10 ταινίες τρόμου σκηνοθετημένες από γυναίκες (Μέρος Β’)

by Μαρίνος Πολίτης

Διαβάστε εδώ το πρώτο μέρος:
10 ταινίες τρόμου σκηνοθετημένες από γυναίκες (Μέρος Α’)

Σου προσφέρω σε ένα κρύο πιάτο, 5 ακόμα κινηματογραφικά διαμάντια από γυναίκες σκηνοθέτες. Ελπίζω να είχες χρόνο να εξερευνήσεις τις πρώτες πέντε, συμπορευτή. Γιατί σε αυτήν τη λίστα καραδοκούν ακόμη τόνοι αίματος, χαρακτήρες μεταξύ πραγματικότητας και παράνοιας, περισσότερα πλάσματα της νύχτας και πολλές ακόμη ώρες σκοτεινής σινεματικής μαγείας σμιλευμένες από γυναικείο χέρι.

Revenge (2017)

Στα πιο διαστροφικά κατατόπια της κόλασης του κινηματογραφικού τρόμου υπάρχει ένα υποείδος που λέγεται rape-revenge. Ο τίτλος θαρρώ εξηγεί ξεκάθαρα το τι πραγματεύεται. Την εκδίκηση μιας (σχεδόν πάντα) ηρωΐδας προς τον/τους βιαστές της. Ένα είδος που κάνει επίκληση τόσο προς το ψυχολογικό σοκ, όσο και την οργή του θεατή, προσπαθώντας να αναδύσει άγρια ένστικτα εκδίκησης και μια αμήχανη αίσθηση δικαιοσύνης στο τέλος. Δεν ακούγεται ευχάριστο, δεν είναι, κι αν με ρωτούσες προσωπικά, συμπορευτή, είναι ένα είδος που ποτέ δεν εκτιμούσα ιδιαίτερα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνει σωστά κι ότι δεν έχει γίνει σωστά. Κάθε δημιουργός που προσπαθεί να φτιάξει ταινία αυτού του είδους περπατά σε τεντωμένο σχοινί. Ένα λάθος πλάνο, μια λάθος έκφραση, μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι ο δημιουργός εκμεταλλεύεται ένα απόλυτα απεχθές έγκλημα για χάριν της ψυχαγωγίας. Η σκηνοθέτης Coralie Fargeat, με το Revenge, έθεσε (προσφάτως μάλιστα) τον πλέον πρότυπο καμβά για μια τέτοια ταινία.

Ο δρόμος της εκδίκησης είναι πάντα αιματοβαμμένος

Το σενάριο απόλυτα υποτυπώδες. Η κοπέλα ενός πλούσιου με διασυνδέσεις σε εγκληματικές οργανώσεις. Μόνη της σε ένα ερημικό εξοχικό με τα ‘τσιράκια’ του. Ώσπου ο ένας από αυτούς ξεφεύγει από τον έλεγχο και την βιάζει. Κι η συγκάλυψη όπως πάντα σε αυτά τα σενάρια απαιτεί τον θάνατό της. Μόνο που εκείνη, παρά τα φρικτά της τραύματα, όχι μόνο δεν πεθαίνει, αλλά ξεκινά αμέσως τον δρόμο της εκδίκησης.

Αφού λοιπόν το σενάριο δεν ξεχωρίζει, τι κάνει το Revenge να υπερτερεί από παρόμοιες ταινίες; Η πιο άμεση απάντηση σε αυτό είναι η σκηνοθεσία. Η Coralie Fargeat στα πλάνα της δίνει ίσο χώρο σε θύτες και θύματα, δημιουργώντας την αίσθηση μιας μάχης, κι όχι μιας μονόπλευρης εκδίκησης. Εν αντιθέσει με άλλες ταινίες του είδους, τίποτα δεν είναι εύκολο για την ηρωΐδα, που υποφέρει σωματικά σε κάθε της προσπάθεια. Δεν αντικειμενοποιούνται ούτε το θύμα κατά τον βιασμό, ούτε οι θύτες στη συνέχεια, έχουν όλοι προσωπικότητες, ικανότητες και δρουν με γνώμονα την λογική και το συμφέρον. Ακούγονται φυσιολογικά όλα αυτά. Αλλά πόσες φορές σε ταινίες σπλάτερ μπορείς να το πεις αυτό για τους χαρακτήρες;

Goodnight Mommy [Ich Seh, Ich Seh] (2014)

Υπάρχουν πολλές ταινίες που ανέλαβαν να διαστρεβλώσουν την πιο ιερή οντότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Την μητέρα. Ήδη έχω περιγράφει ένα κάπως σχετικό παράδειγμα, το Babadook. Στο Babadook όμως, υπάρχει ένας ξεκάθαρος εξωγενής παράγοντας που ωθεί την μητέρα στην ψυχολογική κατάρρευση. Το Goodnight Mommy, εκ Γερμανίας ερχόμενο, επιλέγει εντελώς διαφορετική προσέγγιση.

Αν είσαι λάτρης της λογοτεχνίας, συμπορευτή, σίγουρα θα έχει τύχει να διαβάσεις μυθιστόρημα ή διήγημα, το οποίο εκτυλίσσεται από την σκοπιά ενός και μόνο χαρακτήρα. Αυτό είναι ένα από τα μοναδικά προνόμια που έχει κι η λογοτεχνία ως διηγηματική τέχνη. Κι όμως, η σκηνοθέτιδα Veronika Franz καταφέρνει κάτι το εντυπωσιακό εδώ. Να μας μεταφέρει τα τεκταινόμενα, μέσα από την αντίληψη των παιδιών, παρότι η κάμερα τα παρακολουθεί απ’έξω.

Θα αναγνώριζες τους αγαπημένους σου χωρίς πρόσωπο;

Η μητέρα δύο δίδυμων αγοριών επιστρέφει μετά από χειρουργική παρέμβαση στο πρόσωπο. Το πρόσωπό της είναι καλυμμένο με επιδέσμους και διαφορετικό. Αυτομάτως τα παιδιά θορυβούνται. Σε μια μικρή αθώα ψυχή η εικόνα είναι αλληλένδετη με την ψυχή. Και δεν είναι μόνο η εικόνα της. Είναι κι η προσωπικότητά της, τα βίαια ξεσπάσματά της, η διάθεσή της για απομόνωση, η αντιμετώπιση ειδικά του ενός αγοριού ως ξένο. Κι όλα αυτά οδηγούν σε ένα αναπόφευκτο και σοκαριστικό ξέσπασμα… και μια μικρή έκπληξη στο τέλος.

Αν η σκηνοθετική ματιά ήταν πιο ουδέτερη, οι αντιδράσεις της μάνας θα φαίνονταν απολύτως φυσιολογικές. Παρότι μαθαίνουμε αργά το παρασκήνιο του δράματος, είναι προφανές ότι είναι καταβεβλημένη σωματικά και ψυχολογικά και σε οποιαδήποτε άλλη ταινία θα τη συμπονούσαμε εξαρχής. Αλλά με αυτήν την πρωτότυπη ροή, βλέπουμε την μητέρα όπως ακριβώς και τα παιδιά, με καχυποψία, ως ένα πλάσμα που μπορεί να θέλει το κακό τους, που μπορεί αν μην είναι καν η πραγματική τους μητέρα. Οι δημιουργοί τοποθετούν κάθε ενδεχόμενο στο τραπέζι. Μέχρι το καταπληκτικό φινάλε…

Near Dark (1987)

Η Kathryn Bigelow είναι η πρώτη γυναίκα σκηνοθέτιδα που τιμήθηκε ποτέ με Όσκαρ Σκηνοθεσίας για την ταινία The Hurt Locker (2008). Ανήκει λοιπόν στο πάνθεον των μοντέρνων σκηνοθετών κι έχει γράψει ιστορία στον κόσμο του κινηματογράφου. Το πρώτο της βήμα μέχρι την καταξίωση ήρθε δεκαετίες πριν, και μάλιστα με ταινία τρόμου, μια εποχή που δεν ήταν κι ότι πιο συνηθισμένο να αναλαμβάνουν γυναίκες το είδος. Μα και το ύφος καθεαυτό της ταινίας επίσης δεν ήταν συνηθισμένο, δείγμα ίσως μιας ευφυίας που έψαχνε ευκαιρία να ξετυλιχτεί.

Οι πορευτές της νύχτας

Μια νύχτα στην αμερικάνικη ερημιά, σε αυτές τις επαρχίες με τους απέραντους δρόμους κατάλοιπα των old west πόλεων, νεαρός άντρας γνωρίζει νεαρή γυναίκα. Μια απλή νυχτερινή βόλτα με το αμάξι, που για κάποιον λόγο η κοπέλα επιθυμεί να τελειώσει πριν βγει ο ήλιος. Και λίγο πριν το ηλιοβασίλεμα, ο πρωταγωνιστής μας καταδικάζεται σε αιώνια νύχτα μαζί με μια ομάδα πορευτών της νύχτας. Τώρα πρέπει να μάθει να γίνεται κυνηγός για να κερδίσει μια θέση κοντά τους, ή να γίνει κι αυτός θύμα τους.

Εκείνα τα χρόνια δεν ήταν λίγες οι ταινίες που επιχειρούσαν να αναβιώσουν τον μύθο των βρικολάκων σε μοντέρνα αστικά περιβάλλοντα. Χαρακτηριστικά παραδείγματα το Fright Night (1985), κι ειδικά το The Lost Boys (1987) που έχει παρόμοια πλοκή και βγήκε το ίδιο έτος. Το Near Dark όμως είναι μακράν ανώτερο, γιατί αντιμετωπίζει πολύ σοβαρά και ρεαλιστικά τα τέρατά του, σαν ανθρώπους που απλά είναι υποχρεωμένοι να ζουν διαφορετικά από εμάς. Η Kathryn Bigelow προσαρμόζει τον μύθο στην ιστορία που θέλει να πει κι όχι το αντίθετο. Αφήνει στην άκρη υπερδυνάμεις κι υπερηρωισμούς που χαλαρώνουν τις αισθήσεις του θεατή. Αντ’ αυτού η αγωνία, το σκοτάδι και το αίμα ταράζουν το υποσυνείδητο, καθότι τα ‘τέρατα’ ποτέ δεν φανερώνονται ως τέρατα, τα μάτια ποτέ δεν κιτρινίζουν, οι πελώριοι κυνόδοντες δεν αποσπούν την προσοχή από την βιαιότητα αυτών των πλασμάτων που θα μπορούσαν κάλλιστα να είναι μια παρέα πολύ διεστραμμένων ανθρώπων.

Saint Maud (2019)

Η πιο πρόσφατη ταινία της λίστας, και μια ταινία που δεν λείπει από καμία λίστα με τις καλύτερες περσινές ταινίες τρόμου και πάντα σε πολύ υψηλές θέσεις. Χαρακτηριστικό δείγμα του νέου ρεύματος τρόμου, με αργή πλοκή, καταπληκτική κινηματογράφηση κι εστίαση στους χαρακτήρες παρά στα εφέ. Σε στυλ (όχι σε πλοκή) θυμίζει έντονα το εξαιρετικό The VVitch (2015) του Robert Eggers. Ίσως ένα κοινό επίσης που έχουν είναι ότι κι οι δύο ταινίες ανήκουν στο υποείδος του θρησκευτικού τρόμου.  

Φανέρωση ή Παράνοια;

Μια βαθιά θρησκευόμενη νοσοκόμα αναλαμβάνει τη φροντίδα μιας ετοιμοθάνατης πρώην στάρλετ, η οποία ακόμα και τώρα ζει τη ζωή της στο έπακρο, με πάρτι και ποτό, με πράξεις που η πρωταγωνίστριά μας ανέχεται, αλλά θεωρεί ακόλαστες. Κι όταν δέχεται τον χλευασμό της εργοδότριάς της, έρχεται αντιμέτωπη με την αμφισβήτηση της πίστης της, μια τραυματική, παλιά εμπειρία και μια εξελισσόμενη παράνοια.

Η κύρια θεματική της ταινίας περιστρέφεται γύρω από την έννοια της πίστης. Η πίστη που είναι κάτι προσωπικό και τα πιστεύω του καθενός διαφέρουν ανάλογα την προσωπικότητα και τις εμπειρίες του. Έτσι ακριβώς έστησε και την ταινία η σκηνοθέτης Rose Glass. Υπάρχουν στιγμές που θεωρείς την παράνοια της πρωταγωνίστριας δεδομένη. Υπάρχουν στιγμές που αμφισβητείς αυτή σου την αντίληψη, δεχόμενος την πιθανότητα του υπερφυσικού τρόμου ως κάτι υπαρκτό στα πλαίσια της ταινίας. Μέχρι και το τελευταίο πλάνο, όλα “παίζονται”. Με άλλα λόγια, είναι θέμα… πίστης. Εξαιρετική ταινία ψυχολογικού τρόμου, που προσφέρει μια οπτική στη θρησκευτική παράνοια που είχαμε να συναντήσουμε από το ορίτζιναλ Carrie (1976).

The Lure (2015)

Στα πλαίσια της έρευνας για αυτό το άρθρο, πολλές ταινίες διεκδικούσαν μία θέση. Επί τη ευκαιρία, θα αναφέρω το The Invitation (2015) της Karyn Kusama, μια ταινία κλειστοφοβικού μυστηρίου με εκρηκτικό φινάλε, το Prevenge (2016) της Alice Lowe, μια κωμωδία τρόμου που ίσως έχει θέση σε επόμενο άρθρο για αυτό το συγκεκριμένο είδος, και το Silent House (2011) της Laura Lau, με τη μοναδική του κινηματογράφηση, χρησιμοποιώντας μονόπλανα για να απογειώσει την αίσθηση της αγωνίας. Εν τέλει, αποφάσισα να συμπεριλάβω στη λίστα το The Lure για τη μοναδικότητά του.

Είναι ταινία πολωνικής παραγωγής από την σκηνοθέτιδα Agnieszka Smoczynska. Είναι σκοτεινό μιούζικαλ, ένα σπάνιο είδος που ιντριγκάρει το ενδιαφέρον. Είναι σκοτεινό παραμύθι, μια παραλλαγή της ιστορίας της Μικρής Γοργόνας σε μια μοντέρνα, φρέσκια εκδοχή και ταυτόχρονα πιο πιστή στο στυλ των αυθεντικών ιστοριών πριν τις παραλλαγές της Ντίσνεϊ. Είναι ταυτόχρονα ρομάντζο και ταινία τρόμου. Είναι επίσης μια αλληγορία για την αντιμετώπιση του διαφορετικού και την εκμετάλλευση νεαρών γυναικών στον χώρο του θεάματος…

Δυό μικρές, ‘αθώες’ γοργόνες στην στεριά

Μια μπάντα που εργάζεται σε κέντρο διασκέδασης όπου το γυναικείο γυμνό θεωρείται ποιοτικό θέαμα, συναντά σε παραλία δύο νεαρές γοργόνες. Αμέσως τις αποδέχονται και γίνονται η μεγαλύτερη ατραξιόν του μαγαζιού. Η μία από τις δύο επιζητά τον έρωτα στο πρόσωπο του κιθαρίστα της μπάντας κι η ιστορία της ακολουθεί πιο πιστά την γνωστή ιστορία της Άριελ. Η έτερη γοργόνα μάς υπενθυμίζει τον μύθο του ανθρωπόμορφου τέρατος που σαγηνεύει αρσενικά και τα καταβροχθίζει.

Στα μάτια ενός σινεφίλ που έχει παρακολουθήσει εκατοντάδες ταινίες του ίδιου είδους, μια τέτοια μίξη τόσων πολλών διαφορετικών υφών μοιάζει με κομπρέσα για κουρασμένα μάτια. Κάτι το διαφορετικό που μπορεί να μην διεκδικεί δάφνες ποιότητας, αλλά σε σαγηνεύει όπως οι πρωταγωνίστριές του. Η Agnieszka Smoczynska έκανε εξαιρετική επιλογή να επιλέξει το μιούζικαλ σαν δεύτερη κατηγορία της ταινίας τρόμου που ήθελε να πει και κατάφερε έτσι η ταινία της να λάβει διεθνή αναγνώριση ενώ σε άλλη περίπτωση θα χανόταν σε τοπικές λίστες.

Αλήθεια, συμπορευτή, θα σε ενδιέφερε να σε ξεναγήσω και σε άλλα μιούζικαλ τρόμου όπου τέρατα και φρικτοί δολοφόνοι τραγουδάνε τα κατορθώματά τους;

Οι επίσημες αφίσες των ταινιών:

Πηγές:

mubi.com
creepycatalog.com

Cover collage image by Elaine Rigas.

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά