Μύθοι και θρύλοι στους Πειρατές της Καραϊβικής

by Γιώτα Χουλιάρα

«Η θάλασσα είναι το παν. Καλύπτει τα 7/10 της γήινης σφαίρας. Η ανάσα της είναι αγνή και υγιεινή. Είναι μια απέραντη έρημος όπου ο άνθρωπος δεν αισθάνεται ποτέ μόνος, γιατί η ζωή στροβιλίζεται από όλες τις πλευρές».

Ιούλιος Βερν

Στο προηγούμενο άρθρο μας κάναμε ένα ταξίδι στην ομηρική εποχή για να συναντήσουμε τον μυθικό Οδυσσέα, τον πρώτο πειρατή, ο οποίος μέσα από τις περιπέτειες του μας οδήγησε στον Σεβάχ το Θαλασσινό, στις ιστορίες του Τζακ Σπάρροου και στις περιπέτειες των πειρατών του Black Sails, της αμερικάνικης δραματικής τηλεοπτικής σειράς που μας ξεναγεί στο θρυλικό Νασάου τη χρυσή εποχή της πειρατείας.

Emblem of ‘The Pirates of the Caribbean’ film franchise. Source: Flickr

Σήμερα θα βουτήξουμε στα κινηματογραφικά νερά των Πειρατών της Καραϊβικής, της αμερικάνικης σειράς ταινιών φαντασίας και περιπέτειας της εταιρείας Disney, η οποία έχει αντλήσει τη θεματολογία της από διάφορους κλασσικούς μύθους και θρύλους της θάλασσας προκειμένου να δημιουργήσει την ιστορία γύρω από την ιδιοφυή περσόνα του ροκ σταρ πειρατή Τζακ Σπάρροου. Μια πρακτική ιδιαίτερα συνηθισμένη στο χώρο της λογοτεχνίας και του κινηματογράφου, όπου μύθοι, θρύλοι, δοξασίες και ιστορίες αιώνων αποτελούν το πρωτογενές υλικό πάνω στο οποίο βασίζεται, αλλά και αναπτύσσεται μια ιστορία. Ας μη λησμονούμε πως οι μυθολογίες λαών και πολιτισμών, όπως και τα αρχέτυπα, έχουν περάσει στη συνείδηση όλων μας, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο. Η χρήση τους λοιπόν από τους κινηματογραφικούς παραγωγούς αποτελεί μια γνωστή και άκρως πετυχημένη συνταγή για τη δημιουργία βάσης θαυμαστών. Αποτέλεσμα της λαογραφίας της θάλασσας και των μύθων των πειρατών ήταν η επιτυχία και των πέντε συνολικά ταινιών της σειράς, η οποία οδήγησε τον πρωταγωνιστή Τζόνι Ντεπ να αποτελέσει, ως Τζακ Σπάρροου, αξιοσημείωτο μέρος της ποπ κουλτούρας.

Πριν περάσουμε στη σειρά ταινιών αναλυτικά, θα πρέπει να τονίσουμε πως τέτοιου είδους ταινίες αντλούν την επιτυχία τους συνδυάζοντας το φανταστικό με το ιστορικό, υφαίνοντας δηλαδή ως άλλη Πηνελόπη ένα μοτίβο, όπου ενυπάρχουν όλα τα μυθικά και φανταστικά γεγονότα της λαογραφίας των πειρατών μαζί με κομμάτια της ιστορικής πραγματικότητας. Με άλλα λόγια λαμβάνουν το ιστορικό πλαίσιο της χρυσής εποχής της πειρατείας και το εμπλουτίζουν με μύθους και θρύλους που χάνονται, όπως τα καταραμένα καράβια, στη καταχνιά των αιώνων.

Οι Πειρατές της Καραϊβικής: Η Κατάρα του Μαύρου Μαργαριταριού

Jack Sparrow | Disney Wiki | FANDOM powered by Wikia

H πρώτη ταινία της σειράς κυκλοφόρησε στις 9  Ιουλίου 2003 και γνώρισε απροσδόκητη επιτυχία οδηγώντας τη Disney στην απόφαση να προχωρήσει στη δημιουργία της σειράς των πέντε, μέχρι στιγμής, ταινιών. Σ΄αυτή τη πρώτη κινηματογραφική απόδοση του κόσμου των πειρατών μεταφερόμαστε στην Καραϊβική του 18ου αιώνα, όπου παρακολουθούμε την ιστορία του σιδηρουργού Γουίλ Τέρνερ (Ορλάντο Μπλούμ) και του πειρατή Τζακ Σπάροου (Τζόνι Ντεπ) στην προσπάθειά τους να σώσουν την Ελίζαμπεθ Σουάν (Κίρα Νάιτλι) από το καταραμένο πλήρωμα του Μαύρου Μαργαριταριού (Black Pearl) και του καπετάνιου του, Χέκτορ Μπαρμπόσα (Τζέφρεϊ Ρας).

Η ταινία εξαρχής δείχνει την πρόθεσή της να παίξει με τα σύμβολα καθώς το πρωταγωνιστικό δίδυμο είναι μια τριάδα, όπου αποτελείται από το κλασσικό ερωτικό ζευγάρι και τον ηθοποιό Τζόνι Ντεπ να ενσαρκώνει με αξιοθαύμαστη δεινότητα τον ρόλο του Τζακ Σπάροοου. Έναν ρόλο που μοιάζει να γράφτηκε αποκλειστικά γι΄αυτόν. Στην πραγματικότητα, ο ρόλος του Τζακ Σπάροου γράφτηκε αρχικά για τον Χιου Τζάκμαν, αλλά επειδή ο Τζάκμαν τότε δεν ήταν ευρύτερα γνωστός, η εταιρεία παραγωγής αποφάσισε να δώσει τον ρόλο στον Τζόνι Ντεπ. Μια απόφαση που έμελλε να αλλάξει μεγάλο μέρος της ιστορίας του κινηματογράφου, καθώς ο Ντεπ έδωσε στο Σπάρροου τα απαραίτητα εκείνα στοιχεία της προσωπικότητάς του, ώστε να τον μετατρέψει στην εξαιρετική περσόνα ενός ιδιόρρυθμου πειρατή. Λαμβάνοντας στοιχεία από το αρχέτυπο του επαναστάτη και του τρελού με βάση τα αρχέτυπα του Γιουνγκ, ο Σπάρροου έρχεται σε αντίθεση με την περσόνα του συμπρωταγωνιστή του Γουίλ Τέρνερ, ο οποίος ενσαρκώνει με επιτυχία τα αρχέτυπα του ήρωα και του εραστή. Οι δυο τους θα μπορούσαν να αποτελούν ένα τέλειο ανδρικό πρότυπο που πλαισιώνεται από τη φλογερή θηλυκή παρουσία της Ελίζαμπεθ Σουάν (Κίρα Νάιτλι).

Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl (Disney movie poster)

Επάνω σ΄αυτό το τρίπτυχο, η Disney πρόσθεσε τέσσερα στοιχεία από τη παγκόσμια λαογραφία, το χρυσό των Αζτέκων, το χρυσό μενταγιόν, τους καταραμένους πειρατές και το πλοίο φάντασμα. Ο χρυσός των Αζτέκων αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς μύθους παγκοσμίως. Η ταινία μάλιστα αναφέρει πως το χρυσάφι υπήρξε μέρος του θησαυρού που απέκτησε ο Ερνάν Κορτές, ένα πραγματικό ιστορικό πρόσωπο. Ο Κορτές ήταν Ισπανός εξερευνητής και κατακτητής (κονκισταδόρ όπως ονομάζοταν) ο οποίος στις αρχές του 16ου αιώνα ηγήθηκε των επιχειρήσεων για την κατάκτηση της αυτοκρατορίας των Αζτέκων στο Μεξικό.  Υπήρξε από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της εποχής του, ιδιαίτερα λόγω των ελάχιστων ιστορικών πηγών που αναφέρουν το πρόσωπό του, ενώ πολλοί μύθοι και θρύλοι τον συνδέουν με την πτώση της Αυτοκρατορίας των Αζτέκων. Η ιστορία αναφέρει πως ο Κορτές κάπου στο 1520 είχε συγκεντρώσει μια τεράστια ποσότητα χρυσού, την οποία είχε αποσπάσει από τον  Μοντεζούμα Β΄, αυτοκράτορα των Αζτέκων. Επειδή ο συγκεκριμένος θησαυρός δεν βρέθηκε ποτέ, πάμπολλοι μύθοι θεωρούν ότι ο Κορτές προσπάθησε να τον μεταφέρει σε κάποιο κρυφό μέρος. Άλλοι λένε ότι το καράβι του έπεσε θύμα πειρατών και άλλοι ότι ο θησαυρός βρίσκεται θαμμένος σε κάποιο σημείο των νησιών της Καραϊβικής, αλλά ο Κορτές πέθανε στην Ισπανία από δυσεντερία και δεν πρόλαβε να αποκαλύψει το μέρος που τον έθαψε. Υπάρχει και μια τρίτη εκδοχή ότι ο θησαυρός δεν έφυγε ποτέ από το Μεξικό. Αυτή η τρίτη εκδοχή ήθελε την κυβέρνηση της χώρας να τον έχει ανακαλύψει. Όταν όμως ξέσπασε ο αμερικανομεξικανικός πόλεμος, οι Μεξικανοί τον έκρυψαν και, έκτοτε, τα ίχνη του χάθηκαν. Σύμφωνα με νεότερες εκδοχές, το πολύτιμο χρυσάφι που άρπαξε ο Κορτές από τους Αζτέκους βρίσκεται κάπου στις σπηλιές της Καλιφόρνιας.

Η ταινία λαμβάνει ως αφετηρία την πρώτη εκδοχή, όπου ο Κορτές έπεσε θύμα πειρατών και τοποθετεί το χρυσάφι στα χέρια πειρατών. Εδώ το ρόλο αναλαμβάνει μια αρχαία κατάρα, δηλαδή μια επίκληση/αναθεματισμός που βάρυνε τη ζωή των πειρατών και τους μεταμόρφωσε σε σκελετούς. Η κατάρα, την οποία συναντάμε συχνά στις λαογραφίες διαφόρων πολιτισμών, έρχεται ως αποτέλεσμα της ανίερης πράξης του Κορτές να αρπάξει το χρυσάφι των Αζτέκων αλλά και της απληστίας των πειρατών. Η εικόνα του Χέκτορ Μπαρμπόσα, ο οποίος δεν μπορεί να απολαύσει ούτε φαγητό ούτε ποτό μέχρι να λυθούν τα μάγια της κατάρας, μας φέρνει στο νου την ιστορία του Μίδα, ξακουστού βασιλιά της Φρυγίας, ο οποίος με το χρυσό του άγγιγμα μπορούσε να αποκτήσει αμύθητα πλούτη αλλά κατέληξε να πεθάνει τελικά από πείνα και δίψα.

Παρόλα αυτά, οι σκελετωμένοι πειρατές θυμίζουν περισσότερο την Ημέρα των Νεκρών (Día de Muertos), που εορτάζεται μέχρι σήμερα στο Μεξικό και η οποία συμπίπτει με την ολοκλήρωση του ετήσιου κύκλου της καλλιέργειας καλαμποκιού στη χώρα. Ένα ακόμη στοιχείο σύνδεσης με την εορτή αποτελεί και το όνομα του νησιού που βρίσκεται κρυμμένος ο θησαυρός. Isla de Muerta, ένα φανταστικό νησί που μπορεί να βρεθεί μόνο από όσους γνωρίζουν. Τα φανταστικά νησιά είναι ένα άλλο κοινό φαινόμενο της πειρατικής παράδοσης και κουλτούρας, καθώς μόνο οι πειρατές μπορούσαν να βρουν τους θαλάσσιους δρόμους που οδηγούσαν σε απόκρυφα/φανταστικά μέρη και σε περιοχές όπου βρίσκονταν θαμμένοι αρχαίοι θησαυροί. Ανάλογες είναι οι δοξασίες που υπάρχουν για τη μυθική πόλη του χρυσού, το γνωστό El Dorado, το οποίο ως άλλοι πειρατές αναζητούσαν οι τυχοδιώκτες και οι χρυσοθήρες στις ΗΠΑ.

Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε πως σύμφωνα με ιστορικούς και ειδικούς σε θέματα πειρατείας, οι θαμμένοι θησαυροί, όπως και οι χάρτες που τους συνόδευαν, ήταν αποτέλεσμα μυθοπλασίας και φαντασίας καθώς οι πειρατές συνήθως ξόδευαν τα λάφυρα από τις επιδρομές τους στα λιμάνια.

Το δικό του ρόλο την πλοκή της ταινίας παίζει το χρυσό μενταγιόν ως αποτέλεσμα κληρονομικής διαδοχής, το οποίο αποτελεί μια συνηθισμένη πρακτική σε μύθους, θρύλους και παραδόσεις, αλλά και στην πραγματική ζωή. Ας μη λησμονούμε πως τα παλαιότερα χρόνια πολλές φορές ένα μενταγιόν ήταν η αιτία να ξανασμίξουν οικογένειες χαμένες για έτη ή διαλυμένες από τη λαίλαπα του πολέμου. Στη ταινία, ο Γουίλ Τέρνερ κληρονομεί το μενταγιόν από τον πειρατή πατέρα του για να περάσει τελικά στην αγαπημένη του Ελίζαμπεθ, γεγονός που συμβαίνει για χάρη της εξέλιξης της ιστορίας.

Όλα τα παραπάνω έρχεται να συμπληρώσει το Μαύρο Μαργαριτάρι (Black Pearl), ένα πλοίο φάντασμα. Οι απόκοσμες ιστοριών πλοίων που χάθηκαν μυστηριωδώς ή μετατράπηκαν σε πειρατικά πλοία και έκτοτε λίγοι γνωρίζουν σε ποιες θάλασσες βρίσκονται, αποτελούν αγαπημένο θέμα μύθων, θρύλων και ιστοριών αλλά και κοινό χαρακτηριστικό μεταξύ ψαράδων και ναυτών. Όλοι όσοι άφησαν την αλμύρα να γίνει σύντροφός τους έχουν να μας διηγηθούν μια μυστική ιστορία για κάποιο πλοίο φάντασμα που βγαίνει μόνο όταν στη θάλασσα πέφτει η ομίχλη. Οι ναυτικοί συνήθως το ξεχωρίζουν από τα μαύρα πανιά και οι ιστορίες που το ακολουθούν είναι πιο τρομακτικές και από τα αγριεμένα νερά. Όμως τα πλοία φαντάσματα δε μένουν για πολύ, μοιάζουν με άπιαστα πουλιά που φεύγουν πριν ακόμη τελειώσει η ιστορία τους. Το ίδιο ισχύει και με το Μαύρο Μαργαριτάρι το οποίο και στις πέντε ταινίες της σειράς φαίνεται πως υποβάλλει τον Τζακ Σπάρροου σε έναν ιδιότυπο αγώνα κατάκτησης.

Captain Sparrow’s Black Pearl Pirate Ship (https://www.pirateshipvallarta.com/)

Καθώς το Μαύρο Μαργαριτάρι πλέει στα νερά της Καραϊβικής, μας φέρνει στο μυαλό ένα άλλο πλοίο φάντασμα, το Black Freighter, το οποίο συναντάμε στην Όπερα της Πεντάρας, το έργο του Γερμανού συνθέτη Κουρτ Βάιλ σε λιμπρέτο του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Στους στίχους του τραγουδιού Pirate Jenny, το οποίο έχει ηχογραφήσει και η Νίνα Σιμόν το 1992, η Jenny όπως και η Ελίζαμπεθ Σουάν στη σειρά ταινιών, φαντάζεται ότι είναι μέλος του πληρώματος των πειρατών οι οποίοι με το Black Freighter βομβαρδίζουν την πόλη.

Οι Πειρατές της Καραϊβικής: Το Σεντούκι του Νεκρού

Η δεύτερη ταινία βγήκε στους κινηματογράφους το 2006, ανατρέποντας το ευτυχισμένο τέλος της πρώτης, καθώς ο γάμος του Γουίλ και της Ελίζαμπεθ διακόπτεται και νέες περιπέτειες ξεκινούν. Σ΄αυτό το δεύτερο μέρος, η Disney πλέκει την εξέλιξη της ιστορίας γύρω από το μύθο του Ιπτάμενου Ολλανδού και του Κράκεν αλλά και τον αρχαίο θρύλο για το σεντούκι του Ντέιβι Τζόουνς (Davy Jones ‘Locker όπως αναφέρεται στη ταινία). Σύμφωνα με το μύθο, το σεντούκι του Ντέιβι Τζόουνς είναι ένας ναυτικός όρος που τον συναντάμε για πρώτη φορά σε γραπτή αναφορά το 1751. Επρόκειτο για μια κοινή ναυτική έκφραση ανάμεσα στους ναυτικούς όταν ήθελαν να δείξουν πως κάτι είναι κρυμμένο βαθιά στον πάτο της θάλασσας όπως ένα σεντούκι ξεχασμένο και το κατέχει ο Ντέιβι Τζόουνς. Λέγεται ότι με το όνομα αυτό αποκαλούσαν οι ναυτικοί το Διάβολο ή τα δαιμονικά αρχαία πνεύματα της θάλασσας που μόνο κακό μπορούσαν να κάνουν. Μάλιστα υπήρχαν και ανάλογες φράσεις τις οποίες χρησιμοποιούσαν μεταξύ τους όταν ήθελαν να καταραστούν κάποιον άλλον πειρατή ή ναυτικό.

To be in Davy’s Grip για να καταραστούν κάποιον να φοβάται μέχρι θανάτου
To have the Davies or the Joneseys για να φοβίσουν τον αντίπαλο
To see you to Davy Jones για να απειλήσουν κάποιον με θάνατο
Awaken Davy or Awaken Davy Jones για να προκαλέσουν το θυμό των δαιμονικών πλασμάτων της θάλασσας ώστε να έρθει καταιγίδα

Walt Disney Pictures (Davy Jones)

Η ταινία συνδέει τη δαιμονική ύπαρξη του Ντέιβι Τζόουνς, στον οποίο έχει δώσει γενειάδα χταποδιού βασιζόμενη στο μύθο του Κθούλου του Λάβκραφτ, με την ιστορία του Ιπτάμενου Ολλανδού.

Ο Ιπτάμενος Ολλανδός είναι μυθικό πλοίο-φάντασμα που πρωταγωνιστεί σε διάφορους ναυτικούς θρύλους της Εποχής των Ανακαλύψεων, οι οποίοι έχουν συνήθως -αλλά όχι αποκλειστικά- βρετανική ή αμερικανική προέλευση. Στις περισσότερες εκδοχές, το πλήρωμά του πέθανε εν πλω στα ανοιχτά του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδος και καταδικάστηκε να μην πιάσει λιμάνι μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία. Έκτοτε, το πλοίο προσεγγίζει σκάφη που περνούν απ’ την περιοχή και οι ψυχές του πληρώματος προσπαθούν να μάθουν νέα για τους δικούς τους, κάτι που θεωρείται πολύ κακός οιωνός. Η δημοφιλία του μύθου υπήρξε τόσο μεγάλη, που πολλοί ναυτικοί ήταν σίγουροι ότι τον συνάντησαν σε κάποιο ταξίδι τους – όχι μόνο κατώτερο πλήρωμα, αλλά και μορφωμένοι αξιωματικοί, όπως για παράδειγμα ο Βρετανός μονάρχης Γεώργιος Ε΄ που είχε υπηρετήσει στο πολεμικό ναυτικό πριν στεφθεί βασιλιάς. Από τότε υπήρξαν πολλές προφορικές αλλά και γραπτές αναφορές για το συγκεκριμένο πλοίο. Μια ακόμη εκδοχή αναφέρει ο Σκωτσέζος ερευνητής και ιστορικός Τζον Λέιντεν στο βιβλίο Scenes of Infancy, το οποίο κυκλοφόρησε το 1803. Ο Λέιντεν κατέγραψε μια «συνήθη δεισιδαιμονία μεταξύ των ναυτικών», ότι στα γεωγραφικά πλάτη νοτίως της Αφρικής, οι καταιγίδες συχνά συνοδεύονται από ένα πλοίο-φάσμα που λέγεται Ιπτάμενος Ολλανδός. Το πλήρωμά του υποτίθεται πως βρέθηκε ένοχο για φοβερό έγκλημα, καταδικάστηκε σε λοιμό και μέχρι σήμερα διασχίζει την ίδια θάλασσα, περιμένοντας να λήξει η ποινή του.

Η Disney εμπνεόμενη από τα παραπάνω, έφτιαξε τη δική της ιστορία γύρω από το καταραμένο πλήρωμα του Ιπτάμενου Ολλανδού με κυβερνήτη τον Ντέιβι Τζόουνς, πως ως άλλος Μεγάλος Γηραιός τρομάζει όσου βρίσκει στο πέρασμα του και ελέγχει το κράκεν. Το Κράκεν είναι ένα μυθικό κεφαλόποδο πλάσμα/τέρας της θάλασσας και ανήκει στους Σκανδιναβικούς θρύλους. Σύμφωνα με νορβηγικές ιστορίες, το Κράκεν κατοικεί στις ακτές της Νορβηγίας και της Γροιλανδίας και τρομοκρατεί όσους ναυτικούς τύχει να περάσουν από κοντά του. Λέγεται ότι ο μύθος μάλλον ήρθε με τα χρόνια από την θέαση γιγαντιαίων καλαμαριών που μπορούν να φτάσουν ως και 15 μέτρα (50 πόδια) μάκρος. Οι ναυτικές αυτές ιστορίες ενέπνευσαν τον Αμερικανό συγγραφέα Χέρμαν Μέλβιλ στο έργο του Μόμπι Ντικ αλλά και τον Γάλλο μυθιστοριογράφο Ιούλιο Βερν στο έργο του 20,000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα

https://www.decalgirl.com/artwork/6394/kraken

Εκτός από τους ναυτικούς μύθους, στη δεύτερη συνέχεια, παρουσιάζονται στοιχεία τελετών βουντού, αλλά και κανιβαλισμού. Η λατρεία Βουντού, η οποία εξασκείται κυρίως στην ευρύτερη περιοχή της Καραϊβικής, δημιουργήθηκε από τους Αφρικανούς σκλάβους που μεταφέρθηκαν στις Δυτικές Ινδίες τον 16ο αιώνα, όταν υποχρεώθηκαν να ασπαστούν τη θρησκεία των δουλεμπόρων τους και να απορρίψουν τα διάφορα Αφρικανικά δόγματα. Στη ταινία ως ιέρεια Βουντού εμφανίζεται η Τία Ντάλμα, ο πραγματικός ρόλος της όμως αποκαλύπτεται στη τρίτη συνέχεια. Από την άλλη, ο κανιβαλισμός ήταν μια συνηθισμένη πρακτική των πρωτογόνων φυλών προκειμένου να αυξήσουν τη δύναμη τους.

Οι Πειρατές της Καραϊβικής: Στο Τέλος του Κόσμου

Ένα χρόνο αργότερα, το καλοκαίρι του 2007, στις κινηματογραφικές αίθουσες κυκλοφόρησε η τρίτη ταινία της σειράς. Δεύτερη και τρίτη ταινία αποτελούν τμήμα της ίδιας ιστορίας, καθώς οι θρύλοι της θάλασσας συνεχίζουν να στοιχειώνουν τους πρωταγωνιστές αλλά και το ερωτευμένο ζευγάρι, Γουίλ και Ελίζαμπεθ. Σ΄αυτό το τρίτο μέρος, καθώς οι ιστορίες των ηρώων ολοκληρώνονται και η φανταστική εξέλιξη μπλέκεται με το ιστορικό πλαίσιο και την Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών (East India Company), γνωστή και ως Αγγλική ή Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών, έναν οικονομικό οργανισμό που ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα, έρχονται να προστεθούν νέα μυθολογικά κομμάτια.

Walt Disney Pictures

Αποκαλύπτεται πως η ιέρεια Τία Ντάλμα είναι η αρχαία θεά της Θάλασσας Καλυψώ. Η Disney εμπνέεται από την αρχαία ελληνική μυθολογία και, πιο συγκεκριμένα από τον Όμηρο, όπου η νύμφη Καλυψώ, αδερφή της μάγισσας Κίρκης, που κατοικούσε στη νήσο Ὠγυγία, προσπαθεί να κρατήσει τον Οδυσσέα κοντά της επειδή τον ερωτεύθηκε. Όμως η αγάπη τους ήταν καταδικασμένη. Το ίδιο καταδικασμένη στη ταινία ήταν και η αγάπη της θεάς με τον ναυτικό Ντέιβι Τζόουνς, ο οποίος κάποτε δεν ήταν το δαιμονικό πλάσμα που κυβερνά τον Ιπτάμενο Ολλανδό. Η Καλυψώ και ο Τζόουνς ερωτεύθηκαν ο ένας τον άλλον και για να μπορέσουν να βρεθούν στη στεριά, έπρεπε ο Τζόουνς να αναλάβει να μεταφέρει τις ψυχές των νεκρών που έχαναν τη ζωή τους σε ναυάγια στον άλλο κόσμο, όπως ο ψυχοπομπός Χάρος μετέφερε τις ψυχές στον Αχέροντα. Σύμφωνα με το μύθο, οι δυο τους θα μπορούσαν να βρεθούν μόνο μια φορά στα δέκα χρόνια, θυμίζοντας τη Πηνελόπη που για δέκα ολόκληρα χρόνια περίμενε τον Οδυσσέα να επιστρέψει από τις περιπέτειες του μετά το τέλος του πολέμου στην Τροία. Όμως, η Καλυψώ σε κάποια από τις συναντήσεις τους δεν περίμενε τον Τζόουνς, με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει το χρέος του και να μεταμορφωθεί σε τέρας. Η ερωτική τους ιστορία αποτελεί, ουσιαστικά, μια αντιστροφή της ερωτικής περιπέτειας που είχε η Καλυψώ με τον Οδυσσέα, η οποία αρνιόταν να τον αφήσει να φύγει και χρειάστηκε η παρέμβαση της Θεάς Αθηνάς.

Επίσης, έρχεται σε αντίθεση με την ερωτική ιστορία του Γουίλ και της Ελίζαμπεθ, οι οποίοι τελικά παντρεύονται λίγο πριν ο Γουίλ αναλάβει το χρέος να μεταφέρει ο ίδιος τις ψυχές των νεκρών. Η Ελίζαμπεθ, ως άλλη πιστή Πηνελόπη, στο τέλος της ταινίας αναμένει δέκα χρόνια μετά τον Γουίλ, έχοντας στο πλευρό της τον γιο τους, τον οποίο ο Γουίλ δεν έχει προλάβει να γνωρίσει, όπως και ο Οδυσσέας δεν πρόλαβε να γνωρίσει το γιο του Τηλέμαχο.

Στη ταινία αναφέρονται δυο ακόμη στοιχεία από την μαγική ιστορία των πειρατών: το συμβούλιο των Πειρατών ( the Brethren Court) και ο κώδικας των Πειρατών ( The Pirate Code). Σύμφωνα με ειδικούς και μελετητές, ο πειρατικός κώδικας είναι αποτέλεσμα λογοτεχνικής μυθοπλασίας και αναπτύχθηκε από άρθρα που βρέθηκαν σε μερικά πειρατικά πλοία. Δεν υπήρχε γραπτός Codex των πειρατών όπως τον βλέπουμε στη ταινία. Το ίδιο ισχύει και για το Συμβούλιο, καθώς δεν υπάρχουν αναφορές για κάτι ανάλογο ή για κάποιον βασιλιά πειρατή που να ελέγχει τους ωκεανούς.

Σύμφωνα με όσα είναι γνωστά, όλα τα μέλη κάθε πειρατικού πληρώματος είχαν λόγο για το πού θα έπλεε το πλοίο και ποιες λεηλασίες θα πραγματοποιούσαν. Όσα ξέρουμε για την πειρατεία, είναι γνωστά από το βιβλίο A General History of the Robberies and Murders of the most notorious Pyrates το οποίο εκδόθηκε το 1724 στη Βρετανία από τον καπετάνιο Charles Johnson Otiende. Βέβαια, ο συγκεκριμένος καπετάνιος δεν υπήρξε ποτέ καθώς επρόκειτο για ψευδώνυμο, με αρκετούς να πιστεύουν πως πίσω από τη συγγραφή του βιβλίου βρισκόταν  ο Ντάνιελ Ντεφόε, συγγραφέας του Ροβινσώνα Κρούσου.  Στη πραγματικότητα, η λεγόμενη πειρατική δημοκρατία ήταν πιθανότατα μια χαλαρή συνομοσπονδία ομοιόμορφων ατόμων τα οποία δρούσαν με βάση το κοινό συμφέρον.

Οι Πειρατές της Καραϊβικής: Σε Άγνωστα Νερά

Τέσσερα χρόνια μετά την τρίτη ταινία, έρχεται το τέταρτο μέρος της σειράς με νέα στοιχεία από την παγκόσμια λαογραφία, καθώς στην πλοκή της ιστορίας o Τζακ Σπάρροου αναζητά τη Πηγή της Νεότητας και έρχεται αντιμέτωπος με τον θρυλικό πειρατή Μαυρογένη, τον οποίο ενσαρκώνει ο εξαιρετικός  Ίαν ΜακΣέιν.

Walt Disney Pictures

Ο Έντουαρντ Τιτς, γνωστός ως Μαυρογένης, ήταν διαβόητος Άγγλος πειρατής που επιχειρούσε στις Δυτικές Ινδίες και την ανατολική ακτή των βρετανικών αποικιών στη Βόρεια Αμερική. Αν και λίγα είναι γνωστά για τα πρώτα χρόνια της ζωής του, πιθανότατα γεννήθηκε στο Μπρίστολ της Αγγλίας. Πρόσφατες γενεαλογικές έρευνες δείχνουν ότι η οικογένειά του μετακόμισε στην Τζαμάικα όπου ο Έντουαρντ Τιτς αναφέρεται ως ναυτικός του Βασιλικού Ναυτικού το 1706. Μπορεί να ήταν ναυτικός σε κουρσάρικα πλοία πριν εγκατασταθεί στις Μπαχάμες, στο νησί Νιου Πρόβιντενς. Έγινε διοικητής σ’ ένα πλοίο που κατέλαβε και συμμετείχε σε πολυάριθμες πειρατικές πράξεις. Το παρατσούκλι του το πήρε από την παχιά μαύρη γενειάδα του και τη φοβερή εμφάνισή του. Λέγεται ότι είχε δεμένα αναμμένα φυτήλια κάτω από το καπέλο του για να τρομάζει τους εχθρούς του. Ήταν ένας από τους διασημότερους, αν όχι ο διασημότερος, πειρατής. Τρομοκράτησε τα νερά του 18ου αιώνα συμβάλλοντας κι αυτός με τη σειρά του στη γέννηση της λεγόμενης Χρυσής Εποχής της πειρατείας. 

Στη τέταρτη αυτή ταινία, ο Μαυρογένης είναι αντίπαλος του Τζακ Σπάρροου στην αναζήτηση της Πηγής της Νεότητας. Ο Τζακ μαθαίνει ότι το νερό της Πηγής πρέπει να το πιει από δύο ασημένια δισκοπότηρα που ανήκαν στον Χουάν Πόνθε ντε Λεόν και το ένα δισκοπότηρο θα πρέπει να περιέχει ένα δάκρυ γοργόνας. 

Η Πηγή της Νεότητας αποτελεί ένα δημοφιλές μοτίβο στις μεσαιωνικές αφηγήσεις, ειδικά στη μεσαιωνική γαλλική λογοτεχνία και συνδέεται με την αναζήτηση του Ιερού Δισκοπότηρου. Όλες αυτές οι μυθικές αναφορές ήταν ένα κράμα χριστιανικών και παγανιστικών δοξασιών που είχαν ως στόχο να καλύψουν την αγωνιώδη αναζήτηση του ανθρώπου για νεότητα και υγεία που αποτελεί πάγιο αίτημα του στην πορεία της Ιστορίας. Η αναζήτηση της Ιερής Πηγής ή του Δισκοπότηρου αποτελεί κοινό στοιχείο και σε άλλες κινηματογραφικές παραγωγές όπως στην περίπτωση του Ιντιάνα Τζόουνς στη ταινία Η Τελευταία Σταυροφορία.

Το μείγμα χριστιανικών και παγανιστικών παραδόσεων στη ταινία ενσαρκώνεται μέσα από την ερωτική σπίθα του ιεραποστόλου Φίλιπ (χριστιανικό στοιχείο) με την όμορφη Σειρήνα (παγανιστικό στοιχείο). H Disney από την πλευρά της παρουσιάζει το μύθο της πηγής ως τμήμα της ιστορίας του Χουάν Πόνθε ντε Λεόν. Ο ντε Λεόν ήταν ιστορικό πρόσωπο. Υπήρξε Ισπανός εξερευνητής και κατακτητής. Το 1493 συνόδευσε τον Χριστόφορο Κολόμβο στο δεύτερο ταξίδι του και το 1502 είναι κυβερνήτης του Άγιου Δομίνικου. Το 1509 κατέκτησε το Πουέρτο Ρίκο και έγινε ο πρώτος κυβερνήτης του. Το 1513 αποβιβάσθηκε στα δυτικά παράλια της Φλόριντας αλλά συνάντησε αντίσταση από τους ιθαγενείς. Κατέφυγε στην Κούβα, όπου πέθανε από τα τραύματά του. Συνδέθηκε στενά με τον μύθο περί της Πηγής της Νεότητας, καθώς ξεκίνησε ένα ταξίδι για την εύρεση του βασισμένος σε ιστορίες ντόπιων του Πουέρτο Ρίκο. Νεότερες πληροφορίες αναφέρουν πως δεν έκανε ποτέ το συγκεκριμένο ταξίδι, αλλά ήταν φήμες που είχαν φροντίσει να διαδοθούν οι αντίπαλοι του για να τον γελοιοποιήσουν.

Οι Πειρατές της Καραϊβικής: Οι νεκροί δεν λένε ιστορίες

Walt Disney Pictures

Η πέμπτη και τελευταία, μέχρι αυτή τη στιγμή, ταινία της σειράς, κυκλοφόρησε το 2017 με στόχο να ολοκληρώσει τη μυθολογία των πειρατών. Ουσιαστικά αποτελεί ένα σίκουελ των προηγούμενων ταινιών και εισάγει στο κάδρο έναν ακόμη αντίπαλο του Τζακ Σπάρρου, τον Καπετάν Σαλαζάρ (Χαβιέ Μπαρδέμ) – ένα φάντασμα, απελευθερωμένο από το Τρίγωνο του Διαβόλου το οποίο σκοπεύει να τερματίσει την πειρατεία για πάντα, αφήνοντας ουσιαστικές αιχμές για το τέλος της χρυσής εποχής των πειρατών.

Η ταινία εμπνέεται από τους σύγχρονους ναυτικούς μύθους που αφορούν το Τρίγωνο των Βερμούδων, μια περιοχή στο δυτικό τμήμα του Κεντρικού Ατλαντικού Ωκεανού, όπου ένας αριθμός αεροσκαφών και πλοίων λέγεται ότι έχουν εξαφανιστεί κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες. Οι μύθοι του σήμερα παντρεύονται με τη Τρίαινα του Ποσειδώνα της Ελληνικής Μυθολογίας.  Το θεϊκό αυτό όργανο θεωρούνταν ότι είχε σφυρηλατηθεί από τους Κύκλωπες. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, ο Ποσειδώνας χτύπησε ένα βράχο με την τρίαινά του, δημιουργώντας έτσι μια θάλασσα (ή πηγή αλμυρού νερού, που ονομάζεται Ερέχθειο) κοντά στην Ακρόπολη της Αθήνας . Ο Ποσειδώνας, εκτός από θεός της θάλασσας, ήταν επίσης γνωστός ως «Γαιήοχος» καθώς πιστευόταν ότι προκαλεί σεισμούς, γι΄αυτό και στη ταινία η τρίαινα μπορεί να χωρίσει τη θάλασσα στα δυο.

Κατά τη διάρκεια της ταινίας, οι ήρωες πρωταγωνιστές πρέπει να βρουν τη μυθική τρίαινα και να την καταστρέψουν. Μόνο τότε, όλες οι κατάρες αίρονται και οι ιστορίες τους ολοκληρώνονται οδηγώντας τους σ΄ένα ευτυχισμένο τέλος. Το ερώτημα είναι αν η μαγική πυξίδα του Τζακ Σπάροου, η οποία αποτελούσε το ιδιαίτερο κομμάτι της περσόνας του, άμεσα συνδεδεμένο με τις βαθύτερες επιθυμίες του, όπως ένας καθρέφτης, θα τον οδηγήσει σύντομα στον επόμενο πειρατικό του στόχο. Την απάντηση έχει μόνο η Disney.

Πηγές:

screenrant.com
pirates.hegewisch.net
disney.fandom.com

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά