5 Ψυχικές Διαταραχές που συναντάμε συχνά στον Τρόμο

by Κωνσταντίνος Σαρέλλης

Εισαγωγή

Οι Ψυχικές Διαταραχές αποτελούν ένα μεγάλο κομμάτι μελέτης και έρευνας στη σύγχρονη κοινωνία, καθώς οι επιστημονικές έρευνες γύρω από τον ψυχικό κόσμο του ανθρώπου ξεκίνησαν σχετικά πρόσφατα. Πλέον οι μελετητές και οι ιατροί χρησιμοποιούν σύγχρονα μέσα για την αντιμετώπισή τους (φάρμακα, συστηματικές καινοτόμες θεραπείες).

Δυστυχώς κάποιες από αυτές τις Ψυχικές Διαταραχές παραμένουν ένας περίπλοκος γρίφος. Εκεί που το ανεξήγητο συναντά την επιστήμη, από τον Freud και Jung μέχρι τον σημερινό νεοσύστατο κλάδο του Νευρογλωσσικού Προγραμματισμού, κάποια πράγματα θα συνεχίσουν να παραμένουν άλυτα, όπως, για παράδειγμα, η λειτουργία του ανθρώπινου εγκεφάλου, η συνείδηση και, τέλος, η ίδια η πραγματικότητα.

Η ανθρώπινη φύση μπορεί να φαντάζει κάτι το απλό και εύκολο ως προς την ερμηνεία της, αλλά ακόμη υπάρχουν τεράστια ερωτήματα γύρω από τη σκέψη αλλά και την ύπαρξη.

5. Η Ψευδαίσθηση Capgras και Fregoli

Η ψευδαίσθηση Capgras (Capgras Delusion) που πήρε το όνομά της από τον Γάλλο ψυχίατρο Joseph Capgras (1873 – 1950) αποτελεί μια -όχι τόσο σπάνια- ψυχική διαταραχή του ανθρώπινου εγκεφάλου. Συγκεκριμένα, οι πάσχοντες από τη διαταραχή έχουν την ψευδαίσθηση ότι ένα κοντινό τους πρόσωπο (συγγενικό, φιλικό, σύντροφος κ.α.) έχει αντικατασταθεί από έναν “σφετεριστή”, ο οποίος είναι πανομοιότυπος με το οικείο του πρόσωπο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο “σφετεριστής” παριστάνει το οικείο πρόσωπο του πάσχοντα με απώτερο σκοπό να τον βλάψει. Το 1991 οι Passer και Warnock αναφέρουν μια κλινική περίπτωση, όπου μια 74χρονη γυναίκα είχε την ψευδαίσθηση ότι ο σύζυγός της είχε αντικατασταθεί από έναν “σφετεριστή”. Αρνούνταν κατηγορηματικά να κοιμηθεί μαζί του, επέμενε να κλειδώνει πάντοτε την πόρτα του δωματίου της, ζήτησε από τον γιο της να της προμηθεύσει όπλο για προστασία και, τέλος, αρνήθηκε να εισαχθεί σε ψυχιατρική κλινική όταν της ζητήθηκε. Βέβαια μπορούσε εύκολα να αναγνωρίσει και να εμπιστευτεί τα υπόλοιπα πρόσωπα του οικογενειακού της κύκλου. Όλα εκτός από τον ίδιο της τον σύζυγο. Στη διαταραχή της ψευδαισθήσεως Fregoli πάλι, ο πάσχων θεωρεί πως όλα τα άτομα που γνωρίζει είναι ουσιαστικά ένας “σφετεριστής”, ο οποίος παριστάνει τον καθένα ξεχωριστά.

4. Η ψευδαίσθηση Cotard ή το Σύνδρομο του ζωντανού νεκρού

Στη σήμερον ημέρα όλοι μας έχουμε ακουστά για τα “Ζόμπι” όπως τον “Frankenstein” ή το “The Walking Dead”. Ο όρος “ζόμπι” (ελληνικά: απέθαντος) εισήλθε στο αγγλικό λεξικό τον 18° με 19° αιώνα, την εποχή της ρομαντικής συγγραφής, αν και η άποψη περί απέθαντων όντων αποτελεί μια αρχαία ριζωμένη πεποίθηση σχεδόν όλων των λαών της γης. Με τον όρο “ζόμπι”, λοιπόν, εννοούμε ένα πλάσμα νεκρό (συνήθως σε προχωρημένη σήψη), το οποίο επανέρχεται στη ζωή με απώτερο σκοπό να βλάψει τους ζωντανούς. Συνήθως ένα ζόμπι βρίσκεται υπό την επιρροή κάποιου μαγικού ξορκιού ή κατάρας. Το σημείο αναφοράς σε ένα ζόμπι είναι ότι δεν κατέχει ελεύθερη βούληση, παρά μόνο βρίσκεται υπό την επιρροή ή την ανάγκη να βλάψει και να καταβροχθίσει ανθρώπους. Επανέρχομαστε, λοιπόν, στην ψυχική ασθένεια, την Ψευδαίσθηση Cotard, όπου και ο ασθενής βρίσκεται υπό την απατηλή αίσθηση ότι είναι νεκρός. Είναι σύνηθες οι ασθενείς από την Ψευδαίσθηση να έχουν επίσης την αντίληψη ότι είναι αθάνατοι. Πιο συγκεκριμένα, μια υπόθεση που έκανε εντύπωση είναι αυτή μιας ηλικιωμένης κυρίας, όπου ζητούσε επανειλημμένα από τα συγγενικά της πρόσωπα να τη θάψουν, καθώς πίστευε πως είναι νεκρή. Μετά από πάρα πολλές προσπάθειές, τελικά οι συγγενείς προέβησαν σε μια νεκρώσιμη τελετή στο σπίτι τους, όπου κάλυψαν την ασθενή με σάβανο και την τοποθέτησαν στο κέντρο του σπιτιού ενώ παράλληλα πενθούσαν. Αφού τελείωσε το μικρό αυτό “θεατράκι”, η ασθενής επανήλθε για ένα μικρό διάστημα στα φυσιολογικά της, αλλά λίγο καιρό αργότερα υποτροπίασε.

3. Το Σύνδρομο του «Ξένου Χεριού»

Μπορεί το ένα μας χέρι να αποκτήσει δική του βούληση; Ίσως να ακούγεται τρομερά παράξενο, αλλά δεν είναι απίθανο. Το Σύνδρομο του “Ξένου Χεριού” ανακαλύφθηκε από τον Γερμανό νευροψυχίατρο Kurt Goldstein, ο οποίος κατέγραψε την περίεργη υπόθεση μιας γυναίκας που υπέστη εγκεφαλικό, το οποίο επηρέασε σοβαρά την αριστερή της πλευρά. Με τον καιρό και αφότου επανήλθε, το αριστερό της χέρι λειτουργούσε ως αυτόνομο ή σαν να είχε δική του βούληση. Αυτή η ιστορία αποτελεί και την πρώτη καταγεγραμμένη κλινική υπόθεση του “Ξένου Χεριού”. Τα άτομα που πάσχουν από τη συγκεκριμένη διαταραχή δεν αντιλαμβάνονται τις κινήσεις του αυτόβουλου χεριού μέχρι να τους ενοχλήσει το ίδιο το χέρι ή να γίνει κάποιο παράπονο από άλλο άτομο. Και αναφέρουμε παράπονο, καθώς το “Ξένο Χέρι” μπορεί αυθόρμητα να χτυπήσει ή να χαϊδέψει κάποιον άγνωστο που μπορεί να βρίσκεται δίπλα στον πάσχοντα. Σε μερικά ακραία περιστατικά το “Ξένο Χέρι” μπορεί να προβεί σε ακραίες πράξεις, όπως, για παράδειγμα, να πνίξει ή να ραπίσει βάναυσα τον πάσχοντα αλλά και κάποιον άγνωστο.

2. Δολοφονική και Αυτοκτονική Υπνοβασία

Η υπνοβασία αποτελεί από μόνη της μια αρκετά τρομακτική κατάσταση τόσο για τον πάσχοντα όσο και για τους γύρω του. Χιλιάδες μελέτες έχουν γίνει και συνεχίζουν να γίνονται γύρω από αυτήν την παράξενη διαταραχή του ύπνου, η οποία κατέχει τα πρωτεία στη λίστα με τις παραϋπνίες. Η υπνοβασία τελείται κατά τη διάρκεια του ύπνου και θεωρείται μια κατάσταση ημιαφύπνισης, αφού το άτομο κινείται κανονικά, αλλά ουσιαστικά κοιμάται. Όπως αναφέρει και η Π. Κυπραίου,

“Αντίθετα απ’ ό,τι πιστεύεται, η υπνοβασία δεν αποτελεί τη διαδραμάτιση ενός ονείρου. Όταν βλέπουμε όνειρα, είμαστε παράλυτοι και ακίνητοι με εξαίρεση τις γρήγορες κινήσεις των ματιών (REM – Rapid Eye Movement) που «παρακολουθούν το όνειρο». Η υπνοβασία δεν εκδηλώνεται κατά τη διάρκεια της ονειρικής φάσης του ύπνου”.

Τι γίνεται όμως, όταν μια απλή φάση της υπνοβασίας καταλήγει σε τραγωδία; Έχουν καταγραφεί χιλιάδες υποθέσεις στον κόσμο, όπου ο πάσχων έχει προβεί σε πιο ακραίες πράξεις κατά τη διάρκεια της υπνοβασίας. Μια αξιοσημείωτη υπόθεση είναι αυτή του Μπράιαν Τόμας το 2008, όπου ενώ υπνοβατούσε, στραγγάλισε τη γυναίκα του κατά τη διάρκεια μιας εκδρομής τους. Μόλις αντιλήφθηκε τι είχε κάνει, κάλεσε αμέσως τις υπηρεσίες εκτάκτου ανάγκης, λέγοντας στο τηλέφωνο πως σκότωσε τη γυναίκα του, ενώ προσπαθούσε να σκοτώσει κάποιους κλέφτες που νόμιζε (στον ύπνο του) ότι τους είχαν επιτεθεί.

1. Δαιμονισμός ή Σχιζοειδής Επιληπτική Ψύχωση και Δαιμονομανία

Στη σήμερον ημέρα οπαδοί του υπερφυσικού ή μη γνωρίζουν απανταχού την έννοια του Δαιμονισμού. Με την επίσημη έννοια, λοιπόν, ως Δαιμονισμός ορίζεται η κατάσταση στην οποία ένα άτομο βρίσκεται υπό τον έλεγχο ενός μοχθηρού υπερφυσικού όντος. Σαφώς τα αποτελέσματα μιας τέτοιας κατάστασης είναι μοιραία τόσο για το θύμα όσο και για τον περίγυρό του. Ο Δαιμονισμός έμελλε να γίνει γνωστός στην pop κουλτούρα με την ταινία που άφησε το αποτύπωμά της ως την πιο τρομακτική ταινία όλων των εποχών, “Ο Εξορκιστής“, το 1973. Σε αυτήν την κινηματογραφική επιτυχία γινόμαστε θεατές στην κατοχή της νεαρής Ρίγκαν ΜακΝίλ από τον δαίμονα Παζούζου και την υπεράνθρωπη προσπάθεια του εξορκιστή, Πάτερ Λάνκεστερ Μέρριν, να αποβάλλει το κακό πνεύμα μέσα από το σώμα της άτυχης νεαρής. Βέβαια η ταινία που κατάφερε να εδραιώσει τον δαιμονισμό ως ένα πραγματικό φαινόμενο δεν ήταν άλλη από την ταινία “Ο Εξορκισμός της Έμιλυ Ρόουζ” του 2005. Η σημαντική διαφορά των δύο αυτών πετυχημένων ταινιών είναι ότι η δεύτερη βασίζεται σε μια πραγματική υπόθεση, τον εξορκισμό της Αναλίζ Μίχελ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
Ο Εξορκισμός της Anneliese Michel

Συνοπτικά, η Αναλίζ Μίχελ ήταν μια νεαρή Γερμανίδα, της οποίας η υπόθεση παραμένει αμφιλεγόμενη έως και σήμερα. Τα γεγονότα και οι αποδείξεις πάλλονται ανάμεσα σε μια σοβαρή ψυχική ασθένεια και στον δαιμονισμό. Η νεαρή Ανελίζ σε ηλικία μόλις 16 ετών υπέστη την πρώτη της επιληπτική κρίση, η οποία έμελλε να γίνει το ξεκίνημα ενός βάναυσου Γολγοθά για την ίδια αλλά και για την οικογένεια της. Με τα χρόνια απέκτησε μια “δυσανεξία” στα Χριστιανικά Ιερά αντικείμενα (εικόνες, ροζάρια κλπ.), μιλούσε γλώσσες που δεν ήταν δυνατό να γνωρίζει και επέμενε να τρώει μόνο ζουζούνια. Όλα αυτά ενώ ισχυριζόταν πως έβλεπε δαιμονικά πρόσωπα τριγύρω της και παράλληλα άκουγε δαιμονικές φωνές να την καταριούνται. Το 1976 και σε ηλικία μόλις 23 ετών η Ανελίζ Μίχελ απεβίωσε. Οι ιατροδικαστές απέδωσαν τον θάνατο της σε σοβαρό υποσιτισμό, ενώ οι ψυχίατροι και νευρολόγοι που ενεπλάκησαν στην υπόθεση διέγνωσαν Σχιζοειδή Επιληπτική Ψύχωση και ένα είδος δαιμονομανίας. Στο εδώλιο των κατηγόρων του δικαστηρίου κάθισαν οι γονείς της Ανελίζ και ο πάστορας που είχε αναλάβει τον εξορκισμό της για σοβαρή αμέλεια και βίαιο εξαναγκασμό σε εξορκισμό. Ενώ οι κατηγορούμενοι κατέθεσαν στοιχεία για τον πραγματικό δαιμονισμό της νεαρής (κυρίως ηχογραφήσεις, αποσπάσματα από τους αλλεπάλληλους εξορκισμούς), το δικαστήριο δεν τα εξέτασε εκτενώς ισχυριζόμενοι πως η κοπέλα βρίσκονταν σε κατάσταση παράνοιας κατά τη διάρκεια των επεισοδίων της. Η περίπτωση της άτυχης Ανελίζ είναι η πρώτη καταγεγραμμένη υπόθεση εξορκισμού, καταγεγραμμένη στα Ιατρικά ιστορικά ως μια σοβαρή ψυχική διαταραχή και όχι ως κάτι υπερφυσικό.

Πηγές

  • Ellis, Hadyn D.; Lewis, Michael B. (2001-04-01). “Capgras delusion: a window on face recognition”. Trends in Cognitive Sciences
  • Merrin E. L.; Silberfarb P. M. (1976). “The Capgras phenomenon”. Archives of General Psychiatry
  • Mojtabai R (September 1994). “Fregoli syndrome”.
  • Banks, Gordon; Short, Priscilla; Martínez, Julio; Latchaw, Richard; Ratcliff, Graham; Boller, François (1989). “The Alien Hand Syndrome”. Archives of Neurology
  • Sharpless, Brian A. (December 2014). “Exploding head syndrome”. 
  • Berrios G.E.; Luque R. (1995). “Cotard Syndrome: Clinical Analysis of 100 Cases”. Acta Psychiatrica Scandinavica.
  • Berrios G.E.; Luque R. (1995). “Cotard’s delusion or syndrome?”. Comprehensive Psychiatry
  • “BBC News – The science of defending sleepwalkers that kill”news.bbc.co.uk. 2010-03-25. Retrieved 2016-11-07

Επιμέλεια κειμένου: Σοφία Νέστορα, Γλωσσολόγος & Επιμελήτρια κειμένων

Cover Photography: “Depression” by Christian Hopkins

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά