Συνέντευξη με τη συγγραφέα Μαρία Ράπτη

by Ιλέην Ρήγα

Την γραφή της Μαρίας Ράπτη την γνώρισα μέσα από το πρώτο της μυθιστόρημα “Τα χειρόγραφα των Σκοτεινών”. Τότε, με είχε εντυπωσιάσει η επιλογή του επιστολικού είδους για την απόδοση της πλοκής και έτσι, όταν αργότερα έγραψε για τους “Καταραμένους”, ήξερα πως θα συναντήσω ξανά μια εκλεπτυσμένη ποιότητα γραφής, και δεν με απογοήτευσε.
Σήμερα, με αφορμή το νέο της βιβλίο “Το μυστικό της Νύμφης – Ιστορίες και θρύλοι της Θεσσαλονίκης”, φιλοξενείται στη Nyctophilia για να μας αποκαλύψει μερικές από τις σκοτεινές της σκέψεις.

Καλώς ήρθες στη Nyctophilia, Μαρία. Σύστησέ μας το “Μυστικό της Νύμφης”, το τελευταίο σου βιβλίο.

Το Μυστικό της Νύμφης είναι ένα βιβλίο που συνδυάζει την μυθοπλασία με την ιστορική πληροφορία. Προέκυψε από τη συνεργασία μου με το περιοδικό Εξώστης, όπου και προδημοσιεύτηκαν, σε αρχική μορφή, κάποια από τα κείμενα του βιβλίου. Η ιδέα που είχα τότε ήταν να επινοήσω δικούς μου μύθους και θρύλους γύρω από γνωστά, ή και άγνωστα, κομμάτια της ιστορίας της Θεσσαλονίκης. Έτσι ήρθα και εγώ σε στενότερη επαφή με την ιστορία της πόλης και γοητεύτηκα τόσο, που συνέχισα γιατί ήθελα να μάθω κι άλλα -και το έκανα γράφοντας.

Η ιστορία των παλιών πόλεων είναι σπαρμένη σε στρώσεις με ό,τι μπορούμε να φανταστούμε (και με ό,τι δεν μπορούμε να φανταστούμε, ίσως). Δεν ήταν, άλλωστε, λίγες οι φορές που δεν μπορούσα να πιστέψω πως αυτά που μάθαινα αφορούσαν τη δική μου πόλη, την πόλη που νόμιζα ότι γνώριζα τόσο καλά.

Η Θεσσαλονίκη που προκύπτει από το βιβλίο είναι ένα γοτθικό σκηνικό, γεμάτο φαντάσματα και σκοτεινές ιστορίες. Πιστεύεις ότι κάποιος που περιδιαβαίνει την πόλη σήμερα, μπορεί να διαισθανθεί κάτι από όλα αυτά;

Ίσως, αλλά αυτό εξαρτάται από τη διάθεσή του. Ένας τουρίστας, που περπατάει για πρώτη φορά στους δρόμους της πόλης, ενδεχομένως και να διαισθανθεί περισσότερα πράγματα γιατί για αυτόν είναι κάτι άγνωστο, κάτι νέο. Σε εμάς, που ζούμε την πόλη, η καθημερινότητα φτιάχνει πάνω στα πράγματα μια πατίνα που τα κάνει να φαίνονται πιο αδιάφορα. Δεν μπορεί εύκολα κάποιος να φανταστεί, περπατώντας στην Πλατεία Ιπποδρομίου όλο εκείνο το οικοδόμημα που υπήρχε από κάτω. Τους αγώνες, τους αυτοκράτορες, το πλήθος, τις μικρές του ιστορίες.

Είναι, φυσικά, απόλυτα φυσιολογικό κάτι τέτοιο γιατί η καθημερινότητα μάς επιβάλλει άλλους ρυθμούς και άλλες σκέψεις -και γιατί φυσικά δεν θα μπορούσαμε να περπατάμε όλοι ιστορικώς συνεπαρμένοι κάθε μέρα. Όταν όμως το κάνουμε, όταν αφήνουμε την φαντασία μας να ταξιδέψει σε εκείνες τις άλλες, διαφορετικές πόλεις είναι συναρπαστικό, είναι σχεδόν κινηματογραφικό.

Ποιο από τα «μυστικά» του βιβλίου σε άγγιξε περισσότερο προσωπικά;

Κάθε φορά που μου κάνουν αυτή την ερώτηση πάντα σκέφτομαι και κάτι διαφορετικό. Ίσως γιατί το να ψάξω, να μάθω και να φανταστώ για την πόλη μου ήταν έτσι και αλλιώς μια πολύ προσωπική διαδικασία. Το μυστικό της νύμφης πάντως νομίζω τελικά πως είναι ένα: είναι η ίδια η πόλη που μας κρύβει το πρόσωπο της, άλλοτε φριχτό και άλλοτε υπέροχο. Και κάνει και εμάς, που ζούμε σε αυτή, να είμαστε άλλοτε φριχτοί και άλλοτε υπέροχοι. Μας κάνει να είμαστε μυστικά.

Πώς πιστεύεις ότι μια πόλη αλλάζει πρόσωπο;

Πιστεύω ότι η πόλη αλλάζει από τον άνθρωπο. Κάθε πόλη θα μπορούσε να είναι τελείως διαφορετική εάν άλλαζαν, εάν το αποφάσιζαν οι άνθρωποι. Η Θεσσαλονίκη, από τα κτίρια και μόνο που κάποτε είχε, θα μπορούσε να είναι μια από τις πιο όμορφες πόλεις των Βαλκανίων -και όχι μόνο. Οι άνθρωποί της όμως πέρασαν και τα σάρωσαν. Θεμιτό, βέβαια, γιατί έτσι λειτουργεί ο χρόνος, έτσι γράφεται η ιστορία, προσωπικά όμως πιστεύω πως είναι κρίμα.

Σήμερα, η Θεσσαλονίκη περνάει, ίσως, μια από τις πιο παρακμιακές περιόδους της μεγάλης ιστορίας της. Οι λόγοι είναι πάρα πολλοί και όχι μόνο οικονομικοί. Μάλλον κυρίως δεν είναι οικονομικοί. Είναι λόγοι που έχουν να κάνουν με τη νοοτροπία της πόλης.

Είναι, εννοείται, στο χέρι του ανθρώπου να αλλάξει πάλι αυτή την εικόνα, να βάλει την πόλη σε άλλη πορεία. Θα το κάνει; Πιστεύω πως όχι. Όχι σε αυτή την πόλη.

Το προηγούμενο βιβλίο σου ήταν “οι Καταραμένοι”. Θα μας πεις λίγα λόγια για αυτό;

Οι καταραμένοι ήταν μια προσπάθεια να προσεγγίσω τη ζωή των καταραμένων δημιουργών, αλλά με τρόπο όχι τόσο πληροφοριακό. Ήθελα μια πιο κοντινή οπτική γωνία. Σκοπός μου ήταν να αφηγηθώ τα σημαντικότερα κομμάτια της ζωής τους σαν απλή ιστορία, κάτι σαν μια κινηματογραφική βιογραφία.

Σήμερα, που η έννοια του καταραμένου καλλιτέχνη δεν υπάρχει πια, ο βίος τους μας φαντάζει εξωπραγματικός, απίστευτος. Δεν μου αρέσει η ρομαντική ματιά στις ζωές αυτών των ανθρώπων, δεν συμφωνώ με τον τρόπο που εξωραΐζεται η δυστυχία τους -γιατί έζησαν πραγματικά δύσκολα και κάποιο από αυτούς ήταν πραγματικά δυστυχισμένοι.

Ήθελα να φτιάξω ένα βιβλίο απλό, που να αφηγείται χωρίς να παίρνει θέση. Αυτό προσπάθησα να κάνω στους Καταραμένους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κριτική: «Οι Καταραμένοι» της Μαρίας Ράπτη

Ως συγγραφέας και θεατράνθρωπος, πιστεύεις ότι όντως όσοι ασχολούνται με την τέχνη αφήνουν βαθύτερη σκιά;

Όπως είπα και πριν, δεν πιστεύω στην έννοια του καταραμένου καλλιτέχνη, τουλάχιστον όχι για τη σύγχρονη εποχή. Αλλά, δεν πιστεύω ούτε στο μύθο της διαφορετικότητας/ευαισθησίας/ιδιαιτερότητας των καλλιτεχνών. Η τέχνη, όπως και όλες οι δουλειές, αφορά την πραγματική, ρεαλιστική ζωή. Αφορά, βεβαίως, τη δημιουργία κόσμων, την μετάδοση μηνυμάτων και όλα αυτά, αφορά όμως και το να πληρώνεις τους λογαριασμούς σου. Να απαντάς στα mail σου, να οργανώνεις το υλικό σου ή τους συνεργάτες σου. Κανένας πετυχημένος συγγραφέας δεν γράφει θυελλώδεις νύχτες με ένα κερί αναμμένο δίπλα του. Όλοι τους δουλεύουν. Σκληρά, μεθοδικά, ακούραστα. Και απόλυτα προσγειωμένα.

Το Θέατρο του Άλλοτε με το οποίο συνεργάζεσαι, είναι ταυτισμένο με τη σκιά και τη γοτθική αισθητική. Πόσο σχετίζεται αυτό με την καθημερινότητα των συντελεστών;

Καθόλου, εννοείται! Τα στοιχεία αυτά αφορούν τη δουλειά μας. Την έρευνα που θα κάνουμε, ή την έμπνευση που θα επιλέξουμε να ακολουθήσουμε.

Ίσως να επεκταθούν και στο βιβλίο που θα διαβάσουμε ή στη μουσική που θα ακούσουμε (ίσως πάλι όχι), αλλά μέχρι εκεί. Η πραγματική ζωή είναι πανταχού παρούσα, αμείλικτη και ταυτόχρονα ανακουφιστική. Τα τέρατα, ευτυχώς, μένουν στις σελίδες των βιβλίων και των θεατρικών.

Το τελευταίο σου μυθιστόρημα ήταν “τα Χειρόγραφα των Σκοτεινών”. Θα μας πεις λίγα λόγια για αυτό;

Ήθελα να γράψω πολύ για έναν τόπο που όλος ο υπόλοιπος κόσμος θεωρεί καταραμένο, ήθελα να μιλήσω για το πώς οι οπτικές γωνιές αλλάζουν την αντίληψη μας για τον κόσμο. Ταυτόχρονα στο βιβλίο αυτό δημιούργησα -πέρα από τον τόπο αυτό καθεαυτό- και τη δική του μικρή μυθολογία. Έγραψα δηλαδή θρύλους, για τους  οποίους τρέφω μια μεγάλη αγάπη. Και, φυσικά, ήθελα να φτιάξω ένα βιβλίο λογοτεχνικού τρόμου.

Τα Σκοτεινά έχουν ως έθιμο να γράφουν, να γράφουν συνέχεια. Τελικά, τι βγάζει στην επιφάνεια η γραφή;

Τα Σκοτεινά γράφουν για να ξεσπάσουν την καταπίεση της παράλογης κοινωνίας στην όποια ζουν. Γράφουν γιατί δεν ξέρουν τι άλλο να κάνουν, γιατί η επόμενη επιλογή τους είναι να δηλητηριάσουν το πηγάδι.

Στη ζωή όμως που συμβαίνει έξω από το χαρτί, δεν ξέρω τι μπορεί να φέρει η γραφή. Ίσως τίποτα,  ίσως τα πάντα. Ίσως ο καθένας από εμάς να έχει μια διαφορετική απάντηση στην ερώτηση αυτή, γιατί είναι μάλλον κάτι πολύ υποκειμενικό. Και όσο γράφεις αλλάζει συνεχώς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Κριτική: «Τα Χειρόγραφα των Σκοτεινών» της Μαρίας Ράπτη

Η ελληνική dark σκηνή έχει σίγουρα τις ιδιαιτερότητές της. Δεν θα είχε νόημα να αναμασάμε συνταγές. Τις έχεις εντοπίσει;

Πάντα υπάρχουν συνταγές και κάθε εποχή έχει τις δικές της. Όπως βέβαια λες κι εσύ, η επανάληψη κουράζει. Από την άλλη ίσως η ελληνική σκηνή να μην είναι και τόσο αυτόφωτη. Το βλέπω συχνά αυτό το φαινόμενο (και δεν εξαιρώ τον εαυτό μου, εννοείται). Δεν είναι καθόλου κακό, φυσικά, κάτι τέτοιο, όμως νιώθω ότι αφήνουμε όλοι μεγάλα κομμάτια της «εγχώριας έμπνευσης» ανεκμετάλλευτα. Θα μας δείξει το μέλλον.

Πάντως οι συνταγές μας καθοδηγούν, μας δείχνουν το δρόμο. Για να φτιάξουμε την παράκαμψη πρέπει να έχει προηγηθεί ο δρόμος.

Ποιο είναι το επόμενο έργο σου – ή το επόμενο project σου;

Γράφω ένα μεγάλο μυθιστόρημα, ένα θρίλερ. Είναι κάτι που δεν έχω ξανακάνει και δουλεύω πολύ. Το μέλλον θα δείξει τι θα καταφέρω.

Βιογραφικό

Η Μαρία Ράπτη γεννήθηκε και σπούδασε στη Θεσσαλονίκη το 1982. Σπούδασε στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, ενώ από το 2000 ασχολείται συστηματικά με το θέατρο, παρακολουθώντας εργαστηριακά μαθήματα και σεμινάρια. Εργάζεται ως καθηγήτρια και εμψυχώτρια θεατρικών ομάδων. Διετέλεσε μέλος του θεάτρου “Παράθλαση”, ενώ από το 2007 ανήκει στο δυναμικό του θεάτρου “Νέμεση”. Παράλληλα γράφει, διαβάζει και συλλέγει βιβλία με χαρακτηριστική μανία. Το 2009 διήγημά της βραβεύτηκε με την 3η θέση στον διαγωνισμό “Φανταστείτε το μέλλον σας σε μια πόλη που αλλάζει” που συνδιοργανώθηκε από το British Council και την εφημερίδα “Τα Νέα”.

Βιβλιογραφία

Τα χειρόγραφα των σκοτεινών

Αρχέτυπο, 2016
238 σελ.
ISBN 978-960-421-233-0
Νεοελληνική πεζογραφία
Σκοτεινά. Ένα σύμπλεγμα τριών χωριών που δεν θέλουν να έχουν καμία σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο. Ξαφνικά, δηλητηριασμένα πηγάδια και μυστηριώδεις θάνατοι παιδιών αναστατώνουν την τοπική κοινωνία. Άγνωστο πόσα χρόνια μετά από τα γεγονότα, το μόνο που σώζεται είναι οι ημερολογιακές καταχωρήσεις ενός ερευνητή από τον Έξω Κόσμο και μιας γυναίκας από τα χωριά. Στις καταχωρήσεις αυτές, στις οποίες παρεμβάλλονται οι μύθοι και οι θρύλοι των Σκοτεινών, ξετυλίγεται το κουβάρι μιας ζοφερής ιστορίας και ενός αινιγματικού έρωτα. Ένα βιβλίο που μπορεί να διαβαστεί και προς τα πίσω, καλώντας τον αναγνώστη να γίνει ο ίδιος ερευνητής. Ένα βιβλίο για την υποκειμενικότητα της αλήθειας.

Οι καταραμένοι

Αρχέτυπο, 2017
296 σελ.
ISBN 978-960-421-239-2
Συγγραφείς
Το “Κοράκι” του Πόε. Η “Σαλώμη” του Όσκαρ Ουάιλντ. Ο “Εωσφόρος” του Ντορέ. Οι ιστορίες αυτές άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στην παγκόσμια λογοτεχνία και τέχνη. Λιγότερο γνωστές, ωστόσο, είναι οι προσωπικές ιστορίες των ίδιων των δημιουργών τους: ο φλεγόμενος έρωτας του Μαγιακόφσκι, η καταστροφική σχέση του Λόρδου Βύρωνα και της Λαίδης Καρολάιν Λαμπ, το τελευταίο ταξίδι του Σέλλεϋ…
Στο βιβλίο αυτό συγκεντρώθηκαν είκοσι και μία ιστορίες των Καταραμένων δημιουργών, ανθρώπων που ακολούθησαν στη ζωή τους κάθε είδους πάθος σε αναζήτηση μιας ιδέας. Παράλληλα, όλοι τους αποτύπωσαν την πορεία τους σε εκείνα τα έργα τέχνης που εμείς θα θυμόμαστε για πάντα, όπως “Τα άνθη του κακού”, “Φρανκενστάιν”, “Οφηλία”, “Μια Εποχή στην Κόλαση” κ.ά.
Μέσα από τις μυθιστορηματικές ζωές τους, μια εναλλακτική ιστορία της τέχνης αποτυπώνεται στο χαρτί, γραμμένη με φωτιά, αψέντι και κρασί.
ΡΕΜΠΩ, ΒΕΡΛΑΙΝ, ΠΟΕ, ΜΠΑΪΡΟΝ, ΒΙΓΙΟΝ, ΤΣΑΤΕΡΤΟΝ, ΚΑΡΟΛΑΪΝ ΛΑΜΠ, ΣΕΛΛΕΫ, ΜΠΩΝΤΛΑΙΡ, ΣΑΜΠΑΤΙΕ, ΠΡΟΡΑΦΑΗΛΙΤΕΣ, ΝΤΟΡΕ, ΜΑΛΑΡΜΕ, ΜΠΗΡΣ, ΛΩΤΡΕΑΜΟΝ, ΟΥΑΪΛΝΤ, ΣΑΛΟΜΕ, ΜΠΕΡΝΤΣΛΙ, ΛΑΠΑΘΙΩΤΗΣ, ΤΖΑΡΥ, ΛΑΒΚΡΑΦΤ, ΜΑΓΙΑΚΟΦΣΚΙ

Το μυστικό της νύμφης
Ιστορίες και θρύλοι της Θεσσαλονίκης

Αρχέτυπο, 2018
174 σελ.
ISBN 978-960-421-248-4
Νεοελληνική πεζογραφία
Θεσσαλονίκη – Ιστορία
Τούτη η πόλη είναι μια πόλη ερωτική, λένε. Ίσως και να ‘ναι η θάλασσα, που τη ζώνει ολόγυρα και θυμίζει ληστρικούς, πειρατικούς έρωτες, από εκείνους που σαν φεύγουν δεν σου αφήνουν τίποτε άλλο παρά μονάχα το δέρμα σου. Ίσως πάλι, λένε, να είναι οι ομίχλες, που συχνά σκαλώνουν στους δρόμους της και τρυπούν το κορμί σου με μια βρεγμένη ερημιά…
Λέγονται πολλά για τη Θεσσαλονίκη. Κι όμως, λίγοι ξέρουν τις πιο κρυφές της ιστορίες, τους χαμένους της θρύλους. Τις οκτώ πυρκαγιές, το μάτι του Μπενσουσάν Χαν, το Μάρμαρο του Φιδιού, το Γερμανικό Αερόπλοιο και τη μαγεία του Μπεχτσινάρ, τον απαγορευμένο έρωτα της Μπάρας και τον άγιο Δερβίση… Είκοσι έξι μικρές ιστορίες της πόλης, δοσμένες μυθιστορηματικά, από τον Κάσσανδρο μέχρι τους Βυζαντινούς, και από τους Οθωμανούς μέχρι τον Μεγάλο Πόλεμο και τη Γερμανική Κατοχή, ξεδιπλώνουν το άγνωστο παρελθόν της πόλης και ζωντανεύουν μέσα από τις σελίδες του μοναδικού αυτού βιβλίου…

Cover image by Arte Di Tre studio.

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά