Κριτική: “Η χώρα του Λάβκραφτ: Lovecraft Country” του Ματ Ραφ

by Γιώργος Τρίγκας

Δεν σας κρύβω ότι θεωρώ τον εαυτό μου μέλος του κύκλου των φανατικών ακολούθων του Lovecraft που περίμεναν με ανυπομονησία να μεταφραστεί το γνωστό βιβλίο του Ματ Ραφ πάνω στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη σειρά του HBO. Το βιβλίο σε αντίθεση με τη σειρά, όπως άλλωστε συμβαίνει στην πλειοψηφία παρόμοιων περιπτώσεων, είναι πολύ καλό και καλογραμμένο. Μην με παρεξηγείτε όμως, και η σειρά καλή ήταν. Απλώς, θεωρώ, ότι είναι απαιτητικό έως δύσκολο εγχείρημα να μεταφέρεις στη οθόνη την ιδιαίτερη αισθητική που αποπνέουν τα διηγήματα του Χ. Φ. Λάβκραφτ. Διαβάζοντας τις οκτώ αλληλένδετες ιστορίες, καταλαβαίνουμε εύκολα ότι ο συγγραφέας είναι κι αυτός φανατικός αναγνώστης του Λάβκραφτ, αφού είναι καλός γνώστης των μυστηριωδών κόσμων του. Γενικότερα, θα λέγαμε ότι το βιβλίο «Η χώρα του Λάβκραφτ» (μτφ. Ουρανία Τουτουντζή) κατορθώνει να ξεχωρίσει εύκολα στη λογοτεχνία φαντασίας ως ένα από τα αρτιότερα σύγχρονα λογοτεχνικά δείγματα της. Αποδεικνύεται εμπράκτως ο τρόπος που η φαντασία αναμιγνύεται αριστοτεχνικά με την πραγματικότητα.     

Το βιβλίο αφηγείται, όπως ήδη αναφέραμε, οκτώ ιστορίες που σχετίζονται με διάφορους τρόπους με τις ζωές των τριών κύριων πρωταγωνιστών του βιβλίου των Άττικους Τέρνερ, του θείου του Τζόρτζ και της παιδικής του φίλη Λετίσια Ντάντριτζ. Η πρώτη και κύρια ιστορία εξιστορεί το χρονικό ενός περιπετειώδους ταξιδιού των χαρακτήρων που μόλις αναφέραμε με τελικό προορισμό σε μια ξεχασμένη περιοχή της Νέας Αγγλίας στην ανατολική ακτή των ΗΠΑ. Συγκεκριμένα, όλα ξεκινούν το 1954, στο Σικάγο, όταν ο 22χρόνος Αφροαμερικανός βετεράνος του πολέμου της Κορέας, Άττικους, μαθαίνει ότι ο πατέρας του εξαφανίστηκε εντελώς ξαφνικά, έπειτα από την επίσκεψη ενός μυστηριώδους λευκού άνδρα. Μετά από μια μικρή έρευνα στην περιοχή, ο Άττικους μαθαίνει ότι η αναζήτηση πρέπει να συνεχιστεί στο Άρνταμ της Μασαχουσέτης. Όταν καταφθάνουν οι τρεις χαρακτήρες εκεί, μαθαίνουν την ιστορία της μυστηριώδους οικογένειας Μπρεθγουάιτ και βιώνουν το απόκοσμο σκηνικό που αναδύει αυτή η τόσο απόκοσμη τοποθεσία. Στις υπόλοιπες ιστορίες ο Ραφ εντάσσει κι άλλους χαρακτήρες, οι οποίοι σχετίζονται με τους τρεις πρωταγωνιστές με διάφορους τρόπους συγγένειας ή φιλίας, εμπλουτίζοντας με αυτόν τρόπο την αρχική ιστορία. Στο τέλος του μυθιστορήματος, ο αναγνώστης θα είναι εξοικειωμένος με το χρονικό της οδύσσειας του Άττικους να εντοπίσει τον πατέρα του και θα γνωρίζει τα πολλά παλιά μυστικά μεταξύ των δύο οικογενειών των οποίων τα κοινά τους ίχνη χάνονται στο παρελθόν.

Διαβάζοντας το βιβλίο «Η χώρα του Λάβκραφτ», θα διαπιστώσουμε ότι ο Ραφ δεν απονέμει μόνο το σεβασμό του στη λογοτεχνική παράδοση του Λάβκραφτ. Ο συγγραφέας είναι άνθρωπος της σύγχρονης εποχής, διαβασμένος αρκετά, αν κρίνουμε από την πρόζα του, και γεμίζει τα κενά του εν λόγω μυθιστορήματος με τις τεχνικές της αφηγηματικές τέχνης του Γουίλιαμ Φώκνερ, ενός από τους δύο πατεράδες (ο άλλος είναι ο Έρνεστ Χέμινγουεϊ) της σύγχρονης αμερικάνικης λογοτεχνίας. Μπορεί κάθε διήγημα του πολυεπίπεδου βιβλίου να μας φέρνει συνεχώς στο νου στιγμές από τις πιο διάσημες ιστορίες του Λάβκραφτ, αλλά ο Ραφ, όπως οι πολλοί σύγχρονοι συγγραφείς του φανταστικού, ενέταξε αρκετά λογοτεχνικά στοιχεία του Φώκνερ προσπαθώντας έτσι να αναδείξει καλύτερα την πλοκή των ιστοριών του. Κι αυτός είναι ο λόγος που το βιβλίο είναι τόσο καλογραμμένο. Η μεγάλη αφηγηματική δύναμη του διάσημου νομπελίστα δίνει τα απαραίτητα εργαλεία στον Ραφ να τελειοποιήσει την πρόζα του και να περιγράψει έντεχνα την οδύσσεια των κύριων χαρακτήρων. Αυτό το καταλαβαίνουμε εύκολα από τις πανίσχυρες εικόνες από λέξεις του κόσμου του Άττικους. Φιλοτεχνεί με διεισδυτικό τρόπο τα πορτρέτα τους, αναδεικνύοντας παράλληλα τις ταξικές και φυλετικές ανισότητες της αμερικάνικης κοινωνίας. Με αυτό τον τρόπο, τα κύρια γνωρίσματα του Λάβκραφτ αναμιγνύονται επιτυχώς με το ύφος των μοντερνίστικων τεχνικών, καταφέρνοντας έτσι να διατηρείται απαράμιλλο το αναγνωστικό ενδιαφέρον. Αυτό που απομένει σε μας είναι να διαπιστώσουμε αν ο Άττικους τελικά θα ξεχωρίσει και θα πορευτεί στη ζωή σύμφωνα με τη δική του προσωπική ηθική μέσα σ’ έναν τόσο σκληρό κόσμο.       

Πώς συνδέεται όμως η σύγχρονη καθημερινότητα του Άττικους με τον εξωπραγματικό κόσμο του Λάβκραφτ; Σε αυτό το σημείο, φαίνεται ο πυρήνας των ιστοριών του Ραφ. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί το λογοτεχνικό πρίσμα και το σύστημα αξιών του Λάβκραφτ και παρουσιάζει όλα τα αρνητικά στοιχεία του ρατσιστή λευκού ανθρώπου εκείνης της περιόδου. Μέσα από διάφορα γεγονότα, παρατηρούμε τον τρόπο που αυτή η δηλητηριώδης κουλτούρα έχει τόσο ταλανίσει την αμερικάνικη κοινωνία και αναδύεται σχεδόν σε κάθε σελίδα του μυθιστορήματος. Ο αναγνώστης παρατηρεί -αγανακτώντας πολλές φορές θα έλεγα- τη διαιώνιση της συγκεκριμένης φιλοσοφίας, παρά τη μεσολάβηση της γνώσης των τραγικών γεγονότων του Μεσοπολέμου και των φρικτών αποκαλύψεων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Όπως παρατηρούσαμε τον μέγα Κθούλου να συμπεριφέρεται με τερατώδη τρόπο απέναντι στο διανοητικά κατώτερο ανθρώπινο πλάσμα, με τον ίδιο υποτιμητικό τρόπο αντιμετώπιζαν οι περισσότεροι λευκοί άνθρωποι τον Άττικους και τους φίλους του. Ο κύριος πρωταγωνιστής όμως δεν το βάζει κάτω. Δεν έχει την ψευδαίσθηση ότι η κοινωνία θα του συμπεριφερόταν διαφορετικά επειδή ήταν βετεράνος πολέμου. Εξακολουθεί να δείχνει ψυχή, καρτερία και συμπόνια. Όλες οι αντιξοότητες ενδυναμώνουν ακόμη περισσότερο το πνεύμα του προκειμένου να πετύχει στον σκοπό του. Προσοχή όμως. Ο Ραφ δεν κάνει σχόλιο στις όποιες προσωπικές απόψεις του Λάβκραφτ. Αυτές άλλωστε τις γνωρίζουμε, έχουν αναλυθεί στο παρελθόν και είναι φυσικά κατακριτέες. Το βιβλίο «Η χώρα του Λάβκραφτ» μάς υπενθυμίζει ότι τους λόγους που η λογοτεχνία του φανταστικού όχι μόνο έχει πολλά κοινά σημεία με τον πραγματικό κόσμο, αλλά πολλές φορές η δική μας πεζή πραγματικότητα τον ξεπερνάει. Κι αυτό είναι το ανατριχιαστικό.           

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά