Νύχτα, άνθρωπος και τέχνη (Μέρος Α’)

by Μαρία Δανιήλ

Θα ξεκινήσω το άρθρο με την εξής ερώτηση: Τι είναι νύχτα; Το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό είναι το σκοτάδι, η απουσία φωτός. Αναζητώντας μια πιο επιστημονική απάντηση, σκέφτομαι ότι η νύχτα είναι αποτέλεσμα της περιστροφής της γης γύρω από τον ήλιο. Και πάλι όμως δεν μένω ευχαριστημένη. Μου φαίνεται πολύ πεζή αυτή η απάντηση, ότι στερείται φαντασίας και πάνω απ’ όλα συναισθήματος. Είναι κάτι παραπάνω από υποτιμητικό το να μιλά κανείς τόσο στεγνά για την νύχτα, για εκείνη που έχει εμπνεύσει και συνεχίζει να εμπνέει τόσους καλλιτέχνες, που μαγεύει κάθε ον που έχει την ικανότητα να ρίξει μια ματιά στο ουράνιο στερέωμα με τα λαμπερά αστέρια και την μεγαλόπρεπη σελήνη.

Η νύχτα με τα χρώματα θολά και τους ήχους του κόσμου να σβήνουν μας επιτρέπει να στρέψουμε την ματιά προς τα μέσα, στις βαθύτερες σκέψεις και επιθυμίες. Όλοι έχουμε ξαγρυπνήσει εξαιτίας υπαρξιακών ή και όχι προβληματισμών. Η νύχτα είναι το καταφύγιο μέσα στο οποίο εμπιστευόμαστε μυστικά, μιλάμε χαμηλόφωνα για πράγματα που θα ντρεπόμασταν ν’ αναφέρουμε την ημέρα, αγκαλιαζόμαστε πιο σφιχτά, αφηνόμαστε ελεύθεροι. Δεν μπορεί να’ ναι τυχαίο ότι προτιμούμε να πηγαίνουμε στον κινηματογράφο και το θέατρο όταν σκοτεινιάσει, ότι τότε διαβάζουμε, ακούμε μουσική ή ότι εκείνη την ώρα του εικοσιτετραώρου προτιμούν πολλοί καλλιτέχνες για να δημιουργήσουν. Είναι επειδή τότε η ψυχή ναι με στρέφεται προς τα μέσα, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει, γίνεται δεκτική προς όλα εκείνα που την τρέφουν, ξεφορτώνεται τα βάρη της καθημερινότητας.

Η νύχτα συνδέεται στενά με την τέχνη, άρα παίζει σημαντικό ρόλο στην ζωή των ανθρώπων. Θα τολμούσα να το πάω ένα βήμα παραπέρα, λέγοντας ότι ο άνθρωπος παρά τον φόβο για το σκοτάδι και το άγνωστο που έχει ριζωμένο μέσα του, αγαπάει την νύχτα. Την αγάπη αυτή την έδειξε από αρχαιοτάτων χρόνων όταν προσπάθησε να την εξηγήσει και εντάσσοντας την σε ιστορίες και μύθους, για να την συμπεριλάβει αργότερα στην θρησκεία του.

Μην ξεχνάμε πως ο Χριστός γεννήθηκε μια σκοτεινή νύχτα, όπου μονάχα ένα λαμπερό άστρο φώτιζε τον δρόμο των τριών μάγων. Μετά από χρόνια σταυρώθηκε και όταν ύστερα από τρεις μέρες οι μαθήτριες του επισκέφθηκαν τον τάφο του, τον βρήκαν άδειο γιατί είχε αναστηθεί το προηγούμενο βράδυ. Στο Ισλάμ, κατά την Νύχτα της Δύναμης ο Αρχάγγελος Γαβριήλ μετέδωσε στον Μωάμεθ τους πρώτους στίχους του Κορανιού κι έκτοτε η νύχτα αυτή γιορτάζεται, μιας και τότε οι άγγελοι κατεβαίνουν στην γη, συγχωρούνται οι αμαρτίες και οι προσευχές εισακούονται. Στον Βουδισμό, τέλος, ο Σιντάρτα Γκουαντάμα έμεινε σε διαλογισμό κάτω από το δέντρο Μπόντι τρεις νύχτες, ώσπου έφτασε σε Νιρβάνα και με την ανατολή του αποσπερίτη ήταν πια ο Βούδας.

Όσο για τα όνειρα, έχουν κι αυτά την σκοπιμότητα τους. Μέσω του ύπνου και των ονείρων οι αναμνήσεις μας παγιώνονται σ’ ένα κομμάτι του εγκεφάλου που ονομάζεται ιππόκαμπος. Από την άλλη, ο Φρόυντ υποστήριζε πως στα όνειρα βρίσκονται βαθύτερες επιθυμίες, φόβοι και γεγονότα της καθημερινής ζωής. «Τα όνειρα είναι η βασιλική οδός προς το υποσυνείδητο» έλεγε και κατά πολλούς είχε δίκιο.

Σ’ αυτό το άρθρο και στα επόμενα δυο θα ασχοληθούμε με την επιρροή της νύχτας στον άνθρωπο και την τέχνη. Θα μιλήσουμε για τα όνειρα και το αστρικό ταξίδι, για τα πλάσματα της νύχτας και στο τέλος θα δούμε δημιουργήματα εμπνευσμένα από την μεγάλη μητέρα και φίλη όλων μας.

Όνειρα και αστρικό ταξίδι

Με τον ύπνο ξεκουραζόμαστε, γεμίζουμε τις μπαταρίες μας, ωστόσο η χώρα του Μορφέα είναι πιο ενδιαφέρουσα απ’ όσο ακούγεται. Κάθε βράδυ, ακόμα κι όταν δεν το θυμόμαστε το άλλο πρωί, ονειρευόμαστε. Ο ονειρευόμενος βλέπει τις εικόνες του υποσυνειδήτου του να παίρνουν σάρκα και οστά, καθώς επίσης και εικόνες του παρελθόντος και της καθημερινής ζωής να επαναλαμβάνονται.

Διαπολιτισμικές μελέτες υποστηρίζουν ότι οι μισές περίπου από ολόκληρο το σώμα των καταγεγραμμένων αυθόρμητων ψυχικών εμπειριών έλαβαν χώρα στα όνειρα. Ακόμα και σήμερα πληθώρα παραψυχολογικών ερευνών ασχολείται με τέτοιες εμπειρίες. Ίσως η πιο γνωστή από αυτές είναι το Αστρικό Ταξίδι.

Αναφορές γι’ αυτό υπάρχουν στα Ευαγγέλια, στην Βίβλο, αλλά και στην αρχαία Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα, κατά την Μεταμόρφωση διαβάζουμε πως ο Ιησούς μπροστά στους μαθητές του ανυψώθηκε, τα ιμάτια του έγιναν άσπρα σαν το φως, το πρόσωπο του έλαμψε σαν ήλιος και εμφανίστηκαν ο Μωυσής και ο Ηλίας. Ένα φωτεινό σύννεφο τους σκέπασε και ακούστηκε έπειτα η φωνή του Θεού. Επιπλέον, ο Μωυσής όταν κατέβηκε από το Όρος Σινά ακτινοβολούσε, ενώ ο Ηλίας ανήλθε στους ουρανούς σ’ ένα πύρινο άρμα. Όσο για τον πατέρα των θεών, όταν η Ήρα έμαθε για τον δεσμό του με την Σεμέλη, ανάγκασε την θνητή να ζητήσει από τον Δία να της παρουσιαστεί με την πραγματική του μορφή. Η υπέρλαμπρη όψη του, ωστόσο, απανθράκωσε το σώμα της Σεμέλης, αφήνοντας πίσω μόνο το θεό Διόνυσο που κυοφορούσε. Και στις τρεις περιπτώσεις πρόκειται για όντα πνευματικά που κατά την μεταμόρφωση τους, κατά την ξεγύμνωση της πραγματικής τους φύσης, έλαμψαν και φωτίστηκαν. Τι άλλο θα μπορούσε να είναι η πηγή αυτού του φωτός πέρα από το αστρικό σώμα;

Αστρική Προβολή

Ως αστρική προβολή ορίζεται το φαινόμενο κατά το οποίο το άτομο νιώθει να διαχωρίζεται από το φυσικό του σώμα και είναι ικανό να ταξιδεύει και να αντιλαμβάνεται μακρινές αποστάσεις στη γη ή σε άλλα ουράνια σώματα.

Όσο κοιμόμαστε, το φυσικό μας σώμα μένει πίσω κρατώντας μαζί του τις αισθήσεις, ενώ το αστρικό μας σώμα, το αιθερικό διπλό ή όπως αλλιώς και αν το έχετε συναντήσει στην παγκόσμια βιβλιογραφία, εισέρχεται στην διάσταση που ονομάζουμε αστρικό πεδίο.

Ο θεοσοφιστής C.W. Leadbeater  στο βιβλίο The Astral Plane (1896) εξηγεί πως υπάρχουν επτά κοσμικά πλάνα ύπαρξης ή αλλιώς διαστάσεις: το Φυσικό (Physical), το Αστρικό (Astral), το Devashanic, το Sushuptic, το Nirvanic και άλλες δυο πολύ ανώτερες που είναι πέρα από τις δυνατότητες αντίληψης μας.

Ταξιδεύοντας στο αστρικό πεδίο, το αστρικό μας σώμα συνδέεται με το φυσικό σώμα μέσω μιας χρυσής ή ασημένιας χορδής που ενώνει τα δύο σώματα άλλοτε στο σημείο του αφαλού, άλλοτε στο σημείο εκείνο ανάμεσα από τα φρύδια, το Τρίτο Μάτι. Αυτή η αστρική χορδή, που μπορεί κατά το αστρικό ταξίδι να μην είναι ορατή, επιτρέπει την επικοινωνία μεταξύ των δυο σωμάτων και κάνει δυνατή την επιστροφή του αιθερικού στο υλικό κατά την αφύπνιση. Επιπλέον, μέσω αυτής οι εντυπώσεις και τα διάφορα μηνύματα στέλνονται στον εγκέφαλο.

Με την μετάβαση του ατόμου στο αστρικό πεδίο, είτε συνειδητά είτε κατά το ονείρεμα, αυτά που αντικρίζει συνήθως δεν είναι αυτά που υπάρχουν εκεί στην πραγματικότητα, αλλά αλλοιώνονται από τις προβολές εικόνων του νου σ’ αυτό. Η φύση της διάστασης αυτής είναι τέτοια που επιτρέπει την δημιουργία ενός κόσμου ατομικού, υποκειμενικού που δεν είναι πραγματικός. Για να δει κανείς τι υπάρχει πραγματικά στο αστρικό θα πρέπει να είναι καθαρός από τις εικόνες του υποσυνειδήτου. Βέβαια, μερικές φορές υπάρχουν στιγμές διαύγειας, κατά τις οποίες το όνειρο εκτυλίσσεται σε κάποιο πραγματικό μέρος. Εκτός αυτού, οι στιγμές διαύγειας μπορούν να δημιουργήσουν ένα προαίσθημα για κάτι που θα συμβεί στο μέλλον, κάτι το οποίο το άτομο δεν θα μπορούσε να το γνωρίζει με άλλο τρόπο.

Εδώ ταιριάζουν τα σοφά λόγια του Σίγκμουντ Φρόυντ για τα όνειρα. Από μόνα τους μας δίνουν μηνύματα για τον κόσμο γύρω μας, προειδοποιούν και ίσως δίνουν μια ωμή οπτική της πραγματικότητας, μιλώντας πάντα την παγκόσμια γλώσσα των συμβόλων. Ένα σύμβολο μπορεί να είναι ένας αριθμός, ένα χρώμα, μια λέξη. Να τονίσω πως σε όλες τις θρησκείες του κόσμου τα σύμβολα παίζουν σημαντικό ρόλο, όπως για παράδειγμα το δισκοπότηρο αντιπροσωπεύει την γυναικεία μήτρα. Αυτό συμβαίνει γιατί τα σύμβολα διαθέτουν καθολικότητα.

Lucid dreaming και αστρικό ταξίδι

Τα διαυγή όνειρα συμβαίνουν κατά την φάση ύπνου REM και σχεδόν όλοι βιώνουμε τέτοιου είδους όνειρα τουλάχιστον μια φορά στη ζωή μας.

Το ζωντανό ονείρεμα (lucid dreaming) συμπεριλαμβάνεται στο αστρικό ταξίδι και είναι το ξύπνημα της συνείδησης μέσω ενός ονείρου, ενώ το άτομο βρίσκεται ήδη στο αστρικό πεδίο. Και στις δυο καταστάσεις ο ονειρευόμενος συνειδητοποιεί ότι ονειρεύεται ενώ ονειρεύεται. Η διαφορά των δυο υπόκεινται στον έλεγχο του ατόμου. Κανείς μπορεί να ταξιδέψει στο αστρικό πεδίο με την θέληση του, δεν μπορεί όμως να ξυπνήσει την συνείδηση του μέσα στο όνειρο, ώστε να έχει ένα lucid dreaming. Παρόλα αυτά όσοι βιώνουν διαυγή όνειρα, βρίσκονται πιο κοντά στην αστρική προβολή.

Ουσίες, οινοπνεύματα και αστρικό

Η κατανάλωση ψυχοτρόπων ουσιών, παράνομων ή συνταγογραφούμενων, επηρεάζει τα αστρικά ταξίδια, δυσκολεύοντας τα κι αυτό γιατί τροποποιούν την συνείδηση που όπως είδαμε παίζει κεντρικό ρόλο. Για το αστρικό ταξίδι απαιτείται διαύγεια, ο νους χρειάζεται να είναι όσο το δυνατόν πιο ανεπηρέαστος, ικανός να εστιάσει.

Όσο για την άποψη ότι διάφορα ψυχεδελικά διευκολύνουν το αστρικό ταξίδι, αυτό είναι κάτι που δεν ισχύει. Αντιθέτως, καταστρέφουν το αστρικό σώμα και κοιμίζουν την συνείδηση, ενώ η χρήση τους έχει επιπτώσεις σε κοινωνικό, βιολογικό και ψυχικό επίπεδο. Το αστρικό ταξίδι είναι ένα μέσο γνωριμίας με τον βαθύτερο εαυτό, πολλές φορές ένας τρόπος σύνδεσης του ατόμου με το συλλογικό ασυνείδητο, την ψυχή του κόσμου, κάτι που συνεπάγεται και που επιφέρει έναν κάποιο βαθμό αυτογνωσίας, ανεξαρτησίας και αυτονομίας. Επιστρέφοντας σ’ αυτό που ανέφερα στην μέση περίπου του άρθρου και κλείνοντας ταυτόχρονα αυτό το πρώτο μέρος του αφιερώματος στην νύχτα θα ήθελα να πω πως το αστρικό πεδίο είναι ένας τόπος του φωτός και γι’ αυτό όποιος εισέρχεται σ’ αυτό πρέπει να έχει φως και όχι σκοτάδι στην ψυχή του.

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά