουσιν, ούτε ποταμοί, ούτε ρύακες, ούτε φρέατα, ούτε βρύσεις, ουδέ καν δάκρυα εις τους οφθαλμούς των κατοίκων της, ως ισχυρίζεται ο προμνημονευθείς πανοσιώτατος πάτερ Κούζας. Αι κατωτέρω προσφερόμεναί σοι αστρονομικαί θεωρίαι τόσον ολίγον ποιητικαί είναι, ώστε ηδυνάμεθα, αν ηθέλαμεν, να στολίσωμεν αυτάς και με άκομψά τινα επιστημονικά στοιχεία, οίον Δ² λογ.= ΚΠ/β²=……..! Αλλά τούτο δεν το κάμνομεν, διότι άτοπον και ασυνείδητον μας φαίνεται να σε βυθίσωμεν εις ερεβώδη αλγεβρικά σκότη επί προφάσει επιστημονικής σαφηνείας.

Εμμανουήλ Ροΐδης (1836-1904)

Μια δεκαετία μετά την παρουσίαση του Poe στο ελληνικό κοινό από τον Ροΐδη, ο Παναγιώτης Πάνας και ο Κ.Ι. Πρασσάς μεταφράζουν συστηματικά και άλλα διηγήματα και ποιήματα του Aμερικανού, ενώ και ο Περικλής Γιαννόπουλος (1869-1910) μεταφράζει το 1896 το Κοράκι.

Ο Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) γράφει το 1883 το διήγημα «Ποίος ήτον ο φονεύς του αδερφού μου», όπου ένας άντρας αναζητά εναγωνίως το φονιά του αδερφού του και ο προστατευόμενος της μητέρας του προσφέρεται να τη βοηθήσει για να αποκαλυφθεί στη συνέχεια πως ο τελευταίος είναι εκείνος που τον σκότωσε άθελά του και να χάσει τα λογικά του. Ο ρόλος και οι μέθοδοι του ευφυούς ερευνητή του δολοφόνου γειτνιάζουν με τις τεχνικές τον ιδιωτικού ντετέκτιβ Auguste Dupin που πρωταγωνιστεί στις αστυνομικές ιστορίες του Poe «The murders in the rue Morgue», «The mystery of Marie Roget» και «The purloined letter» και ο οποίος μπορεί να εξιχνιάσει τις πλέον περίπλοκες περιπτώσεις ανακαλύπτοντας μια σειρά αιτιών που οι υπόλοιποι χαρακτήρες αγνοούν.

Το δωμάτιον επλήσθη νυκτοφυλάκων, πυροσβεστών και αστυνομικών κλητήρων. ο Κιαμήλ καρφωμένος εις την θέσιν του, αφήκε να τον δέσουν χωρίς τινος αντιστάσεως, χωρίς συγκινήσεως. Εκεί προήλθεν εκ του πλήθους ο οδηγών αυτούς αξιωματικός, και χαιρετήσας ευγενώς — Τι σύμπτωσις, μοι είπε, κύριε! Τι παράξενος σύμπτωσις σας φέρει εις τον οίκον του φονέως; Τότε τον ανεγνώρισα μόλις. Τον είχον σχετισθή κατά τους πηγαινοερχομούς μου εις το υπουργείον της αστυνομίας. Εγνώριζε την υπόθεσίν μας. Και είχεν αμειφθή διά πάσαν προς ευόδωσιν αυτής προσπάθειάν του. Τον έλαβον λοιπόν κατά μέρος, και τω εξήγησα, πως ο ψυχρώς και απαθώς θεωρών ημάς Κιαμήλ, εφόνευσε μεν άλλοτε τον αδελφόν μου, νομίζων ότι εκδικείται τον φονέα του αδελφοποιτού του, εφόνευσε δε απόψε τον υπό της αστυνομίας ζητούμενον ένοχον ταχυδρόμον, ου την πραγματικήν παρουσίαν εξελάμβανεν, εν τη πλάνη του, ως δαιμονικήν εμφάνισιν προς καταδίωξίν του ερχομένην. Ο αξιωματικός έσφιξε συμπαθητικώς την χείρα μου, και απήγαγε τον δεσμώτην.

Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896)

Το 1893 κάνει την εμφάνιση του ο Νικόλαος Επισκοπόπουλος (1874-1944) που παρουσιάζει μια σειρά διηγημάτων («τρελλά διηγήματα», όπως τα ονομάζει) τα οποία φαντάζουν ξένα σε σχέση με τον τότε κυρίαρχο στην εγχώρια λογοτεχνία ηθογραφικό νατουραλισμό, όντας φανερά επηρεασμένος από τα εφιαλτικά οράματα και τις εικόνες φρίκης πολλών ιστοριών του Poe (βλ. το σχετικό άρθρο του γράφοντος Επισκοπόπουλος – Βουτυράς: Πρώιμα δείγματα τρόμου & φαντασίας στη νεοελληνική λογοτεχνία).

Ακολούθως, το 1896 ο Κωνσταντίνος Καβάφης (1863-1933) κάνει μια απόπειρα γραφής ενός φανταστικού διηγήματος -από τις ελάχιστες πεζογραφικές του απόπειρες- με τίτλο «Εις το φως της ημέρας», όντας επηρεασμένος από κάποιες ιστορίες του Poe όπως το «Κλεμμένο γράμμα» και το «Οβάλ πορτραίτο», όπου ένας νεαρός άνδρας δέχεται την απρόσμενη επίσκεψη ενός φαντάσματος που του ζητά να το βοηθήσει να ανακαλύψει έναν θησαυρό.

Tο φάντασμα δεν εσήκωνε το βλέμμα από επάνω μου. Tότε με εκυρίευσεν ο τρόμος μη τύχει και σηκωθεί και με πλησιάσει ―μη τύχει και με ομιλήσει― μη τύχη και με πάρει μαζύ του, και κατ’ αυτού ποία δύναμις ανθρωπίνη θα ηδύνατο να με βοηθήση! Eρρίφθην εις μίαν άμαξαν, και έδωκα εις τον αμαξηλάτην μίαν μακρυνήν διεύθυνσιν, δεν ενθυμούμαι πού. Ότε συνήλθον ολίγον είδα ότι είχα φθάσει σχεδόν εις το Σίδι Γάβιρ. Ήμην κάπως ψυχραιμότερος και ήρχισα να συζητώ το πράγμα. Διέταξα τον αμαξηλάτην να γυρίση εις την χώραν. “Eίμαι τρελλός”, εσκεπτόμην, “αφεύκτως θα ηπατήθην. Θα ήτο κανείς ο οποίος ωμοίαζε τον άνθρωπον του ονείρου μου. Πρέπει να επιστρέψω να βεβαιωθώ. Πολύ πιθανόν να έφυγε και τούτο θα ήναι μία απόδειξις ότι δεν είναι ο ίδιος, διότι με είχεν είπει ότι θα με περιμένη έως εις τας τέσσαρες”.

Κωνσταντίνος Καβάφης (1863-1933)

Το 1903 ο Γρηγόριος Ξενόπουλος (1867-1951) γράφει το διήγημα «Ο τρελλός με τους κόκκινους κρίνους», το οποίο πραγματεύεται τον εξειδανικευμένο έρωτα ενός παράφρονα λόγιου για μια νεκρή γυναίκα που φτάνει στο σημείο να κλέψει το σώμα της από το νεκροταφείο και να το θάψει στο περιβόλι του για να επικοινωνεί μαζί του μέσω των λουλουδιών, θυμίζοντας αρκετά αντίστοιχα διηγήματα του Poe, όπως τη «Λιγεία» και τη «Βερενίκη».

Το βέβαιο είναι πως οι κρίνοι της Βασιλικής είχαν μια ζωή μεγάλη, εξαιρετική, ολωσδιόλου δική τους. Μια καταπληκτική γονιμότητα, που κρυβόταν ως τότε στο χώμα και μόνο μετά το θάνατό της ξεπετάχθηκε ορμητικά, σαν να την πρόσταζε η ίδια η ψυχή της. Τώρα, βλέποντάς τους, τη συλλογιζόμουν με αγάπη, με λατρεία. Αγάπησα αυτή την πεθαμένη όσο δεν την είχα αγαπήσει ζωντανή. Εγέμιζε το περιβόλι μου με τους κρίνους της, σαν να μου ‘λεγε: «Ζήσε και θυµού µε!» Κι ούτε για τιμωρία συλλογιζόμουν πια, ούτε για εξαγνισμό, παρά για μια μεγάλη και μυστική χαρά που θα ‘χε στο εξής η άχαρη ζωή μου με τη λατρεία αυτής της νεκρής.

Γρηγόριος Ξενόπουλος (1867-1951)

Το 1916 εκδίδεται η συλλογή διηγημάτων του Ιωάννη Κονδυλάκη (1861-1920) «Όταν ήμουν δάσκαλος», όπου υπάρχουν μερικά δείγματα στα οποία φαίνεται καθαρά η επίδραση του Poe με χαρακτηριστικότερο το ομότιτλο με το κλασσικό διήγημα του Αμερικανού «Ο μαύρος γάτος». Σε αυτό ο Κονδυλάκης παρουσιάζει έναν τραπεζικό υπάλληλο ο οποίος διακατέχεται από μανία καταδίωξης και υποψιάζεται ότι ένας συνάδελφός του προσπαθεί να τον οδηγήσει στην παραφροσύνη.

Από την ταραχήν των νεύρων μου μ’ έπιασαν αϋπνίες. Και μίαν νύκτα που δεν μπορούσα να βρω ύπνον κι εστριφογύριζα με αγωνίαν εις το κρεβάτι, εσηκώθηκα διά να πάρω ένα βιβλίον να διαβάσω. Εις το τραπέζι μου πάνω ήτο ένα βιβλίον και εις αυτό έπεσε αμέσως το βλέμμα μου. Ήτο τόμος διηγημάτων του Έδγαρ Πόε. Και ηπόρησα πώς ευρέθη το βιβλίον εκείνο εκεί. Δεν ενθυμούμην να είχα αγοράσει ή να είχα δανεισθεί τοιούτον βιβλίον. Αλλά τότε δεν απησχόλησε πολύ-πολύ την σκέψιν μου αυτή η απορία. Επήρα το βιβλίον, επανήλθα εις το κρεβάτι μου, έριψα ένα βλέμμα εις τους τίτλους των διηγημάτων και εσταμάτησα εις τον “Μαύρον γάτον”, διότι ο τίτλος ήτο σημειωμένος με κόκκινο μολύβι. Τι ήθελ’ εκείνη η μολυβιά και ποιος την είχε κάμει; Δεν είχα διαβασμένο το διήγημα εκείνο και μπορούσα να υποθέσω ότι το είχα σημαδεύσει εγώ για να το διαβάσω. Αλλά πώς, αφού το βιβλίον ήτο ξένον και πρώτη φορά το έβλεπα; Εδιάβασα το διήγημα· όταν δε το ετελείωσα και αφήκα το βιβλίον, στρέφομαι προς το γραφείον και βλέπω τον μονόφθαλμον μαύρον γάτον να κάθεται εις την γωνίαν του τραπεζιού και να με κοιτάζει. Η οπτασία δεν διήρκεσε παρά μίαν στιγμήν και φυσικά την απέδωκα εις την υπερδιέγερσιν των νεύρων και της φαντασίας μου. Αντί δε να κοιμηθώ, ως ήλπισα, έμεινα άυπνος καθ’ όλην την νύκτα.

Ιωάννης Κονδυλάκης (1861-1920)

Έπειτα, το 1920 ο Κώστας Καρυωτάκης (1896-1928), ένας ακόμα κατεξοχήν ποιητής, γράφει ένα από τα λιγοστά πεζά του κείμενα με τίτλο «Το καύκαλο», όπου μια νεκροκεφαλή, την οποία κλέβει ένας ποιητής από μια οστεοθήκη και την περιεργάζεται στο σπίτι του μαζί με έναν φίλο του, αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο και με μαύρο χιούμορ την περιπέτειά της.

Ἀργά, μετὰ τὰ μεσάνυχτα, ἐγύρισε μονάχος ὁ ποιητής. Δὲν ξέρω γιατί ἔνιωσα κάτι σὰν ἕνα αἴσθημα ὑπεροχῆς νὰ μὲ κυριεύει. Καθὼς ἄναβε ἡ λάμπα, τὸ χέρι του δὲν ἦταν ὅμοια σταθερὸ ὅπως ὅταν ἄνοιγε τὸ μαῦρο μου κουτί, στὸ νεκροταφεῖο. Τὸ φῶς, πέφτοντας λοξὰ ἀπάνω μου, μοῦ ῾δωσε μίαν ὄψη παράξενα ζωντανή. Τὸ κατάλαβα ἀπὸ τὴν ἔκφραση τοῦ φίλου μου αὐτό. Μὲ πῆρε στὰ χέρι του. Ἄνοιξε τὸ παράθυρο. Θὰ μὲ πετοῦσε στὸ δρόμο, ἂν δὲν ἐκάρφωνα πιὸ μαῦρο καὶ πιὸ βαθὺ τὸ βλέμμα μου στὸ μεταξὺ τῶν ματιῶν του. Μ᾿ ἄφησε στὸ πεζοῦλι τοῦ παραθύρου κ᾿ ἔκλεισε. Ὅλη τὴ νύχτα τὸν ἄκουγα νὰ στριφογυρίζει στὸ κρεβάτι. Ἂν ἐκοιμήθηκε, θά ῾κάνε πολὺ ταραγμένο ὕπνο.

Εκτός βέβαια από αυτό το παράδειγμα, ο Καρυωτάκης, όπως και αρκετοί σύγχρονοί του, έτρεφε μεγάλο θαυμασμό για το έργο του Poe, το οποίο μελέτησε και αυτός μέσω του Baudelaire, ενώ στο γνωστό ποίημα του «Μπαλάντα στους άδοξους ποιητές των αιώνων» κάνει αναφορά και στους δύο.

Κώστας Καρυωτάκης (1896-1928)

Επίσης, άμεση αναφορά στον Poe όπου εκδηλώνει τον θαυμασμό του κάνει και ο Κωστής Παλαμάς (1859-1943) στο ποίημα του «Emerson, Poe, Whitman», φανερώνοντας την αναγνώριση του Αμερικανού και από το τότε κυρίαρχο εγχώριο λογοτεχνικό στερέωμα. Την ίδια στιγμή, οι μεταφράσεις οι μεταφράσεις των πεζών, των ποιημάτων αλλά και των θεωρητικών μελετών του Poe γνωρίζουν άνθηση από το 1910 έως το τέλος του Μεσοπολέμου και πολλές από αυτές δημοσιεύονται σε οικογενειακά περιοδικά ποικίλης ύλης κάνοντας τον συγγραφέα ευρύτερα γνωστό στο ελληνικό κοινό. Παράλληλα, ο Δημοσθένης Βουτυράς (1872-1958), ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες διηγηματογράφους του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα, έγραψε εκτός των άλλων και αρκετά διηγήματα που χαρακτηρίστηκαν ως «μαύρα» και στα οποία κυριαρχεί μια υποβλητική σκοτεινή εικονοποιία και μια παραισθητική ατμόσφαιρα παρόμοιες με κάποιες ιστορίες του Poe (βλ. το σχετικό άρθρο του γράφοντος Επισκοπόπουλος – Βουτυράς: Πρώιμα δείγματα τρόμου & φαντασίας στη νεοελληνική λογοτεχνία).

Tο 1919 ο Φώτης Κόντογλου (1895-1965) κάνει την εμφάνισή του στα ελληνικά γράμματα με την νουβέλα του «Pedro Cazas», μια θαλασσινή εξωτική περιπέτεια που έχει επιρροές από κάποιες ανάλογες ιστορίες του Poe- όπως το «Γράμμα σε ένα μπουκάλι» το οποίο και μετέφρασε ο Κόντογλου- και εμπεριέχει κάποια θεματικά μοτίβα που επανέρχονται συχνά στα διηγήματα του Αμερικανού συγγραφέα, όπως η ταφή ενός ζωντανού ανθρώπου, η επιστροφή ενός νεκρού στη ζωή και η διαταραγμένη ψυχοσύνθεση των, ενίοτε μεθυσμένων, ηρώων.

Έσυρα το άψυχο κορμί, ως την πόρτα… Μι’ άγρια μανία χόχλαζε μέσα μου: Ίσως ήτανε ο διάολος!… Μούρτε να του σπάσω τα πλευρά μ’ ένα δαυλό, για να τον κάνω να συστή, προτού ξεψυχίση, όξω απ’ το καλύβι, εκεί που θα μπορούσα να τον θάψω. (Πέρασε απ’ το μυαλό μου η γάτα με τα πελεκημένα πόδια.. Θεέ μου! Σε τι κατάσταση βρισκόμουν!… Ήμουν τρελλός, θεότρελλος!…) Ξέσκισα πέρα-πέρα το πουκάμισό του – με τι σκοπό; Να μετρήσω το στήθος του, αν μπορούσα να τ’ αγκαλιάσω!… Μ’ έκαιγε η αλλόκοτη τούτη περιέργεια… Έως τον αφαλό ήτανε σκεπασμένος από σκέδια και γράμματα. Ανάμεσα στα βυζιά του ήτανε ζουγραφισμένο ένα αρμπαλέτο – και χώριζε στη μέση τ’ όνομα: Pedro Cazas 1530. To ένα πλευρό του ήτανε γεμάτο από γράμματα σβησμένα σχεδόν ολότελα· ξεχώρισα μονάχα τη λέξη: Pavo. 1530! Είχα λοιπόν μπροστά μου έναν άνθρωπο που ‘χε ζήσει απάνου από τριακόσα χρόνια – ή που γύρισε απ’ τον Άδη!… Σίγουρα, αν δεν ήμουνα τρελός, θα πέθαινα από φόβο!…

Φώτης Κόντογλου (1895-1965)

Επιδράσεις από τον Poe φέρει και το διήγημα του Νίκου Κ. Νικολαΐδη (1884-1956) «Ο Σκέλεθρας» (1924), για κάποιον φτωχό που μέσα στην απελπισία του πούλησε τον σκελετό του για μελλοντική επιστημονική χρήση αλλά αφού το μετανιώνει σκεφτόμενος ότι μετά τον θάνατό του θα μείνει άταφος και εκτεθειμένος για πάντα σε κάποια πανεπιστημιακή αίθουσα, αποξενώνεται απ’ το περιβάλλον του και σταδιακά οδηγείται στην παραφροσύνη και τελικά στην αυτοκτονία.

Το Τιριλλή αριθµούσε, τώρα, σε τι χρησιµεύει ο «βους» µετά θάνατο: «…∆ια των εντέρων αυτού κατασκευάζοµεν χορδάς οργάνων… δια των κεράτων του κατασκευάζοµεν κοµβία καιλαβάς µαχαιρών… και τα οστά του χρησιµεύουσιν…» «Σε τι;!» «Προς κατασκευήν σακχάρεως!» απάντησε γρήγορα-γρήγορα το κουτό, θέλοντας βέβαια να πει, πως κατασκευάζεται ζωικός άνθρακας που χρησιµεύει στο καθάρισµα της ζάχαρης… «Και τι λέει το βόιδι;!… Το παραδέχεται να το θρέφουνε για να κάνουν κατόπι ζάχαρη τα κόκαλά του;!» είπε ο Σκέλεθρας, προσπαθώντας ακόµη να κάνει τον ανέµελο.

Νίκος Κ. Νικολαΐδης (1884-1956)

Επίσης, άλλοι Έλληνες λογοτέχνες που συνδιαλέχθηκαν ανοιχτά με τον Poe είναι ο Γιάννης Σκαρίμπας (1893-1984), ο Γιώργος Σεφέρης (1900-1971) και ο Ανδρέας Εμπειρίκος (1901-1975). O Σκαρίμπας υιοθετεί από τον Poe αρκετά θεματικά μοτίβα, όπως τον σωσία και τις φασματικές γυναικείες μορφές, καθώς και αφηγηματικές τεχνικές, όπως την πρωτοπρόσωπη αφήγηση μιας εξωφρενικής ιστορίας, ενώ τιτλοφορεί την πρώτη του ποιητική συλλογή «Ουλαλούμ», όπως και το ομώνυμο ποίημα του Poe. Ωστόσο, ο Σκαρίμπας φαίνεται ενίοτε επηρεασμένος από τον Αμερικανό και στο πεζογραφικό του έργο όπως στο μυθιστόρημά του «Το βατερλώ δυο γελοίων», όπου το μοτίβο του σωσία παραπέμπει ευθέως στο «William Wilson» του Poe.

Τα πειράγματά του – μια τέλεια απομίμηση των δικών μου- ήταν και με λόγια και με έργα, κι έπαιζε θαυμάσια το ρόλο του. Τα φορέματά μου ήταν εύκολο να αντιγραφούν, σφετερίστηκε δίχως καμιά δυσκολία το βάδισμα και τους τρόπους μου, και μ’ όλο το ελάττωμά του, δεν του ξέφυγε ούτε η φωνή μου. Τράβηξα συχισμένος στο σπίτι. Ήταν ολοφάνερο δα ότι με παρακολούθαε ο τράγος! Ήξερε τ’ όνομά μου, τα στέκια μου, τα πορπατητά μου, το βήχα… Κι είχε βαλθεί το κατόπι μου. Με περιεργαζόταν, με φόρμαρε με ατενή προσοχή. Με στάμπαιρνε, ορθόν, αν-φας και προφίλ, μπούστο, καθιστόν ή σκυμμένον.

Γιάννης Σκαρίμπας (1893-1984)

Ο Σεφέρης, από την άλλη, δίνει το τίτλο «Raven» σε ένα από τα ποιήματα της συλλογής του «Τετράδιο Γυμνασμάτων» και με την επιγραφή «In memoriam E. A. P.» το αφιερώνει στον Poe, ενώ το ποίημα του «Το ύφος μιας μέρας» φέρει ως υπότιτλο τη φράση «We plainly saw that not a soul lived in that fated vessel!» από την «Αφήγηση του Άρθουρ Γκόρντον Πυμ» του Poe. Τέλος, ο Εμπειρίκος εμπνέεται από την «Ελεωνόρα» του Poe και γράφει το διήγημα «Η κόρη της Πενσυλβανίας» που περιλαμβάνεται στη συλλογή «Γραπτά ή προσωπική μυθολογία», όπου χρησιμοποιεί στοιχεία τόσο από το έργο όσο και από τη ζωή του Poe, ενώ το 1944 προλογίζει μια ψυχαναλυτική μελέτη της μαθήτριας του Sigmund Freud (1856-1939) πριγκίπισσας Μαρίας Βοναπάρτη (1882-1962) σχετικά με την λανθάνουσα νεκροφιλία στο έργο του Poe.

Καταλήγοντας, συμπεραίνουμε ότι το έργο του Poe δεν άφησε ασυγκίνητη την εγχώρια λογοτεχνική σκηνή και αρκετοί από τους σπουδαιότερους και γνωστότερους εκπροσώπους της επηρεάστηκαν και εμπνεύστηκαν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό από αυτό. Ωστόσο, όπως είναι ευνόητο, οι προαναφερθείσες περιπτώσεις αποτελούν μερικά ενδεικτικά πρώιμα δείγματα καθώς η διαχρονικότητα και το μεγάλο ειδικό βάρος του έργου του Poe το καθιστούν μια σταθερή πηγή έμπνευσης για πολλούς νεότερους, όπως ο Τριαντάφυλλος Πίττας (1912-1999), αλλά και σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς, όπως για παράδειγμα μαρτυρά η πρόσφατη σειρά παιδικών-εφηβικών βιβλίων της Αγγελικής Ράδου (1979-) «Οι σκοτεινές ιστορίες του νεαρού Πόε».

ΠΗΓΕΣ

academia.edu
aikaterinitempeli.wordpress.com
eglima.wordpress.com
ejournals.epublishing.ekt.gr
issuu.com/diavazo.gr
greek-language.gr
oanagnostis.gr
Δεληβοριά, Γ. (2004), Το φάσμα της τρέλας: Ζητήματα γραφής και αναπαράστασης στην ελληνική πεζογραφία του 19ου και 20ου αιώνα, Θεσσαλονίκη
Κολίτση, Φ. (2006), Ο Πέδρο Καζάς (1920) μεταξύ φαντασίας και νεωτερικότητας, Αθήνα
Μαρκόπουλος, Ι. (2018), Η ποιητική της ρήξης στο φανταστικό διήγημα: Από τον Edgar Allan Poe στον Julio Cortazar, Θεσσαλονίκη
Ντουνιά, Χ. (2005), Απηχήσεις του Ε. Α. Πόε στο έργο του Γιάννη Σκαρίμπα, Χαλκίδα
Τσιράκογλου, Ε. (2016), Edgar Allan Poe’s presence in Greek literature (1878-1900), Θεσσαλονίκη

Cover image collage by Elaine Rigas.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά