Κριτική: “Ο Λύκος της Θάλασσας” του Ντίνου Χατζηγιώργη

by Γιώργος Τρίγκας

Με μεγάλη ανυπομονησία περίμενα το καινούργιο δημιούργημα του Ντίνου Χατζηγιώργη. Τόσο πολύ είχα εντυπωσιαστεί από το προηγούμενο μυθιστόρημά του. Βλέπετε, το «Στάχτη στα μάρμαρα» (2019), είχε κεντρίσει το ενδιαφέρον μου τόσο λόγω της πρωτότυπης πλοκής, όσο και του καλοδουλεμένου κειμένου. Για όποιον δεν το έχει διαβάσει, θα αναφέρω απλώς ότι εξιστορούσε τις τελευταίες στιγμές του Λόρδου Βύρωνα στο Μεσολόγγι κατά τη διάρκεια της ελληνικής επανάστασης και τη σχέση του με τον Ζήνωνα, τον βρικόλακα. Το αποτέλεσμα τότε, όπως και στο καινούργιο του μυθιστόρημα «Ο Λύκος της Θάλασσας», είναι η ευχάριστη ανάγνωση του βιβλίου.

Παρακολουθώντας με ένταση την εξέλιξη των δραματικών ιστορικών γεγονότων, ο πυκνός αφηγηματικός ιστός του συγγραφέα προσεγγίζει με μαεστρία και ειλικρίνεια ένα κομμάτι της εθνικής μας ιστορίας, δημιουργώντας έτσι, με τον δικό του μοναδικό τρόπο, μια ωραία και ονειρική παραίσθηση, κοντά πάντα στη συμβατική πραγματικότητα. Βρικόλακες κατά τη διάρκεια του εθνικοαπελευθερωτικού μας αγώνα; Ναι! Τελικά, κατά τον συγγραφέα, όλα τα πλάσματα αυτού του τόπου, νεκρά ή ζωντανά, επηρεάστηκαν από τον τιτάνιο εκείνο αγώνα.         

«Ο Λύκος της θάλασσας» τοποθετεί τον αναγνώστη στην οπτική των Οθωμανών. Χρονικά τοποθετείται το καλοκαίρι – φθινόπωρο του 1827, όταν ο Αιγύπτιος, ελληνικής καταγωγής, Ιμπραήμ Πασάς είχε λάβει σαφείς εντολές από την Υψηλή Πύλη να αποτελειώσει όλους τους θύλακες των Ελλήνων επαναστατών στη Πελοπόννησο. Ενώ ο ευρωπαϊκός συμμαχικός στόλος συγκεντρώνεται στα ανοιχτά του κόλπου του Ναβαρίνου για να επιβάλει τη θέλησή των Μεγάλων Δυνάμεων, ο Ιμπραήμ μαθαίνει από έναν υπαρχηγό του, τον Μουχράμ Μπέη, ότι πολλά παραθαλάσσια χωριά είναι μυστηριωδώς έρημα. Όχι εγκαταλειμμένα, αλλά έρημα. Επίσης, τον ενημερώνει για την ξαφνική εμφάνιση ενός από τα χαμένα πλοία του οθωμανικού στόλου. Η θρυλική φρεγάτα «Αλπ Αρσλάν» δεν είχε βυθιστεί τελικά, όπως πιστευόταν έπειτα από ναυμαχία με τους Υδραίους. Βρέθηκε να πλέει στην περιοχή άθικτη αλλά ακυβέρνητη, και με όλο το πλήρωμά της νεκρό. Ταυτόχρονα, καταφθάνει στη Μεθώνη, στο αρχηγείο του Ιμπραήμ, ο Σελίμ Οχτσά Μπέης, καπετάνιος ενός άλλου εξαφανισμένου πλοίου με το περίεργο όνομα «Λύκος της Θάλασσας». Ο απρόσκλητος επισκέπτης όμως έχει κάτι το απειλητικό πάνω του που μόνο ο Μουχράμ το κατάλαβε αμέσως. Είχε νιώσει παρόμοια όταν ανέβηκε πάνω στο Αλπ Αρσλάν για να δει τι είχε συμβεί στο καμάρι του στόλου.   

 «Το Αλπ Αρσλάν δέχθηκε επίθεση από βρικόλακες. Είχε ξεμείνει ένας τους στο σκαρί τον οποίο σκότωσα. Ο καπετάνιος της φρεγάτας ο Τουργκούτ Καράτοπρακ ήταν φίλος μου». 

Ο συγγραφέας μάς εκπλήσσει ευχάριστα παρουσιάζοντας με ρεαλιστικό τρόπο τη στάση της οθωμανικής πλευράς απέναντι στα πλάσματα της νύχτας. Υφαίνει το μυθιστόρημά του με μικρά κεφάλαια, εξιστορεί τη διαχρονική δράση των βρικολάκων στον ελλαδικό χώρο, προκαλώντας ταυτόχρονα στον αναγνώστη ένα σφίξιμο στο στομάχι. Ακροβατώντας αρχικά ισορροπημένα ανάμεσα στο ιστορικό μυθιστόρημα και τη φανταστική λογοτεχνία, ο Χατζηγιώργης δείχνει τελικά την προτίμησή του προς τη δεύτερη μεριά, όπως έκανε άλλωστε και στο πρώτο του μυθιστόρημα. Ακόμη, εμπλουτίζει τον μύθο των βαμπίρ. Παρατηρούμε τους μουσουλμάνους να μη διαθέτουν κανένα μέτρο προστασίας απέναντι σε αυτά. Είχαν ακούσει όλοι τους τις απόκοσμες ιστορίες από τις μακρινές βόρειες ή νότιες περιοχές της αυτοκρατορίας, θεωρώντας όμως τις φήμες ιστορίες για μικρά παιδιά. Τώρα, η πραγματικότητα δείχνει ένα εχθρικό προς αυτούς πρόσωπο, διαφορετικό από αυτό που είχαν συνηθίσει, το οποίο φυσικά δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν. Παράλληλα, μέσω των διαλόγων, ο συγγραφέας δημιουργεί ακριβή σκίτσα τόσο των ιστορικών χαρακτήρων, όσο και των φανταστικών, αποτυπώνοντας την απελπιστική θέση που έχουν βρεθεί οι μουσουλμάνοι λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών. Παγιδευμένοι στα γρανάζια ενός εκδικητικού πολέμου, καταφεύγουν τελικά σε χριστιανικές πρακτικές, προκειμένου να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον αόρατο αιμοδιψή εχθρό. Αυτόν που δεν γνωρίζει σημαίες και θρησκείες και αναζητά αποκλειστικά το αίμα. Σουρεαλιστικός κυνισμός, θα έλεγα, που ανάγεται φυσικά στον Πόε και τον Μπωντλαίρ.

Αυτό που εκτίμησα ιδιαίτερα στο μυθιστόρημα είναι η κριτική και αποδοκιμαστική στάση του συγγραφέα προς τις λιγότερο δημοφιλείς στιγμές των ιστορικών γεγονότων. Δεν διστάζει να ανοίξει όλα τα αποστήματα εκείνης περιόδου. Χρησιμοποιεί τη φανταστική λογοτεχνία για να αναδείξει μια σειρά από ντροπιαστικά περιστατικά. Ενώ ο αναγνώστης βλέπει τον τρόπο που τα βαμπίρ αφανίζουν σταδιακά τον στρατό του Ιμπραήμ και χαίρεται, ταυτόχρονα παρατηρεί τους Ρουμελιώτες οπλαρχηγούς να λεηλατούν τον Μοριά σαν να πρόκειται για εχθρική περιοχή, τα απομεινάρια του ελληνικού πληθυσμού να έχουν αποσυρθεί στα ερειπωμένα μοναστήρια των βουνοκορφών για προστασία, περιμένοντας μια βοήθεια που μάλλον δεν θα ερχόταν από πουθενά, και τους κοτζαμπάσηδες που προσπαθούσαν να διατηρήσουν πάση θυσία τα προνόμιά τους. Εσκεμμένα, ο συγγραφέας δείχνει τη φρικαλεότητα της ελληνικής επανάστασης, εστιάζοντας πολλές φορές στον απλό άνθρωπο που βρέθηκε ανάμεσα στο πάθος για την ελευθερία, στο μίσος των Οθωμανών και στις δυσάρεστες εκπλήξεις της νύχτας. Τελικά, μέσα από την πολυφωνία του, τον ρεαλισμό των περιγραφών και την απλότητα του ύφους του, δημιουργεί ένα μυθιστόρημα που αξίζει σίγουρα την προσοχή μας. Ο στιβαρός του λόγος παρουσιάζει όλα εκείνα τα στοιχεία που δεν εξυμνούν τις πολεμικές αρετές και την αντρειοσύνη, αλλά δημιουργούν τις συνθήκες εκείνες που αφήνουν το ανεξίτηλο σημάδι του μίσους στις καρδιές όλων των όντων αυτού του κόσμου. Όπως και οι ζωντανοί, έτσι και τα βαμπίρ περιμένουν καρτερικά στις σκιές να πάρουν την εκδίκησή τους.   

«Συγκρούστηκα άπειρες φορές για το αν έπρεπε να σε ψάξω ή να σε αφήσω στην μοίρα σου. Αυτά όμως που είδα, ο πόνος που έσπειρες στη γη μου, αυτά δεν μπορώ να ξεχάσω. Ήρθα σήμερα να σου πω ότι θα ξεφύγεις από τις πράξεις σου».

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά