Ιστορίες φαντασμάτων για μια τρομακτική βραδιά Χριστουγέννων

by Αννίτα Ιωάννου

Ο όρος “φάντασμα” παραπέμπει ετυμολογικά σε αποκύημα της φαντασίας. Τα φαντάσματα ή αλλιώς πνεύματα, σκιές, στοιχειά, είναι άυλες μορφές που κινούνται ανάμεσα στον φυσικό και τον υπερφυσικό κόσμο. Οι αστικοί μύθοι και οι τρομακτικές ιστορίες στοιχειώνουν τις σκέψεις και τους εφιάλτες μας και, κατά πόσο είναι ψεύτικα ή αληθινά όλα αυτά, κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα. Τη βραδιά των Χριστουγέννων, οι ιστορίες φαντασμάτων έχουν την τιμητική τους, πριν όμως σας προτείνουμε μερικές από τις καλύτερες που έχουμε ξεχωρίσει, ας δούμε λίγο κάποια στοιχεία για την παράδοση που συνδέει τα Χριστούγεννα με τρομακτικές ιστορίες.

Στο έργο “The Jew of Malta” (1589) του Christopher Marlowe, κορυφαίος Άγγλος συγγραφέας και ποιητής του 16ου αιώνα, ο κύριος χαρακτήρας Barnabus αναφέρει:

Now I remember those old women’s words, who in my wealth would tell me winter’s tales and speak of spirits and ghosts that glide by night.”

Αρχικά, οι ιστορίες αυτές ήταν μέρος μια προφορικής παράδοσης που μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά, παραλλαγμένες ή μη. Όπως φαίνεται, οι λεγόμενες “winter tales”, συνώνυμες του φανταστικού και του φαντασμαγορικού, ήταν δημοφιλές κομμάτι στις εορταστικές προετοιμασίες της Ελισαβετιανής περιόδου. Στο έργο του Shakespeare “A Winter’s Tale” (1623), ο πρίγκιπας Mamillius επίσης αναφέρει:

“A sad tale’s best for winter. I have one, of sprites and goblins.”

Στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού, ο διάσημος Αμερικανός συγγραφέας Washington Irving στο βιβλίο του “The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent” (1819), μια συλλογή από 34 ιστορίες, γράφει πέντε ιστορίες για τα Χριστούγεννα και περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια την αγαπημένη συνήθεια να συγκεντρώνονται γύρω από τη φωτιά:

“When I returned to the drawing-room, I found the company seated around the fire(…)he was dealing forth strange accounts of popular superstitions and legends of the surrounding country, with which he had become acquainted in the course of his antiquarian researches.”

Οι ιστορίες του W. Irving είναι ιδιαίτερα επηρεασμένες από γερμανικούς μύθους. Συγκεκριμένα, ο μύθος του Ακέφαλου Καβαλάρη, “The Legend of Sleepy Hollow” (1820), είναι εμπνευσμένος από μια folktale του Karl Musäus, ενώ το “The Spectre Bridegroom” (1819) είναι μια ιστορία φαντασμάτων με αίσιο τέλος.

Στην Βικτωριανή Εποχή (1837-1901), τις ημέρες των Χριστουγέννων και την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ήταν καθιερωμένη ιεροτελεστία να μαζεύονται γύρω από το τζάκι και να αφηγούνται ιστορίες με τα παράξενα αυτά πλάσματα που περιπλανιούνται τη νύχτα.

H Edith Nesbitt (1858-1924), η Elizabeth Gaskell (1810-1865) και ο Rudyard Kipling (1865 – 1936) έγραψαν ιστορίες με φαντάσματα που επισκιάστηκαν από άλλα διάσημα έργα τους.

“A Christmas Carol” Charles Dickens (1843)

Η κλασσική Χριστουγεννιάτικη ιστορία του Charles Dickens με  βασικό χαρακτήρα τον τσιγκούνη και μονόχνοτο Ebenezer Scrooge αποτέλεσε πρότυπο στην ιστορία της λογοτεχνίας.

«Θείε, Καλά Χριστούγεννα!» «Κακά, ψυχρά κι ανάποδα…», γκρίνιαξε ο Σκρούτζ.

Το γιορτινό πνεύμα δεν τον αγγίζει, όμως οι επισκέψεις από τα φαντάσματα του παρόντος, του παρελθόντος και τους μέλλοντος θα τον κάνουν ν’ αναθεωρήσει και να συνειδητοποιήσει την αξία της καλοσύνης και της φιλανθρωπίας.

Επιπλέον, ο Dickens γράφει στην ιστορία “The Christmas Tree” (1859):

“There is probably a smell of roasted chestnuts and other good comfortable things all the time, for we are telling Winter Stories – Ghost Stories, or more shame for us – round the Christmas fire”

 από τη συλλογή “Some Short Christmas Stories”.

Ghosts And Family Legends: A Volume For Christmas” Catherine Crowe (1859)

Τον Δεκέμβριο του 1858, η Catherine Crowe, μαζί με φίλους και συγγενείς, συγκεντρώθηκαν σε μια έπαυλη στην Αγγλία. Γύρω από το τζάκι  συζητούσαν για το εάν υπάρχει ζωή μετά θάνατον και ο καθένας έλεγε μια προσωπική ιστορία με φαντάσματα.

But there are no ghosts now,” objected Mr. R.  “Quite the contrary,” said I.

Η Miss P. ήταν αρραβωνιασμένη με έναν αξιωματικό του στρατού, ο οποίος βρισκόταν στην Ινδία. Ένα βράδυ εμφανίστηκε μπροστά της, πήρε μια καρέκλα, κάθισε δίπλα της και της μιλούσε για μισή ώρα. Κοιτούσε το ρολόι του και της είπε ότι ήταν ώρα να φύγει. Ένα μήνα αργότερα η Miss P. έλαβε ένα γράμμα ότι ο αρραβωνιαστικός της είχε σκοτωθεί την ίδια νύχτα που την επισκέφτηκε!

Η αφήγηση ιστοριών διαρκεί οκτώ βράδια και οι καλεσμένοι λένε περιστατικά με φαντάσματα, περίεργα όνειρα και άλλους μύθους που είχαν ακούσει. Ο λόγος που η Catherine Crowe αποφάσισε να γράψει αυτές τις ιστορίες είναι επειδή ο παππούς της πέθανε παραμονή Χριστουγέννων και υπήρχαν αναφορές ότι η έπαυλη ήταν στοιχειωμένη.

A Strange Christmas Game” J.H. Riddell (1868)

Δυο αδέρφια, o John και η Claire Lester, κληρονόμησαν ένα σπίτι στο Martingdale. Ένας από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες, ο Jeremy Lester, εξαφανίστηκε μυστηριωδώς μια παραμονή πρωτοχρονιάς. Αυτή την παραμονή είναι αποφασισμένοι να μείνουν ξύπνιοι όλη νύχτα για να εξακριβώσουν εάν όντως υπάρχουν φαντάσματα στο σπίτι.

“They are in the oak parlor”, ψιθυρίζει η Claire. Κάποιοι βρίσκονται μαζί τους στο σπίτι… και παίζουν παιχνίδια με τράπουλα.

Η Mrs. J. H. Riddell, γνωστή ως Charlotte Riddell, έγραψε πολλές ιστορίες με φαντάσματα, τις οποίες βρίσκουμε στη συλλογή “The Collected Ghost Stories of Mrs. J. H. Riddell”, Dover Publications, (1997).

The Turn of the Screw” Henry James (1898)

Ο Αμερικανός μυθιστοριογράφος Ηenry James (1843 – 1916) με σπουδές στο Harvard, έζησε στο Λονδίνο και στο Παρίσι. Στο βιβλίο “Το στρίψιμο της βίδας” μάς μεταφέρει σ’ ένα παλιό αρχοντικό, όπου η νέα γκουβερνάντα πρέπει να προστατεύσει τον Miles και τη Flora από τα φαντάσματα που φαίνεται να  κυκλοφορούν μέσα στο κτίριο.

“Η ιστορία που ακούσαμε μας είχε κρατήσει γύρω στο αναμμένο τζάκι με αρκετά κομμένη την ανάσα, όμως θυμάμαι πως εκτός από την ευνόητη παρατήρηση πως ήταν φρικιαστική όπως πρέπει να ‘ναι, ουσιαστικά, μια παράδοξη αφήγηση, παραμονή Χριστουγέννων, μέσα σ’ ένα παλιό σπίτι”.

Το “The Turn of the Screw” αρχικά δημοσιεύτηκε το 1898 χωρισμένο σε δώδεκα μέρη στο αμερικανικό περιοδικό Colliers Weekly. Έχει μεταφερθεί στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Στην Ελλάδα, η πιο πρόσφατη έκδοση κυκλοφόρησε το 2016 από τις Εκδόσεις Οξύ.

The Kit-Bag” Algernon Blackwood (1908)

Το διήγημα”The Kit-Bag” δημοσιεύτηκε αρχικά το 1908 στο βρετανικό λογοτεχνικό περιοδικό, “The Pall Mall Magazine”. Ο νεαρός δικηγόρος Johnson, ύστερα από μια δίκη φόνου, ανυπομονεί για το ταξίδι του στις Άλπεις, για να απολαύσει τις χριστουγεννιάτικες διακοπές του.

Καθώς ετοιμάζει το σακίδιό του, οι ανατριχιαστικές λεπτομέρειες του φόνου τον βασανίζουν και μια ανθρωπόμορφη φιγούρα τον καταδιώκει.

“I am glad it’s over because I’ve seen the last of that man’s dreadful face. It positively haunted me.”

Ο δολοφόνος που έχει αυτοκτονήσει το προηγούμενο βράδυ ζητάει πίσω το ματωμένο σακίδιο, στο οποίο έβαζε τα διαμελισμένα μέρη από τα θύματά του.

Το διήγημα “The Kit-Bag” έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από τον Γιώργο Σκαγιάκο και βρίσκεται στη συλλογή διηγημάτων της Nyctophilia.gr “Ιστορίες από τα Φαντάσματα των Πύργων”, που δίνεται ως δώρο σε όλους του Ko-fi supporters μας.

The Tractate of Middoth” M.R. James (1911)

Ο Montague Rhodes James (1862 –1936), Άγγλος συγγραφέας, ακαδημαϊκός και κοσμήτορας στο King’s College και στο  Eton College (1918–36), αγαπούσε ιδιαίτερα τις ιστορίες με φαντάσματα. Στην πρώτη του συλλογή “Ghost Stories of An Antiquary” (1904), με εικονογραφήσεις του James McBryde, τόνιζε ότι:

“Γράφω αυτές τις ιστορίες ανά διαστήματα και τις περισσότερες τις διαβάζω σε φίλους μου, κυρίως την εποχή των Χριστουγέννων”.

Άλλες συλλογές του είναι: “More Ghost Stories of an Antiquary” (1911), “A Thin Ghost and Others” (1919), “A Warning to the Curious and Other Ghosts” (1925), “The Collected Ghost Stories of M. R. James” (1931).

Συγκεκριμένα, η “The Tractate of Middoth” είναι μια ιστορία  μυστηρίου που περιλαμβάνει έναν βιβλιοθηκάριο, ένα παλιό βιβλίο γραμμένο στα εβραϊκά και ένα εκδικητικό πνεύμα. Ο ηθοποιός Mark Gatiss έγραψε και σκηνοθέτησε μια εκδοχή της ιστορίας για το κανάλι BBC Two.

Επίσης, οι ιστορίες “Number 13”, “The Stalls of Barchester”, “The Ash Tree”, “A Warning to the Curious” έχουν προσαρμοστεί για την μίνι σειρά του BBC “Ghost Stories for Christmas” (2000) με αφηγητή τον Christopher Lee.

Το γράψιμο του M.R. James εξακολουθεί να γοητεύει, καθώς είναι ρεαλιστικό, πολύ ατμοσφαιρικό και δημιουργεί ένα αίσθημα που ονομάζεται “a pleasing terror”. Επίσης, η συλλογή “Ghost Stories of An Antiquary” κυκλοφόρησε το 2016 σε graphic novel από τις εκδόσεις Selfmadehero.

Between the Lights” E. F. Benson 1912

Mια παρέα φίλων συγκεντρώνεται στο σπίτι των Chandler την παραμονή των Χριστουγέννων. Παίζουν μπιλιάρδο, badminton, hide-and-seek, croquet και λένε τρομακτικές ιστορίες.

Έξω χιονίζει και ο οικοδεσπότης αφηγείται ένα περιστατικό που συνέβη ακριβώς πριν ένα χρόνο. Κάτι είδε ανάμεσα στα φώτα που του έμεινε στο μυαλό:

“It haunted me for months, I think, it was never quite out of my mind, but lingered somewhere in the dusk of consciousness.”

Ο Edward Frederic Benson, Άγγλος συγγραφέας (1867-1940), έγραψε πάνω από 50 νουβέλες, με πιο γνωστή του τη νουβέλα “Dodo” (1893), και διάφορες συλλογές με μικρές ιστορίες, όπως πχ το“Lucia series” (1920). Οι περισσότεροι αναγνώστες τον θυμούνται για τις ιστορίες του με φαντάσματα, που βρίσκονται στη συλλογή “Night Terrors: The Ghost Stories of E. F. Benson”, Wordsworth Editions (2013).

Ο Η. P. Lovecraft θαύμαζε το ταλέντο του E.F. Benson και τον συμπεριλαμβάνει στην έκθεσή του “Supernatural Horror in Literature”.

Christmas Re-union” Sir Andrew Caldecott (1912)

Η υπόθεση διαδραματίζεται σ’ ένα Χριστουγεννιάτικο party με πρωταγωνιστή έναν άντρα ντυμένο Αϊ-Βασίλης. Η οικογένεια πιστεύει ότι ο Αϊ-Βασίλης βρισκόταν εκεί για να διασκεδάσει τα μικρά παιδιά. Όπως προκύπτει, ο άντρας αυτός ήξερε πολλά οικογενειακά μυστικά. Oι αναγνώστες αποφασίζουν στο τέλος αν ήταν όντως φάντασμα ή ένας μνησίκακος συγγενής.

Smee” A. M. Burrage (1931)

Είναι παραμονή Χριστουγέννων και μια παρέα νέων ανθρώπων παίζει μια παραλλαγή του hide-and-seek σε ένα παλιό σπίτι με πολλά δωμάτια. Το παιχνίδι λέγεται “Smee” από τη φράση “It’s me.”

Ο Tony επιμένει ότι κάποιος άλλος ήταν μαζί τους την ώρα που έπαιζαν, ένα ψηλό κορίτσι.

I went up to the tall dark girl.

Ο φίλος του, Jack, δεν τον πιστεύει. Όμως δέκα χρόνια πριν, ένα νεαρό κορίτσι που ζούσε σε αυτό το σπίτι πέθανε καθώς έπεσε από τις σκάλες και έσπασε τον λαιμό της. Το όνομά της ήταν Brenda Ford και το αγαπημένο της παιχνίδι ήταν το hide-and-seek.

Μπορείτε ν’ ακούσετε την ιστορία με αφηγητή τον σκηνοθέτη David Lewis Richardson

“Christmas Spirits: Ghost Stories Of The Festive Season” Peter Haining (1983)

Στη συλλογή αυτή, από τις εκδόσεις  William Kimber & Co, (1983), ο  Peter Haining συγκεντρώνει 16 ανατριχιαστικές ιστορίες φαντασμάτων μεταξύ των οποίων: “The Goblins Who Stole A Sexton”, “The Haunted Man” Charles Dickens, “The Ghost Of Christmas Eve” J. M. Barrie, “The Festival” H. P. Lovecraft, “The Christmas Ghost” Stephen Leacock.

Καλά Χριστούγεννα, Nyctophiliacs!

Πηγές:

hypnogoria.com
hauntedlibraryblog.blogspot.gr
theparisreview.org

Cover art: Illustration for Charles Dickens’ “A Christmas Carol” by Edwin Austin Abbey.

προτεινουμε επίσης

1 comment

»Skeletons in the Closet» | The Veil between Life and Death 21 Σεπτεμβρίου 2017 - 3:23 ΠΜ

[…] […]

Comments are closed.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά