Κριτική: “Έτος χωρίς καλοκαίρι” του Μανώλη Παλαβούζη

by Αργυρώ Χαρίτου

Το μυθιστόρημα φαντασίας του Μανώλη Παλαβούζη “Έτος χωρίς καλοκαίρι” με έβαλε σε πολλές σκέψεις, όταν το ολοκλήρωσα. Η βασικότερη ήταν ότι δεν είμαστε τίποτα μπροστά στα στοιχεία της φύσης, είμαστε απλά ένα κλαδί ενός τεράστιου δέντρου. Αν η Γη θελήσει να μας καταστρέψει, θα το κάνει χωρίς να μας ρωτήσει, κάτι που το συγκεκριμένο βιβλίο μας το δείχνει περίτρανα.

Ο συγγραφέας διαπραγματεύτηκε αρκετά θέματα, με βασικότερο την καταστροφή που θα έφερνε η έκρηξη ενός μεγάλου ηφαιστείου. Η αλήθεια είναι ότι δεν πίστευα ποτέ πως η έκρηξή ενός μεγάλου ηφαιστείου μπορεί να προκαλέσει τόσες κατακλυσμικές καταστροφές σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το βιβλίο ξεκινάει με την ιστορία του Πιέρ, ενός Γάλλου στρατιώτη του 1813 στη μάχη του Βατερλό. Αιχμαλωτίζεται από Άγγλους στρατιώτες, οι οποίοι αν και δεν τον σκοτώνουν, τον παίρνουν όμηρο. Στο αμέσως επόμενο κεφάλαιο ο συγγραφέας αλλάζει το τοπίο, αλλά και τον χρόνο, μεταφέροντάς μας στο 2020, όπου δυο αδέρφια κάνουν αναρρίχηση και πέφτουν σε γκρεμό. Η αρχή είναι τόσο δυνατή και τόσο ικανή να κρατά τον αναγνώστη που με το ξεκίνημα και μόνο διάβασα εκατόν πενήντα σελίδες.

Η μεταφορά μεταξύ σε του 19ου και του 21ου αιώνα ήταν δυνατή και έμοιαζε σαν να συμπλήρωνε η μια ιστορία την άλλη.  Διαβάζοντας, έρχεται η εξέλιξη των ηρώων μέσα από τα όσα τους συμβαίνουν. Τα γεγονότα τους παρασέρνουν, καθώς αντιμετωπίζουν τις αλυσιδωτές αντιδράσεις των εκρήξεων.

Διαβάζοντας και τις δυο ιστορίες και αφού έχουν γίνει οι εκρήξεις του ηφαιστείου, παρατηρούμε τις αλλαγές που συμβαίνουν στον καιρό. Και στις δυο περιπτώσεις, ενώ οδηγούνταν οι εποχές προς το καλοκαίρι, όλα αλλάζουν. Τη θέση του έκλεψε ένας άγριος, δυνατός χειμώνας. Το κρύο και ο παγωμένος αέρας ήταν τα πρώτα σημάδια.

Ο συγγραφέας τοποθετεί τον αναγνώστη μέσα στα μάτια των ηρώων του. Του παρουσιάζει τις αντίξοες συνθήκες που επικρατούν και τις αντιδράσεις του κόσμου. Παρουσιάζει με έντεχνο τρόπο ότι ενώ έχουν περάσει δυο αιώνες -και με την τεχνολογία να έχει πάρει τα ηνία στον κόσμο μας- οι αντιδράσεις των ανθρώπων παραμένουν οι ίδιες. Δεν υπάρχουν μέτρα ικανά να προστατέψουν τον κόσμο γι’ αυτό που θα επακολουθήσει.

Η πλοκή είναι ωραία, αν και αγάπησα την ιστορία του Πιέρ λίγο περισσότερο από εκείνη των αδερφών.

Πέρα από τα προβλήματα που φέρνει η έκρηξη ενός ηφαιστείου, ο συγγραφέας καταπιάνεται και με άλλα εξίσου σημαντικά θέματα. Ένα από αυτά είναι η ενδοοικογενειακή βία και το τι επιπτώσεις έχει στη γυναίκα ή στο παιδί. Ένα ακόμα σοβαρό θέμα που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε είναι εκείνο της χορτοφαγίας. Μας αναφέρει μέσω των χαρακτήρων το πόσο θα βοηθούσε τη Γη αν όλο και περισσότερος κόσμος σταματούσε το κρέας, με μια πολύ ωραία τοποθέτηση επί του θέματος. Όμως, θα με έπειθε περισσότερο αν δεν δίνονταν οι σκέψεις και οι απορίες μέσα από τα μάτια ενός δωδεκάχρονου, αλλά μέσα από την ώριμη σκοπιά ενός ενήλικα.

Οι χαρακτήρες είναι όλοι τους αληθινοί, με τα προβλήματά τους, τις αδυναμίες τους, τις φοβίες τους και πάνω απ’ όλα τα μυστικά τους. Η ροή με κράτησε, αν και ένιωθα σε μερικά σημεία ότι ο Πιέρ είχε να μου πει ακόμα περισσότερα που για κάποιο λόγο δεν τα είπε. Η γραφή -πέρα του ό,τι ήταν πολύ ωραία και παραστατική- ήταν και διαφορετική από εποχή σε εποχή, κάτι που έδινε μια άλλη διάθεση και χροιά στο διάβασμα. Στα αρνητικά θα έβαζα τον όγκο του βιβλίου. Θα μπορούσε να μικρύνει αρκετά, καθώς υπάρχουν κεφάλαια που είναι μεν ωραία, αλλά δεν βοηθάνε ιδιαίτερα στην πλοκή, κόβοντας πολλές φορές την ένταση από την κεντρική ιστορία.

Εν κατακλείδι, πρόκειται για ένα ωραίο ανάγνωσμα, που πετυχαίνει τον σκοπό του: να μείνει στη μνήμη του αναγνώστη και να τον φέρει αντιμέτωπο με σύγχρονα θέματα της ανθρώπινης κοινωνίας στα οποία δεν θα πρέπει να μένει αμέτοχος.

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά