Κριτική: “Πορφυρογέννητος, το 8ο παιδί” της Βίβιαν Φόρτη

by Αργυρώ Χαρίτου

Βυζάντιο… Πόσα βιβλία, ταινίες και ντοκιμαντέρ έχουν εμπνευστεί από αυτή τη θρυλική εποχή; Το Βυζάντιο γοητεύει μικρούς και μεγάλους με τις ιστορίες του, πραγματικές και φανταστικές. Τι κάνει όμως αυτή την ιστορική περίοδο τόσο ιδιαίτερη; Η γεωγραφική θέση, οι θρύλοι, ο πλούτος, ο μύθος του μαρμαρωμένου Βασιλιά, η τραγική πτώση, όλα αυτά μαζί; Παραμένει ακόμα και σήμερα μια εποχή που ξαναζωντανεύει μέσα από τα βιβλία και την τέχνη. Έτσι, με τον δικό της μοναδικό τρόπο, η συγγραφέας Βίβιαν Φόρτη αναβιώνει το Βυζάντιο μέσα από τον θρύλο του τελευταίου του βασιλιά.

Η συγγραφέας μάς παρουσιάζει δυο ξεχωριστές ιστορίες, που η μια τοποθετείται στην Κωνσταντινούπολη του 1400 και η άλλη στο Παρίσι του σήμερα. Δυο ιστορίες που ενώ φαινομενικά μοιάζουν ασύνδετες μεταξύ τους, μια αόρατη κλωστή τις ενώνει. Η συγγραφέας έχει πετύχει να γράψει δυο αυτόνομα βιβλία σ’ ένα, μα το ενδιαφέρον εδώ είναι πως όσο άρτια μοναδικές κι αν είναι οι παράλληλες ιστορίες, τόσο συνδέονται κιόλας, με έναν επίλογο που δικαιώνει.

Η αγωνία δεν σταματά, κάνοντας το βιβλίο να διαβάζεται απνευστί. Αν και το τέλος της μιας ιστορίας προκαλεί πόνο, πίκρα, απογοήτευση, ακόμα και θυμό με τις αποκαλύψεις, στη δεύτερη έρχεται η δικαίωση και η εκπλήρωση των στόχων, επιτρέποντας την αγάπη να ανθίσει όπως της αξίζει.

Οι κεντρικοί χαρακτήρες είναι δυο γυναίκες που τις χωρίζουν αιώνες, κι όμως συνδέονται μεταξύ τους. Πολλές φορές δεν γνωρίζουμε γιατί συμβαίνουν κάποια πράγματα, αλλά τα γεγονότα αποκαλύπτουν σταδιακά το μοτίβο, με την πλήρη αποκωδικοποίηση να γίνεται μόνο όταν έχουν αποκαλυφθεί τα πάντα. Έτσι συμβαίνει εδώ. Μυστικά, πολλά μυστικά, σε πολλά σημεία, άλλα φανερά άλλα κρυφά, εντυπωσιακές λεπτομέρειες που θα κερδίσουν όχι μόνο τους λάτρεις της ιστορίας, αλλά και όσους αγαπούν ένα καλοδουλεμένο μυστήριο.

Μέσα από τα μάτια της Θεοδοσίας, της πρώτης ηρωίδας του βιβλίου, βρισκόμαστε μερικά χρόνια πριν την πτώση της Κωνσταντινούπολης. Σε πρωτοπρόσωπη γραφή μάς παρουσιάζει τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο και όλη την πολιτική της εποχής, τους προδότες, την κατάσταση που επικρατούσε στο Βυζάντιο. Ήταν μια γυναίκα που ζούσε και ανέπνεε μόνο για εκείνον, για για τον Βασιλιά της

Κάθομαι ακίνητη και τον κοιτάζω. Είναι τεράστια πολυτέλεια να μπορώ επιτέλους να τον κοιτάζω όσο θέλω χωρίς να φοβάμαι ότι κάποιος θα ακολουθήσει το βλέμμα μου και θα καταλάβει. Όλα όσα έκρυψα, άλλοτε επιμελώς κι άλλοτε όχι τόσο. Γιατί κάποιες φορές ήθελα, ήθελα τόσο απεγνωσμένα να το καταλάβουν όλοι, όλοι, ότι αυτός ο άντρας, αυτός που έστεκε πάνω από όλους και από όλα ήταν δικός μου. Δικός μου;

Μέσα από τη δεύτερη γυναίκα, την Ισιδώρα, η αφήγηση της οποίας παρουσιάζεται σε τριτοπρόσωπη γραφή, ταξιδεύουμε στην πόλη του φωτός, το μαγευτικό Παρίσι του σήμερα. Γνωρίζοντας την αγάπη της συγγραφέως για τη Γαλλία αγαπάμε κι εμείς τα μέρη που επισκέπτεται η πρωταγωνίστρια και, όσοι δεν έχουμε ακόμα πάει, ονειροπολούμε να την επισκεφτούμε.

Το βιβλίο ξεκινά με την ιστορία της Ισιδώρας, η οποία βρίσκεται στο Παρίσι χάρη στην υποτροφία που έχει κερδίσει, εργάζεται σε βιβλιοθήκη κι ετοιμάζει τη διδακτορική της διατριβή. Επιστρατεύοντας όλη της την υπομονή και επιμονή καταφέρνει να πείσει τον δύστροπο και απομονωμένο καθηγητή, κύριο Σπαναγιώργο, να την αναλάβει. Αυτή η σχέση θα αλλάξει τελείως τη ζωή της Ισιδώρας. Ο καθηγητής της θα τη βοηθήσει να ολοκληρώσει τη διδακτορική της με αρκετά ανορθόδοξους τρόπους. Θα την στείλει ένα ταξίδι στη Σερβία, ώστε να τη βοηθήσει να «ξεμπλοκάρει», όπως της είχε πει και ο ίδιος. Το ταξίδι όμως θα αποκαλύψει μυστικά που δεν περίμενε ποτέ της ότι υπήρχαν και τα βήματά της θα την οδηγήσουν σε δρόμους που δεν περίμενε ποτέ ότι θα περπατούσε.

Η Ισιδώρα είναι ένα πλάσμα ήρεμο, ιδιαίτερο, χαμηλών τόνων αλλά εξίσου δυναμικό, επίμονο και ισχυρογνώμων. Διεκδικεί αυτό που θέλει και σέβεται την ιστορία. Μοιάζει σε πολλά με τη Θεοδώρα που έζησε τον 15ο αιώνα, τη γυναίκα που μπορούσε να κάνει τα πάντα και θα είχε τη δύναμη να καταφέρει τα πάντα -αν είχε την υπομονή.

Η Θεοδώρα είναι μια γυναίκα που η τύχη ίσως τη βοήθησε να μεγαλώσει στο παλάτι, δίπλα στο πλευρό της αυτοκράτειρας Ελένης Δραγάτση Παλαιολογίνας. Μεγαλωμένη σαν κόρη της, η Θεοδώρα μορφώθηκε με τις τότε τέχνες, έχοντας για φίλο της τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, γνωρίζοντας πάντα όμως τη θέση της. Δεν ήταν πριγκίπισσα, δεν είχε τίτλο, ούτε χρήματα. Ήταν μια νόθα που η μητέρα του την είχε βάλει κάτω από τις φτερούγες της. Η αγάπη της αυτοκράτειρας κάνει τη σκληρή μητέρα της Θεοδώρας να φέρεται σαν παραμάνα της και όχι σαν την αληθινή της μητέρα. Προσωπικά, με θύμωσε πολλές φορές. Κρατάει μυστικά φυλαγμένα σαν χρυσές λίρες.

Άραγε, ένας γονέας πρέπει να κρατά μυστικά που αφορούν άμεσα το παιδί του; Το προστατεύει όντως έτσι; Πόσο διαφορετικά θα είχε αντιδράσει η Θεοδοσία, αν η μητέρα τής μιλούσε από την αρχή και δεν περίμενε να φτάσει στο νεκροκρέβατό της για να της αποκαλύψει μυστικά;

Παρακολουθούμε δύο ολοκληρωμένους χαρακτήρες, απογυμνωμένους, με όλα τα πάθη, τα μυστικά και τα λάθη τους να εναλλάσσονται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη. Δυο γυναίκες που μαζί τους βιώνουμε όλα όσα αντιμετωπίζουν, νιώθουν και σκέφτονται. Το ό,τι η ηρωίδες δεν είναι τέλειες ήταν κάτι που αγάπησα σε αυτό το βιβλίο. Το ό,τι είχαν αδυναμίες συνδέει άμεσα τον αναγνώστη μαζί τους.

Η εναλλαγή των κεφαλαίων στο παρελθόν και στο παρόν μου άρεσε πάρα πολύ. Κάθε ιστορία είχε και τη δική της κορύφωση. Η ροή ήταν ασταμάτητη ακόμα και από την αρχή του βιβλίου, όπου γνωρίζουμε τους χαρακτήρες. Η πλοκή δένει ανάμεσα στις δυο ιστορίες. Οι δευτερεύοντες ήρωες πλαισιώνουν και αναδεικνύουν τον χαρακτήρα των ηρωίδων. Η γραφή της συγγραφέας αλλάζει ανάλογα την εποχή. Πιο γλαφυρή στην εποχή του Βυζαντίου, πιο ρομαντική, δίνοντας στη Θεοδοσία τα εφόδια που χρειάζεται για να δείξει τις δυνάμεις της, ενώ στην Ισιδώρα η γραφή της είναι δυναμική, σκληρή, με έξυπνους, καθημερινούς διαλόγους, παρουσιάζοντας με αυτόν τον τρόπο το ταμπεραμέντο της.

Μπορώ να ομολογήσω ότι αγάπησα λίγο παραπάνω τη Θεοδοσία, γιατί ήταν μια απόκοσμη κοπέλα, απόμακρη από όλους, ακόμα και από τη μητέρα της, αν και αποζητούσε την αγάπη.

Το βιβλίο όταν τελειώνει μας αποδεικνύει ότι πίσω απ’ όλα τα πράγματα κρύβεται η αγάπη. Αγάπη για την εξουσία, αγάπη για την πατρίδα, αγάπη για το παιδί σου. Είναι ένα βιβλίο φαντασίας που σε ταξιδεύει στον χρόνο με ανατολίτικες μυρωδιές, δυνατά ξόρκια, πολύ τρέξιμο, κι έναν έρωτα που φοβάται ν’ ανθίσει. Κι οι δυο γυναίκες πληγώθηκαν για να μπορέσουν να αντιληφθούν κάποια πράγματα, έχασαν σημαντικά άτομα από τη ζωή τους, απομονώθηκαν. Κι οι δυο αγάπησαν τον ίδιο άντρα. Πώς γίνεται αυτό; Δεν μένει παρά να το διαβάσετε.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά