Μαγεία και Μάγισσες: Μια Παράξενη Ιστορία

by Χριστίνα Λάσκη

«Θα σε φάει η κακιά η μάγισσα!»

Στο δικό μου το χωριό, τουλάχιστον, έχω ακούσει τέτοιους αφορισμούς και φοβέρες από τις γιαγιάδες μας…

Και γεννιούνται λοιπόν, ανήμερα του Halloween, τέτοια ερωτήματα:

«Είναι κακές οι μάγισσες;»

«Ζουν ανάμεσά μας;»

«Τι τρώνε;»

Μεταξύ αστείου και σοβαρού, είπα να γράψω κάποια πολύ σύντομα στοιχεία, που πραγματικά, αν τα επεκτείναμε, θα χρειάζονταν είκοσι βιβλία, αλλά … λόγω της ημέρας, ας κάνουμε το ξόρκι της σμίκρυνσης. (waves wand on laptop, quotes Harry Potter: “Diminuendo?”)

Οι καλοί Μάγοι, οι κακοί Μάγοι, οι καλές Μάγισσες, οι κακές Μάγισσες

Η ιδέα ότι αυτοί που ασκούν τη Μαγεία είναι άσχημες, μοχθηρές γριές έχει αρχίσει να ανατρέπεται τις τελευταίες δεκαετίες στη συλλογική φαντασία.

Μιλάμε για φαντασία, ακριβώς γιατί η Μαγεία, ως πραγματική επιστήμη και τέχνη, είναι στην ουσία μια πολύ παλιά και απόκρυφη παράδοση. Και είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης σκέψης να συμπληρώνει το κενό, το μακρινό και το άγνωστο με στοιχεία του φανταστικού.

Εξάλλου η μαγεία, τα παραφυσικά φαινόμενα, το αόρατο ήταν πάντοτε θέματα που άλλους τους συνάρπαζαν, τους τολμηρούς ή τους περίεργους, και άλλους τους φόβιζαν – και έτσι αποτέλεσε πάντα αστείρευτη πηγή αφηγήσεων, παραμυθιών και θρύλων στις λαϊκές παραδόσεις.

Τις τελευταίες δεκαετίες ποικίλοι συγγραφείς, κινηματογραφικοί δημιουργοί και μελετητές συνεισέφεραν στο να γυρίσει η παλίρροια του αρνητισμού απέναντι στην αντίληψη για τη μαγεία, στο να παρουσιαστεί ως κάτι ενδιαφέρον, συναρπαστικό αλλά ακόμα και ωφέλιμο.

Αξίζει εδώ να ευχαριστήσουμε ιδιαίτερα βέβαια τους δύο πιο διάσημους μάγους σήμερα και να επικαλεστούμε την συνέχιση της προστασίας τους:

Χαίρετε λοιπόν, κύριοι Gandalf και Dumbledore!

Να τους ευχαριστήσουμε που καθιέρωσαν στη συλλογική φαντασία δύο σημαντικές ιδέες, ότι:

Πρώτον: Υπάρχουν και άνδρες μάγοι!

Δεύτερον: Υπάρχουν και καλοί μάγοι!

Πάνω σε αυτά τα δύο θέματα θα κάνουμε μια σύντομη αναφορά.

Γυναίκα και μαγεία

Υπήρχε πάντα στη συλλογική συνείδηση μια παραδοσιακή σύνδεση της γυναίκας με την ύλη, τη φύση, τη σάρκα, ιδέες που εντέλει πήραν αρνητική έννοια στην «ορθόδοξη» χριστιανική κοσμοθεωρία.

Βασική αιτία για το όλο θέμα είναι ότι προέρχεται από ένα θρησκευτικό σύστημα που επικράτησε στον Δυτικό Κόσμο την περίοδο που αποκρυσταλλώθηκαν οι «παραστάσεις» της μαγείας (Μεσαίωνας, Αναγέννηση), το χριστιανικό και κατ’ επέκταση το Ιουδαϊκό (από το οποίο προέρχεται και το Ισλάμ). Σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Gilbert Durand, οι «ηλιακές» θρησκείες, οι βασισμένες στο πρότυπο του «Θεού- Πατέρα» στηρίζονται στην ιδέα ότι το πνευματικό βρίσκεται έξω και πάνω από τον κόσμο και έτσι ο πιστός πρέπει να λυτρωθεί, να εξαγνιστεί από την ύλη, που ταυτίζεται επομένως με το θηλυκό «αμαρτωλό» στοιχείο (βλέπε Εύα, Λίλιθ κ.λπ.)

Αντίθετα, η μαγική παράδοση στηρίζεται κυρίως σε «σεληνιακές» κοσμοθεωρίες της «Μητέρας- Θεάς», όπου είναι στοιχειώδης η έννοια της παρουσίας του Ιερού μέσα στη Φύση και επομένως είναι άμεση και καθημερινή η επαφή του ανθρώπου με αυτό, χωρίς διαμεσολάβηση ιερατείων και άλλων.

Επομένως, μέσα στα πλαίσια μιας διαδεδομένης θρησκείας, που «δαιμονοποιεί» τη γυναίκα, ως φορέα της Ζωής, αλλά και τα κατάλοιπα των πιο «θηλυκών» θρησκειών της αρχαίας Ευρώπης, τις οποίες αντικατέστησε, εδραιώθηκε η έννοια της «μάγισσας» ως υπηρέτριας του διαβόλου.

Συμπληρωματικά, μια τέτοια ιδέα συνάδει και με την προσπάθεια μιας εγγενώς πατριαρχικής κοινωνίας να «τιθασεύσει» τις «ανένταχτες» ή «διαφορετικές» γυναίκες της εποχής.

Μαγεία Λευκή και Μαύρη

Ένας άλλος λόγος για τον οποίο η «Μαγεία» ως έννοια ήταν για πολλούς αιώνες θέμα-ταμπού είναι και η διαδομένη αντίληψη ότι είναι «όργανο του κακού».

Αν αναρωτηθούμε πραγματικά τί είναι η Μαγεία, μπορούμε ίσως να καταλήξουμε ότι στην πραγματικότητα δεν είναι παρά μια βαθύτερη κατανόηση και αξιοποίηση των Νόμων της Φύσης.

Δεν είναι πολλά χρόνια πριν που ο ηλεκτρισμός και οι απλές διαδικασίες της Χημείας θα μπορούσαν να θεωρηθούν, στα μάτια του απλού ανθρώπου, ως «Μαγεία».

Αν υποθέσουμε, λοιπόν, ότι υπάρχουν πράγματι πολλά φαινόμενα της Φύσης, που ακόμα και η σημερινή προηγμένη γνώση δεν μπορεί να εξηγήσει και να κατανοήσει, θα έχουμε μια ευρύτερη κατανόηση για το μεγάλο Φάσμα Δυνατοτήτων το οποίο μπορεί να ονομαστεί «Μαγεία».

Υπάρχει «καλή» και «κακή» μαγεία; Μια από τις πιο σπουδαγμένες «μάγισσες», η γνωστή εσωτερίστρια Dion Fortune, εξηγεί κάπως έτσι το θέμα, με πολύ απλά λόγια, στο έργο της «Υγιής Αποκρυφισμός»:

Η Μαγεία είναι η χρήση μιας Δύναμης, μιας Γνώσης πάνω στα μυστικά της Φύσης. Η διαφορά της «κακής» και της «καλής» μαγείας είναι το αν αυτή χρησιμοποιείται για το καλό του συνόλου, ή για κάποιο καθαρά προσωπικό όφελος. Με λίγα λόγια, η Μαγεία έχει πρόσημο: μπορεί να προσφέρει ενέργεια ή να «ρουφήξει» ενέργεια. Η μαγική παράδοση υποστηρίζει ότι αυτή η μαγεία που ονομάζεται Λευκή χρησιμοποιεί ανώτερες πνευματικές δυνάμεις για να επιτύχει ευεργετικά αποτελέσματα, ενώ αντίστροφα η Μαύρη Μαγεία αποσταθεροποιεί κατώτερες ενέργειες που μπορούν, ξεφεύγοντας από τον έλεγχο, να αποβούν εξαιρετικά επικίνδυνες.

Και, αλήθεια, δεν είναι πολλές οι περιπτώσεις, που «διαδικασίες» αποδεκτές από τα σημερινά συστήματα, θρησκευτικά ή κοινωνικο-πολιτικά, έχουν μια δόση τελετουργίας, ιερού… «τελετών»; …Από τη Θεία Κοινωνία που μετατρέπει το ψωμί και το κρασί σε σάρκα και αίμα ως τις τελετές ορκωμοσίας στο στρατό και στα πανεπιστήμια ή στη Βουλή (βοήθειά μας).

Μαρτυρούνται όμως,  και πολλές περιπτώσεις, που η Μαγεία, αν υπήρχε πραγματικά, χρησιμοποιήθηκε ως ένα μέσο ευεργετικό, από μέσο θεραπείας και εναρμόνισης με τη Φύση ως ένας δρόμος για την αναζήτηση και για τη διάδοση της Γνώσης.

Για να κλείσουμε, όπως και να έχει, το θέμα, πέρα από το υπερφυσικό κακό, υπάρχει και το πολύ προσιτό σε εμάς ανθρώπινο κακό: και ένα από τα μεγαλύτερα τέτοια κακά είναι η άγνοια, ή ακόμα χειρότερα, η παρερμηνεία της γνώσης.

Το κυνήγι των μαγισσών, το Malleus Maleficarum, οι πυρές και οι διωγμοί που στοίχισαν τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους στα Σκοτεινά Χρόνια της Δύσης, είναι στην πραγματικότητα μια τέτοια περίπτωση: η θυσία της ανθρώπινης ζωής και της λογικής στο βωμό του φόβου και του φανατισμού. Και οι περίφημες “δίκες” τους, είτε πρόκειται για το Σάλεμ είτε για τη Μεσαιωνική Ευρώπη, πραγματικά δεν διέφεραν και πολύ από την παρωδία που τους έκαναν πριν κάποιες δεκαετίες οι Monty Python.

Στην αυγή του 21ου αιώνα και μέσα από μεγάλους αγώνες και συντονισμένες προσπάθειες πολλών αναζητητών της Εσωτερικής Παράδοσης, η «μαγεία», αλλά και έννοιες όπως ο «μυστικισμός», η «μεταφυσική», η «παραψυχολογία», έχουν, εν μέρει,  αποδαιμονοποιηθεί και το ευρύτερο κοινό έχει εξοικειωθεί περισσότερο με αυτές.

Ιδιαίτερα και με την άνθιση της εσωτερικής αναζήτησης, παράλληλα με κινήματα όπως ο φεμινισμός και η οικολογία, από τη δεκαετία του 1960 και έπειτα, η «Μαγεία» έχει αρχίζει αποκτά μια λάμψη διαφορετική, μια εικόνα απόκοσμη αλλά μαγνητικά όμορφη.

Ίσως και να είναι η αντανάκλαση, πάνω της, που επιστρέφει, της μορφής της Εκάτης, της Νέφτιδας, της Φρέγια και της Αματεράσου, της Μεγάλης Θεάς… εκείνης που κρατά τα κλειδιά της Ζωής και του Θανάτου: της Αθάνατης πανταχού Παρούσας Φύσης.

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά