Η Ζάκυνθος με τα μάτια των θρύλων

by Παναγιώτης Κάρδαρης

Άλλο ένα καλοκαίρι ανέτειλε και, παρά την επέλαση του ιού της κορώνας, τα νησιά μας γίνανε πάλι ελκυστικά στα μάτια όσων λαχταρούν να εκτονώσουν την πίεση του χειμώνα. Και μιας και αναφέραμε τον Χειμώνα, ερχόμαστε στην ουσία του άρθρου μας.  Γιατί αν και αυτές οι γραμμές γράφονται κάτω από τον ηλιόλουστο αττικό ουρανό, όσα θα περιγράψουμε συνέβησαν στο σκοτάδι του χειμώνα, σε εποχές αλλούτερες. Όταν, γύρω από τη θράκα, οι γιαγιάδες διηγούνταν μύθους και θρύλους. Ιστορίες που γεννήθηκαν στα έγκατα του τρόμου των σκιών της χειμωνιάτικης σελήνης, κι άλλες που χάνονται στα βάθη της καρδιάς του χρόνου. Ιστορίες με ήρωες και θεούς, νεράιδες και τελώνια, δαιμόνια και βρικόλακες.  Γιατί αναφέραμε τα νησιά όμως; Να γιατί.

Έχετε ακούσει για το φιόρο του Λεβάντε ή, επί το ελληνικότερο, το άνθος της ανατολής; Πρόκειται για ένα, γνωστό σε όλους μας, νησί. Βρίσκεται στο σύμπλεγμα των Επτανήσων, στο Ιόνιο Πέλαγος. Και πρόκειται για τη λατρεμένη μας Ζάκυνθο.

Η «Υλλήεσα» Νήσος στο Ταξίδι του Χρόνου

 Το όνομά της το έλαβε από τον ιδρυτή της, τον Ζάκυνθο,  γιο του Δαρδάνου, του μυθικού βασιλιά της Τροίας ο οποίος, σύμφωνα με τους αρχαίους θρύλους, την ελευθέρωσε από την κυριαρχία των φιδιών που την είχαν κατακλύσει. Γι’ αυτό ένα από τα αρχαία της σύμβολα ήταν  η μορφή του Ζάκυνθου, που κρατούσε ένα φίδι.  Δασώδης καθώς ήταν, ονομάστηκε από τον Όμηρο «Υλληέσα»  που σημαίνει αυτό ακριβώς. Για αυτό και η Μυθολογία θέλει τη μεγάλη κυνηγό, τη Θεά Άρτεμη, να περιπλανιέται στα πανέμορφα, πράσινα δάση του νησιού. Όπως θέλει και τον Απόλλωνα να υμνεί με τη  μελωδία της Λύρας του τη θεία ομορφιά της Ζακύνθου. 

Αταλάντη (image source: touristorama.com)

Σύμφωνα πάντα με τον Όμηρο, είκοσι νέοι της Ζακύνθου βρίσκονταν ανάμεσα στους επίδοξους μνηστήρες της  Πηνελόπης. Εξοντώθηκαν φυσικά μαζί με τους υπόλοιπους από τον πολυμήχανο, ταξιδευτή, όταν αυτός γύρισε από το μοχθηρό και μακρύ του ταξίδι. Η Ζάκυνθος απέκτησε κατά τη διάρκεια του χρόνου ιστορία βαριά. Στον πελοποννησιακό πόλεμο  συντάχθηκε με την ηγεμονία των Αθηνών, ενώ στους περσικούς πολέμους κράτησε μια ουδέτερη στάση.

Αργότερα, στην ύστερη αρχαιότητα, περιήλθε στα χέρια της Ρώμης, έπειτα του Βυζαντίου, ύστερα στα χέρια των Ενετών, των Γάλλων. Το 1800 υπό την κυριαρχία των Ρώσων και των Τούρκων, μετά τη ρωσοτούρκικη συμφωνία για ίδρυση του κράτους των Ιονίων Νήσων. Έπειτα στα χέρια των Άγγλων και, τέλος, προσαρτήθηκε, μετά από πολύ αγώνα εναντίων των Άγγλων, στο νεοελληνικό κράτος ακολουθώντας στις σελίδες της σύγχρονης ιστορίας. Είναι λογικό -μέσα από αυτό το ταξίδι στη θάλασσα του χρόνου- να μπολιαστεί με πολλές παραδόσεις μέσα από την συνύπαρξή της με διάφορες εθνικότητες της Ευρώπης. Και αυτό το ταξίδι της είναι που της έχει δώσει την ιδιαίτερη ταυτότητά της και το επτανησιακό της ταμπεραμέντο.

Και όπως σε κάθε άλλη περιοχή της ηπειρωτικής ή νησιωτικής Ελλάδας, πίσω από το πέπλο της ιστορίας διατηρήθηκε η παράδοση. Οι διηγήσεις παραμυθένιων περιστατικών, πλασμάτων που κρύβονται στις σκιές των δασών  ή στην άκρη των νυχτερινών ονείρων που σχεδόν κανείς πια δεν διηγείται. Κι όμως αυτά παραμένουν εκεί κρυμμένα από τα μάτια των θνητών γεμίζοντας με χρώματα το γκρίζο φόντο της ανθρώπινης ιστορίας και παρόλο που μόνο λίγοι παραμυθάδες απέμειναν για τις διηγηθούν τα… κατορθώματά τους, εμείς θα επιχειρήσουμε μια μικρή ξενάγηση στον κόσμο τους αλλά και στην κοιλάδα των παραδόσεών τους.

Οι Θρύλοι της Θάλασσας και των Υδάτων

Οι Δύο Μαρίες και το Αποτύπωμα της Μαγδαληνής, ένας παλαιοχριστιανικός θρύλος

Λένε πως οι θεοί είναι «Ιδέες» του ιδανικού. Απόλυτες ως προς την ουσία τους, εξελίξιμες ως προς τη μορφή τους. Σ’ ένα νησί που ο μύθος το θέλει να ιδρύθηκε από τον γιο εκείνου που ίδρυσε την πόλη του στο Όρος Ίδη, όπου λατρεύτηκαν η Ήρα και η Κυβέλη κι όπου οι ίδιοι οι νησιώτες τίμησαν την Άρτέμιδα, την κυνηγήτρα -μορφή της Ιδέας του Ιερού Θηλυκού- στην αλλαγή της παλαιάς με τη  νέα θρησκεία. Ποιος άλλος θα ήθελαν να τους εκχριστιανίσει, αν όχι μια Ιερή γυναικεία ύπαρξη, μία μαθήτρια, και όχι ένας μαθητής του Ιησού;

Το Πάτημα Της Μαγδαληνής

Υπάρχει μια παράδοση, πανάρχαια, που πιστεύονταν από πολλούς Ζακυνθινούς, μια παράδοση που δεν έχει έρεισμα σε καμία γραπτή πηγή – όχι πως χρειάζεται τέτοιο έρεισμα ένας μύθος ως μη ιστορικό γεγονός, αφού οι μύθοι αποτελούν την ψυχή και την προφορικοί παράδοση ενός τόπου- που λέει ότι ήταν η αγαπημένη μαθήτρια του Χριστού που «μύησε» το νησί στη Χριστιανική Παράδοση.  Αυτή η παράδοση στηρίζεται σε μια άλλη, σχεδόν απόκρυφη, μυστική παράδοση που θέλει τη Μαρία τη Μαγδαληνή μαζί με τη Μαρία του Κλωπά, μετά τη Σταύρωση και την Ανάσταση να ταξιδεύουν στη Ρώμη προκειμένου να καταγγείλουν τον Πόντιο Πιλάτο για την άδικη απόφασή του. 

Σύμφωνα με την παράδοση της Ζακύνθου, το πλοίο που μετέφερε τις δύο Μαρίες ναυάγησε έξω από τη περιοχή που ονομάζεται Βρώμη. Εκεί πάτησε πάνω σε ένα βράχο η Μαγδαληνή και άφησε το αποτύπωμά της, γι’ αυτό και θεωρείται ιερός. Ο συνδυασμός των Άγιων Λίθων και των Γυναικείων Θεοτήτων είναι μοτίβο κοινό από τα αρχαία χρόνια.  Γενικά η σημασία της Λίθου και της ιερότητας που συνοδεύει τέτοιες ιστορίες. Κατά σύμπτωση, η Θεά που λατρεύτηκε στο προαναφερθέν όρος Ίδη,  στα πρώτα χρόνια της λατρείας της λατρεύτηκε με τη μορφή ακατέργαστων λίθων,  (οι ιεροί λίθοι ονομάζονταν Βαίτηλοι και ήταν συνήθως αερόλιθοι, ψήγματα μετεωριτών). Η λέξη απαντάται στις σημιτικές γλώσσες ως Bet El, που σημαίνει «Οίκος Κυρίου».

Ο Κυνικός Αντισθένης έλεγε Αρχή Σοφίας Ονομάτων Επίσκεψις. Στην έρευνα η γλωσσολογική σημασία των εννοιών που συναντά ο ερευνητής στις επιγραφές έχει πολύ μεγάλη σημασία, ως οδοδείκτης που οδηγεί από τη λίθη στη μνήμη.

Αφού λοιπόν γλίτωσαν από την τρικυμία και βγήκαν στη στεριά, συνάντησαν ένα ποιμένα, έναν χωρικό βοσκό που άκουγε στο όνομα Απολλόδωρος, ενώ μετέπειτα πήρε το χριστιανικό όνομα Χριστοφόρος (και όχι Χριστόφορος, όπως λανθασμένα προφέρεται σήμερα στην κοινή γλώσσα). Το χωριό που φιλοξένησε τις δύο «Ευαγγελίστριες» ονομάστηκε «Άγιες Μαρίες της Θαλάσσης» και αργότερα απλά  «Μαριές».  Στο χωριό υπάρχει ναός αφιερωμένος στη Μαγδαληνή. Αλήθεια όλα αυτά ή ψέματα; Τι μπορεί να ορίσει το όριο μεταξύ αλήθειας και ψέματος όταν έχουμε να κάνουμε με παραδόσεις και σύμβολα χαραγμένα στα έγκατα του συλλογικού ασυνειδήτου;

Όρη, Πηγές, Στοιχειώματα και Δράκοι, Μύθοι και Παραδόσεις

Το Όρος της Αρτέμιδος και η Ιώνια Ιερουσαλήμ

Όρος Σκοπός

Υπάρχει ένα βουνό στη Ζάκυνθο με ιστορία μεγάλη, τυλιγμένο από μύθους που του δίνουν μια διάσταση σχεδόν μαγική στη συνείδηση του κόσμου. Πρόκειται για το όρος Σκοπός, ο αρχαίος Έλατος, εκεί που κυνηγούσε η Δήμητρα και οι κάτοικοι τής το είχαν αφιερώσει. Αργότερα αφιερώθηκε στην Παναγία, ενώ κατά το μεσαίωνα ονομάζονταν και Ιερουσαλήμ. Υπάρχουν χάρτες όπου στο σημείο του μοναστηριού της Παναγίας της Σκοπιώτισσας αναφέρεται το όνομα Αγία Ιερουσαλήμ (στη Ζάκυνθο υπήρχε επίσης ναός της Ευαγγελιστρίας ή Αγίας Ιερουσαλήμ στο χωριό Μπελούσι, ενώ κάποιες πηγές αναφέρουν το νησί ως Νήσος της Ιερουσαλήμ, όμως η έκταση του παρόντος άρθρου δεν μας επιτρέπει να επεκταθούμε περισσότερο. Το ιερό θηλυκό πάντως δεσπόζει και σε αυτές τις πληροφορίες είτε με τον έναν είτε με τον άλλο τρόπο).  

Το Βροντόνερο και το βασίλειο των σατανάδων

Σε  αυτό το βουνό βρίσκεται μια πηγή που οι κάτοικοι ονόμασαν Βροντόνερο.  Εκεί, σύμφωνα με τις διηγήσεις των παλαιών κατοίκων, είχαν στήσει τη φωλιά τους οι σατανάδες, οι διάβολοι που βροντούσαν και πετροβολούσαν τους ανυποψίαστους. Και έλεγαν επίσης ότι αν έπρεπε να περάσει βάρκα από εκεί, μόνο μέρα θα το κατόρθωνε, γιατί έβγαιναν οι διάβολοι από το βασίλειό τους και τις λιθοβολούσαν, με αποτέλεσμα πολλές να βυθιστούν και να πνιγούν οι δύσμοιροι άνθρωποι που είχαν την ατυχία να διαβούν τα νερά κοντά στην «καταραμένη» πηγή.

Ο Δράκοντας και τα Δώδεκα Πηγάδια

Σ’ ένα ορεινό χωριό του Λαγανά, το χωριό Αγαλάς της Ζακύνθου, βρίσκονται δώδεκα πηγάδια τα οποία η λαϊκή παράδοση τα θέλει να είναι καμωμένα από έναν δράκο σωστό θεριό, ύψους τριασκοσίων (;) μέτρων, τον Ανδρόνιο. Ο Ανδρόνιος ζούσε σε μια σπηλιά που  βρίσκεται δίπλα στο χωριό. Ονομάζεται “η σπηλιά του Δαμιανού”, ήρωα της ιστορίας που θα διηγηθούμε. Ο δράκοντας αυτός ήρθε σε διαμάχη με τον άρχοντα του χωριού, τον Δαμιανό. Ο τελευταίος προκάλεσε σε μονομαχία το θηρίο και τελικά, δείχνοντας απαράμιλλο ηρωισμό, το νίκησε. Όμως δεν το σκότωσε, αλλά προτίμησε να του χαρίσει τη ζωή βάζοντάς του μια ποινή η οποία θα ήταν ωφέλιμη για τους κατοίκους του χωριού.

Του παρήγγειλε λοιπόν να κατασκευάσει δώδεκα πηγάδια, ένα για κάθε μήνα του ετήσιου κύκλου του χρόνου.  Ο δράκος όμως, παρότι υπάκουσε, μέσα του συνέχιζε να σιγοκαίει η φλόγα της οργής. Αφού ολοκλήρωσε το δωδέκατο πηγάδι, αυτή η φλόγα φούντωσε κι επαναστάτησε εναντίον του Δαμιανού. Έτσι ο άρχοντας αναγκάστηκε να μονομαχήσει για άλλη μια φορά μαζί του και, όπως λέγεται, με τη βοήθεια του πιστού του αλόγου να το νικήσει, σκοτώνοντάς το αυτή τη φορά.

Θείες τιμωρίες και …τση Γριάς το Πήδημα

Από μία τόση πολυποίκιλη παράδοση δεν θα μπορούσε φυσικά να λείπει και η θεία τιμωρία απέναντι σε κάποια ύβρη, που στηρίζεται συνήθως στην εκάστοτε αντίληψη του ανθρώπου περί μεταφυσικού δικαίου. Λέει λοιπόν η παράδοση πως μια φορά κάποια χωρική που κατοικούσε σ’ ένα χωριό, στο όρος Σκοπός, πιθανόν κοντά στη θέση Άσπρα Πανιά που πήρε την ονομασία της από το γύψο που υπάρχει εκεί, πήγε ανήμερα του Άη Γιάννη του Βαπτιστή να πλύνει  την μπουγάδα της.  Κι ύστερα βρέθηκε πετρωμένη μαζί με τα ρούχα της, ως αποτέλεσμα της ασέβειας που έδειξε στην ημέρα.

Άλλη μια παράδοση θέλει μια γριά, στο Ξηροκάστελλο Βασιλικού, να γυρίζει σπίτι της από την πόλη. Για κακή της τύχη όμως οι ουρανοί άνοιξαν και άρχισε να βρέχει με το τουλούμι, κι εκείνη για να φτάσει στο σπιτικό της έπρεπε να περάσει από μια ρεματιά. Η ρεματιά είχε φουσκώσει και η ηλικιωμένη γυναίκα αφού βλασφήμησε έκανε να πηδήξει απέναντι. Αλίμονο όμως, το ρέμα την κατάπιε και τη σκότωσε με την ορμή του. Εκείνος ο τόπος ονομάστηκε προς παραδειγματισμό όλων «Τση Γριάς το Πήδημα».

Πάνας, Καλλικάτζαροι και Ξωτικά

Ο Μυλωνάς, το Ξωτικό και ο Πάνας

Οι παραδόσεις της Ζακύνθου δεν θα μπορούσαν να περάσουν απαρατήρητες από τον πατέρα της σύγχρονης λαογράφιας, Νικόλαο Πολίτη, ο οποίος σώζει ενδιαφέρουσες ιστορίες της τοπικής λαογραφίας.

Έτσι ο Πολίτης μας μεταφέρει μια ιστορία η οποία συμπεριλαμβάνεται στο κλασσικό ελληνικό μοτίβο των ιστοριών με ήρωες τους καλικάτζαρους, και τον πονηρό ή άτυχο μυλωνά. Ήταν λέει ένας χωρικός, από το Ρομίρι, (αναφέρεται προφανώς στην περιοχή που βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Βραχιώνα), που πήγε να αλέσει. Φόρτωσε με σακιά αλεύρι το γαϊδούρι και στα δύο πλευρά και χώθηκε ανάμεσα. Το ξωτικό, (προφανώς εδώ ξωτικό θεωρεί αυτό που ονομάζουμε καλικάτζαρο), πήγαινε στο γάιδαρο. Θωρούσε από εδώ, θωρούσε από κει, πουθενά ο χωρικός. «Πίσω στο μύλο θα ‘ναι ο Κερατάς!» έλεγε και ξανάλεγε και γυρνούσε μια στο γαϊδούρι, μια στο μύλο. Αυτό γίνονταν ώσπου, έφτασε ο χωρικός στο σπίτι του. Το ξωτικό, στο τέλος, κατάλαβε πώς του την έφερε ο άντρας και οργίστηκε πολύ, όμως κατατροπώθηκε από τη γυναίκα του χωρικού που βγήκε έξω με λιβάνια και άλλα αγιωτικά και έδιωξε το πονηρό ξωτικό.

Άλλη παράδοση πάλι λέει πώς ένας «δαίμονας» Πάνας τριγυρνά στους ορεινούς όγκους του νησιού. Είναι σχετικά άκακος -αν εξαιρέσει κανείς το γεγονός πώς έκλεβε κάνα κατσίκι να το φάει.

Οι Σκαλικάτζαροι και οι Ανεράιδες

Αν και πριν από “Καλικάτζαρο” η παράδοση τον ονόμασε “ξωτικό”, σε αυτή την καταγεγραμμένη παράδοση το «τερατάκι» των Χριστουγέννων βρίσκει τη σωστή του θέση. Αν κάποια γυναίκα, λέγανε οι παλιοί, πιάσει παιδί, την ημέρα του Ευαγγελισμού, τότε αυτό θα γεννηθεί Χριστούγεννα. Και αν δεν το διαβάσει παπάς, μοιραία, θα γίνει Σκαλικάντζαρος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Πάλι οι παλιοί, σύμφωνα με διηγήσεις, πίστευαν ότι υπήρχαν Ανεράιδες που κατοικούσαν σε πηγάδια. Αν τύχαινε κανείς να κοιμηθεί κοντά στον τόπο τους, του έκλεβαν τη λαλιά. Ένας χωρικός μια φορά το έπαθε, και πολλές βδομάδες ο νους και η μιλιά του ήταν παρμένα από τις Ανεράιδες του πηγαδιού.

Άλλες πάλι διηγήσεις θέλουν τις Ανεράιδες να καβαλούν καλάμια και να χορεύουν τρομοκρατώντας όποιον τύγχανε να τις δει. Στην έξω χώρα μάλιστα λέγανε ότι βλέπανε οπτασίες να στήνουνε χορούς και πανηγύρια. Οι ντόπιοι το ονόμαζαν “το πανηγύρι των ξωτικών”. Βλέπουμε ότι στη λαϊκή παράδοση μπερδεύονταν η έννοια του ξωτικού, που στους βόρειους λαούς είναι πιο ξεκάθαρη, με αυτή της νεράιδας ή του καλικάντζαρου, ακόμα και των μαγισσών. Άλλοι πάλι τις βλέπανε σε τρίστρατα σταυροδρόμια ή μέσα σε «ανεμοστρόφουλα», δείγμα ότι οι νεράιδες είναι θυμωμένες -θυμηθείτε και τις Γιαλούδες στο άρθρο μας για τη Μύκονο και τους θρύλους της.

Στο όρο Σκοπός πάλι, λέγανε -και με τέτοια που είναι η ιστορία του αρχαίου μεγαλοπρεπούς όρους της Αρτέμιδος, Έλατου, πώς να μη λέγανε άλλωστε!- ότι έπλεναν και άπλωναν τα ρούχα τους. Αλίμονο σε όποιον διάβαινε τους τόπους τους, τον έβλαπταν χωρίς δεύτερη κουβέντα.  Άλλες φορές αναφέρονται μίξεις νεράιδων και ανθρώπων, οι οποίες μάλλον δεν έχουν και την καλύτερη κατάληξη. Μια φορά στο πέλαγο μαζεύτηκαν πολλές ανεράιδες και περικύκλωσαν ένα πλοίο για να του κάνουν κακό. Ένας πονηρός ναύτης όμως άρπαξε το «φατσιολί» μιανής από αυτές και την παντρεύτηκε αποκτώντας μαζί της παιδί. Μια μέρα όμως αυτή το βρήκε και το πήρε πίσω. Κι αμέσως τσουφ! Έγινε καπνός, αφήνοντας όμως το παιδί της με το χάρισμα της πρόγνωσης του μέλλοντος.

Στην πιο σκοτεινή και μακάβρια εκδοχή του μύθου, ένας νιος έκλεψε τα δαχτυλίδι μιας νεράιδας κι ύστερα την ανάγκασε να τον παντρευτεί. Έκαναν δύο παιδιά, ένα αγόρι και ένα κορίτσι. Μια μέρα όμως η πονηρή νεράιδα, που έψαχνε πάντα τρόπους να το σκάσει, πήρε πίσω το δαχτυλίδι της και αφού έριξε μια σφαλιάρα στον άντρα της, αφήνοντας τον αναίσθητο σχεδόν στο πάτωμα, έσχισε στην μέση το αγόρι παίρνοντας μαζί της το…μισό, ενώ το κορίτσι εξαφανίστηκε μαζί της.

Λάμιες και Διάβολοι

Από την τοπική παράδοση των σκοτεινών πλασμάτων δεν θα μπορούσαν να λείπουν και τα τρομακτικά όντα της μυθολογίας που ακούν στο όνομα “λάμιες” ή και αυτοί οι ίδιοι οι διάβολοι, κάποιους από τους οποίους προαναφέραμε.

Οι λάμιες της ελληνικής παράδοσης είναι όντα εκδικητικά, ανθρωποφάγα σε πολλές περιπτώσεις και ολότελα κακόβουλα. Στην παλιά εποχή στη Ζάκυνθο διηγούνταν μια ιστορία για έναν κυνηγό που λάβωσε μια λάμια. Εκείνη έφτιαξε ένα καμίνι, έναν φούρνο μεγάλης χωρητικότητας, έπιασε αρκετούς τροφαντούς και εύρωστους χωρικούς και τους έψησε.

Όσον αφορά τους διαβόλους τώρα, εκτός από αυτούς στο Βροντόνερο, μια διήγηση σώζει  μια παράδοση για ένα «κουτσοδαιμόνι». Ένας χωρικός μάλιστα είδε στην κάμαρα του Αγίου Λαζάρου ένα τέτοιο στοιχειό, και πιο κάτω μια κοιλάδα γιομάτη δαιμόνια και μαύρα σκυλιά. Μόνο όταν επικαλέστηκε την Παναγία και την Αγία Μαύρα, που την σέβονταν πολύ στο νησί, το δαιμόνιο και η παρέα του εξαφανίστηκαν σαν οπτασία που έσβησε.

Στον ίδιο κύκλο μύθων θα βρει κανείς και τους “διαβόλους των μύλων” που σε άλλες παραδόσεις της ηπειρωτικής Ελλάδας συνδέονται με τους καλλικατζαραίους. Σε κάθε περίπτωση ήταν όντα κακόβουλα που ενοχλούσαν τους μυλωνάδες και τους τρόμαζαν μέχρι θανάτου ή, στην καλύτερη περίπτωση, πείραζαν τον ίδιο το μύλο. Όπως στο Σκουληκάδο, όπου ένας κακόμοιρος χωρικός είδε τον μύλο του κουμπάρου του φωτισμένο και, πηγαίνοντας μέσα να δει, ούτε φωνή ούτε ακρόαση. Νέκρα, κανείς. Τότε κατάλαβε πως ήταν οι διάβολοι με τις διαβολιές τους και κάνοντας τον σταυρό του έφυγε άρον άρον από το σημείο.

Τα Φαντάσματα του 1933

Στη δεκαετία του Μεσοπολέμου, εκτός από τον απόηχο του τρόμου του Ά Παγκοσμίου πολέμου και την φρίκη της ανόδου του Ναζισμού με ό,τι αυτό ακολούθησε, παράλληλα είχαμε μια έξαρση του ερευνητικού ενδιαφέροντος για παραψυχολογικά φαινόμενα.

Να ξεκαθαρίσω ότι είμαι της παλιάς σχολής και μου αρέσει το παραφυσικό να το θεωρώ μέρος της «μαγείας» του κόσμου μας. Ένα πέπλο που οφείλουμε ν’ ανακαλύψουμε κάποτε και ίσως να εξηγήσουμε με ανθρώπινους όρους. Παρ’ όλ’ αυτά δεν μπορώ να μην εξάρω της συμβολή της παραψυχολογίας στην εξερεύνηση τέτοιων φαινομένων. 

ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ 15/09/1933

Ένα από τα καλά της υπόθεσης είναι πως καταγράφηκαν πολλές ανεξήγητες υποθέσεις εμφάνισης «μεταφυσικής» και «παραφυσικής» δραστηριότητας.  Πολλές εκ των οποίων τράβηξαν το ενδιαφέρον των δημοσιογράφων της εποχής, οι οποίοι τις δημοσίευσαν μάλιστα στις εφημερίδες. Μία τέτοια ιστορία συνέβη το 1933 στο χωριό Όρνιθες, όπου ένα «ταραχοποιό φάντασμα»  είχε «βάλει στο μάτι» το σπίτι της οικογένειας Πυλαρινού. Έτσι, κάθε μέρα κοντά στα μεσάνυχτα, πετροβολούσε τη σκεπή του σπιτιού τους τρομοκρατώντας και αυτούς και όλο το χωριό. Οι φήμες έδιναν και έπαιρναν. Τι για βρικόλακες είπαν, τι ότι ο Άγιος προστάτης του νησιού, ο Άγιος Διονύσιος, τους είχε αφορίσει, κι ό,τι άλλο είχε πρόχειρο ο καθένας για να επιβαρύνει κι άλλο την ήδη βαριά ατμόσφαιρα.

Τα φαινόμενα συνεχίζονταν κάθε βράδυ μέχρι που ο Νομάρχης έγραψε επιστολή στον πρόεδρο της Εταιρείας Ψυχικών Ερευνών, τον γνωστό Άγγελο Τανάγρα. Το σπίτι αυτό έμεινε στη νεώτερη παραψυχολογική ιστορία ως «το στοιχειωμένο».

Επιλογικά

Και κάπου εδώ το ταξίδι προς την Ιθάκη Ζάκυνθο, τελειώνει. Πολλά θα μπορούσαμε να πούμε. Εδώ μόλις που ψηλαφίσαμε την επιφάνεια των θρύλων του νησιού, όσο μας το επέτρεψε ο χώρος ενός άρθρου. Όμως στο νου μου, τώρα εδώ στο τέλος, στις 12:12 μ.μ. όπως με πληροφορεί το τυραννικό μου ρολόι, πλανάται μια ερώτηση: Όλα όσα προαναφέραμε είναι άραγε προϊόντα αχαλίνωτης φαντασίας, σκιές εποχών που το φως του ηλεκτρισμού έλειπε; Απεικάσματα αρχαίων πεποιθήσεων; Ποιος ξέρει; Θα μπορούσε να πει κανείς πώς η έλευση του ηλεκτρισμού και των μηχανών έκρυψε στο φως  των προβολέων τις σκιές ενός κόσμου που δεν πέθανε, απλά ξεχάστηκε και περιμένει να διεκδικήσει ξανά τους τόπους που κατείχε… Ποιος ξέρει;

Εις το επανιδείν, καλές διακοπές!

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ

Motz, Lotte 1997, The Faces of the Goddess, Oxford University Press US
Η Μαρία η Μαγδαληνή στην Ζάκυνθο, Δημήτρης Καμπουράκης, Μια σταγόνα Ιστορία (Σειρά Άρθρων)
Οι δύο Μαρίες και ο θρύλος των Μαριών,20/07/2012 Διονύσης Φλεμοτόμος, imerazante
Εκκλησίες και μοναστήρια στη Ζάκυνθο / Ντίνος Κονόμος, Ἀθήνα : Τυπ. Κωνσταντινίδη , 1967
Παραδόσεις, Πολίτης Νικόλαος, Εκδ. Ιστορική Έρευνα, Αθήνα 1904
Δελτίον της Χριστιανικής Αρχαιολογικής εταιρείας, Τόμος ΚΔ’, Αθήνα 2003
Εφημερίδα “Ακρόπολις”, 15-09-1933

Image cover: Milky Way over Navagio Shipwreck Beach by Maciej Tomków (Flickr)

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά