Κριτική: “Passway” της Francine Queen

by Γιώργος Τρίγκας

Η σαγήνη του κακού

Με ένα δύσκολο θέμα, αλλά πολύ αγαπητό και οικείο προς την ίδια, καταπιάνεται η συγγραφέας Francine Queen (λογοτεχνικό ψευδώνυμο της Φράνσης Παπουτσάκη) στην καινούργια της δημιουργία με τον αινιγματικό τίτλο Passway. Πρόκειται για μια συλλογή διηγημάτων αποτελούμενη από δεκατρείς αυτόνομες ιστορίες ανθρώπων, οι οποίες όμως συνδέονται μ’ ένα κοινό χαρακτηριστικό: οι πρωταγωνιστές τους προκειμένου να εκπληρώσουν τους σκοπούς τους, προέβησαν όλοι τους, μα όλοι τους, σε μια αποτρόπαια πράξη, αυτή της συμμαχίας με τον Διάβολο. Με αυτό τον τρόπο, η συγγραφέας επαναφέρει στο λογοτεχνικό προσκήνιο το κλασικό θεολογικό ερώτημα αν το κακό υπάρχει. Κι αν πράγματι υπάρχει, γιατί άραγε οι άνθρωποι καταφεύγουν σε αυτό, γνωρίζοντας εξ’ αρχής ότι πρόκειται καθαρά για μια μιαρή προσέγγιση, εξορίζοντάς τους για πάντα από το βιβλίο της ζωής;  
 
Η συγγραφέας χρησιμοποιεί το εκφραστικό μέσο του διηγήματος για να μας περιγράψει την κάθε προσωπική ιστορία ανθρώπων που επέλεξαν να εντάξουν το κακό στη ζωή τους. Καθώς προχωράμε την ανάγνωση, θα βρεθούμε μπροστά σε μια έκπληξη. Ο κεντρικός πυρήνας των διηγημάτων μάς θυμίζει αμυδρά ιστορίες που έχουμε ήδη διαβάσει ή από ταινίες που έχουμε δει στο παρελθόν, όμως, η συγγραφέας το κάνει εσκεμμένα αυτό. Έχοντας αφομοιώσει, λοιπόν, επαρκώς τα καλύτερα στοιχεία των αγαπημένων της ιστοριών τρόμου, μας δείχνει ότι το Κακό υπάρχει δίπλα μας και εμφανίζεται στην πραγματικότητα, εκεί που δεν το περιμένουμε, έτοιμο να μας θέσει το γνωστό ηθικό δίλημμα. Προσωπικά, βρήκα την ιδέα της πρωτότυπη και αυτό το εντάσσω στα πλεονεκτήματα του βιβλίου.   
 
Το άλλο δυνατό σημείο αυτής της τόσο ξεχωριστής συλλογής είναι η αφήγηση, διότι, η συγγραφέας καταφέρνει κάτι μοναδικό. Στο τέλος κάθε ιστορίας, νιώθουμε ότι έχουμε διαβάσει  μέσα σε λίγες δεκάδες σελίδες μια πλήρη ιστορία. Η αφηγηματική μορφή είναι πολύ καλά δομημένη. Κι αυτό συμβαίνει διότι τα κείμενά της είναι τόσο καλά γραμμένα που θα έλεγα με κάθε ειλικρίνεια ότι δεν περισσεύει ούτε μια πρόταση. Κάθε λέξη έχει τον σκοπό της, υπηρετώντας ξεκάθαρα τη θεματική του κάθε διηγήματος. Κάνοντας ωραία χρήση της γλώσσας, οι ιστορίες μετατρέπονται σε απολαυστικές αναγνωστικές εμπειρίες. Δημιουργεί πολύ ωραίες εικόνες και καλογραμμένους διαλόγους. Για να γίνω ακόμη πιο κατανοητός, στο τέλος της κάθε ιστορίας σταματούσα για λίγο την ανάγνωση, όχι από έλλειψη ενδιαφέροντος, αλλά επειδή το μυαλό μου κατακλυζόταν από διάφορους συνειρμούς. Πιστέψτε με, είναι κάτι που δεν μου συμβαίνει συχνά. Με άλλα λόγια, η διαδικασία της ανάγνωσης του Passway οδηγούσε το μυαλό στις δικές του διαδρομές.       
 
Σε δεύτερη ανάγνωση, διαβάζοντας τα διηγήματα, παρατηρούμε τα προσωπικά ταξίδια που έκαναν οι πρωταγωνιστές των αφηγήσεών της για να εκπληρώσουν τους σκοπούς τους, τις επιδιώξεις τους, τα όνειρά τους μέχρι να διασταυρωθούν, όπως ήδη αναφέραμε, με τον Διάβολο. Η συγγραφέας μάς δίνει να καταλάβουμε σε κάθε ιστορία ότι η φύση του κακού μπορεί να λάβει πολλές όψεις. Μαθαίνουμε έτσι για το ηθικό κακό, το μεταφυσικό κακό, το κακό του πόνου και, φυσικά, το απόλυτο κακό. Γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι ο καθένας από τους πρωταγωνιστές διένυσε πολύ δρόμο, έκανε πολλές φορές παράτολμες κινήσεις και ξεπέρασε δεκάδες εμπόδια. Λες και κάποια δύναμη, το σύμπαν αν θέλετε να το ονομάσετε έτσι, κάποια από τις τρεις Μοίρες, μια ανώτερη θεϊκή βούληση, έθετε συνεχώς τους πρωταγωνιστές μπροστά σε ηθικά διλήμματα για το αν πράγματι θέλουν να εκπληρώσουν με κάθε μέσο τα σκοτεινά τους απωθημένα. Όπως καταλαβαίνετε, αυτοί ποτέ δεν έδειξαν μεταμέλεια, ούτε καν μετάνοια. Παραμένοντας δέσμιοι στη σαγήνη των επιθυμιών τους, ακολούθησαν μέχρι τέλους τον δρόμου του κακού. Άλλωστε, γνωρίζουμε όλοι μας είτε από την προσωπική μας εμπειρία είτε από ιστορίες διάσημων προσώπων, ότι κάθε άνθρωπος κάποια στιγμή της ζωής του καταφτάνει σε αυτό το κρίσιμο υπαρξιακό σταυροδρόμι, όπου αναλογίζεται το παρελθόν του, κάνει απολογισμό των μέχρι τότε επιτευγμάτων του και αναρωτιέται τι του επιφυλάσσει το μέλλον. Η μη εκπλήρωση των επιθυμιών μετατρέπεται τότε σε απωθημένο και στη συνέχεια σε έμμονη ιδέα. Κι δυστυχώς, αυτή η φλόγα δύσκολα σβήνει. Τι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε για πετύχουμε τους σκοπούς μας; Μια αξιοπρόσεκτη, αλλά πολύ επικίνδυνη πρόταση.
 
Όπως υποδηλώνει και ο τίτλος του βιβλίου, η συγγραφέας δεν επικεντρώνεται στην ηθική, ούτε γίνεται κήρυκας εναντίον του κακού. Δεν χρησιμοποιεί καν το συναίσθημα. Πίσω από τις λέξεις, καταλαβαίνουμε ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για την ειλικρίνεια που πρέπει να έχει ένας άνθρωπος απέναντι στον εαυτό του και να γνωρίζει φυσικά τα όρια της ευθύνης των πράξεων του. Κι ας γνωρίζουμε ότι το Κακό θα είναι εκεί, γύρω μας σαν ένας φίλος από το παρελθόν και θα μας χαμογελάει με νόημα.

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά