Dark Academia: όταν η λογοτεχνία και η φιλοσοφία γίνονται διαδικτυακό trend

by Μαρία Λιακάτου

Οι αναγνώστες μας, που βρίσκονται καιρό στην πλατφόρμα του TikTok, πιθανότατα έχουν παρατηρήσει ένα trend που ίσως και να ανήκει σε μια άλλη εποχή. Πλέον, το ίντερνετ έχει κατακλυστεί από φωτογραφίες και βίντεο από κόσμο με τουίντ καφέ σακάκια, μαύρα ζιβάγκο, παπούτσια oxford, από σκονισμένα παλαιοπωλεία και βιβλιοθήκες, χειρόγραφες σημειώσεις λατινικών ή αρχαίων ελληνικών, γοτθική αισθητική και αρχιτεκτονική, κλασική μουσική και τη μυρωδιά του καφέ. Η αισθητική αυτή, που πήρε το όνομα dark academia, αποτελεί μια σύγχρονη ωραιοποίηση της φιλοσοφίας, του διαβάσματος, της λογοτεχνίας καθώς και του προτύπου των φοιτητών του 30′ και του 40′, με τα πανεπιστήμια της Οξφόρδης και του Κέμπριτζ. Για το αισθητικό αυτό κίνημα μεγάλο ρόλο παίζει η αγάπη για τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία και την αρχαία ελληνική μυθολογία και γραμματεία καθώς και η συνεχής αναζήτηση της γνώσης και της συγγραφής.

Η συγκεκριμένη αισθητική υποκουλτούρα συναντάται πρώτη φορά στις αναρτήσεις χρηστών του Tumblr το 2014, αλλά έγινε ακόμα πιο διαδεδομένη από τις αναρτήσεις των Ryan Taylor και Maria Teresa Negro στο Instagram το 2017. Για πολλούς, ο σημαντικότερος οδηγός για την αισθητική του dark academia είναι το βιβλίο της Donna Tartt The Secret History (1992) το οποίο έδωσε πρώτη φορά σάρκα και οστά στην αισθητική των Αγγλικών κολεγίων. Παρ’ όλ’ αυτά, τη μεγαλύτερη δημοτικότητα τη γνώρισε το 2020 κατά τη διάρκεια της πανδημίας του ιού COVID-19, καθώς λόγω των μαζικών lockdown που επιβλήθηκαν παγκοσμίως, η μόνη διέξοδος για πολλούς ήταν η συγγραφή και η λογοτεχνία. Η συγκεκριμένη αισθητική είναι αρκετά διαδεδομένη κυρίως στις νεαρές ηλικίες και επικεντρώνεται στην ανάγνωση κλασικής πεζογραφίας και ποίησης, στη φιλοσοφία καθώς και στην αναβίωση των αρχαίων ελληνικών και των λατινικών.

Συγγραφείς όπως ο Όσκαρ Ουάιλντ, η Έμιλι Ντικινσον, ο Έντγκαρ Άλαν Πόου και οι ρομαντικοί ποιητές του 18ου με 19ου αιώνα αποτελούν τον πυρήνα του κινήματος. Μεγάλο επίσης βάρος δίνεται στους αρχαίους φιλοσόφους, όπως ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας και ο Οβίδιος. Σε ό,τι αφορά το ντύσιμο και τη μόδα, η κουλτούρα του dark academia επιβάλει γήινες αποχρώσεις του καφέ, του γκρι και του μαύρου με αρκετές vintage πινελιές. Σε γενικές γραμμές, οτιδήποτε θα φορούσαν φοιτητές της Οξφόρδης τη δεκαετία του 30′ είναι αποδεκτό.

Σε γενικές γραμμές, σε σύγκριση με παρόμοιες αισθητικές τάσεις που απαιτούν είτε τις εξορμήσεις στη φύση είτε την αγορά ακριβών ρούχων και αξεσουάρ, το dark academia είναι ένας τρόπος ζωής που μπορεί να υιοθετηθεί σχετικά εύκολα και οικονομικά. Το να αφιερώσεις ένα βροχερό απόγευμα στην ανάγνωση κάποιου βιβλίου φιλοσοφίας ή κλασικής λογοτεχνίας με τη συνοδεία κλασικής μουσικής και μιας κούπας καφέ εμπερικλείει τα βασικά στοιχεία αυτής της υποκουλτούρας. Απο την άλλη, παλιά βιβλία και ρούχα μπορούν να βρεθούν εύκολα είτε σε παλαιωπολεία είτε σε μαγαζιά ρουχισμού από δεύτερο χέρι. Και φυσικά, οι βιβλιοθήκες προσφέρουν το κατάλληλο περιβάλλον για έρευνα, ανάγνωση και διάβασμα.

Από την άλλη βέβαια, το dark academia αποτέλεσε και στόχο έντονης κριτικής. Η συγκεκριμένη υποκουλτούρα είναι κατά κύριο λόγω ευρωκεντρική, καθώς επικεντρώνεται σε αφηγήσεις και έργα λευκών Ευρωπαίων και τείνει να αποκλείει άλλες φυλές και κουλτούρες, δημιουργώντας ζητήματα φυλετικών διακρίσεων. Επιπλέον, η αισθητική της μάθησης και της έρευνας πολλές φορές ωραιοποιεί ανθυγιεινές συνήθειες, όπως την πνευματική εξάντληση από πολύωρη μελέτη, την έλλειψη ύπνου και την εξάρτηση στην καφεΐνη, καθώς και τις ψυχικές ασθένειες όπως την κατάθλιψη και τις διαταραχές άγχους. Τέλος, για πολλούς η κουλτούρα του dark academia προωθεί τον πνευματικό ελιτισμό και την ιδέα πως όσοι ακολουθούν τον συγκεκριμένο τρόπο ζωής επιδιώκουν την πνευματική εξύψωση που τους εξισώνει από το κοινωνικό σύνολο.

Παρ’ όλ’ αυτά, η αισθητική του dark academia συνεχίζει να αποτελεί μια διέξοδο και έναν ασφαλή χώρο για τους λάτρεις της φιλοσοφίας, της λογοτεχνίας, της σκοτεινής αισθητικής και της ακαδημαϊκής έρευνας. Παρακάτω θα παραθέσουμε μερικές κινηματογραφικές προτάσεις για όσους θέλουν να εξερευνήσουν τον κόσμο της σκοτεινής γοτθικής αρχιτεκτονικής και φιλοσοφίας.

Κινηματογραφικές προτάσεις

Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών (1989)

Medicine, law, business, engineering, these are all noble pursuits, and
necessary to sustain life. But poetry, beauty, romance, love, these are what we stay alive for.


John Keating
© 1989 – Touchstone Pictures

Μια εμβληματική ταινία που θεωρείται η επιτομή του dark academia στον κινηματογράφο. Η ταινία διαδραματίζεται στην αριστοκρατική και συντηρητική Ακαδημία Γουέλτον στο Βερμόντ το 1959 και αφηγείται την ιστορία ενός καθηγητή που μέσα από την ποίηση και τη λογοτεχνία, εμπνέει τους μαθητές. Μέσα από τις εξαιρετικές ερμηνείες των Ρόμπιν Γουίλιαμς, Ρόμπερτ Σον Λέοναρντ και Ίθαν Χοκ, η ταινία επιδιώκει να διδάξει στους θεατές την αξία της ελευθερίας της έκφρασης και του πνεύματος. Η ταινία απέσπασε τέσσερις υποψηφιότητες για Όσκαρ, κερδίζοντας εκείνο του Πρωτότυπου Σεναρίου.

Kill Your Darlings (2013)

Love that is hoarded, molds at last. Until we know some day The only thing we ever have Is what we give away

Louis Ginsberg
Clay Enos/ Sony Pictures Classics

Η ταινία διαδραματίζεται το 1944 και είναι βασισμένη στα φοιτητικά χρόνια του ποιητή Allan Ginsberg στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια καθώς εξετάζει τη σχέση του με τους διάσημου συγγραφείς William Burroughs και Jack Kerouac. Οι τρεις φίλοι τάσσονται ενάντια στην παράδοση και το κατεστημένο αλλά η ζήλια και τα πάθη θα τους οδηγήσουν σε σκοτεινά μονοπάτια. Είναι μια ιστορία αγάπης, φιλίας αλλά και φόνου καθώς ξετυλίγονται οι επιρροές και τα ερεθίσματα που θα έθεταν τις βάσεις στη λογοτεχνική και αντισυμβατική γενιά των Μπίτνικς. Πρωταγωνιστούν οι Ντάνιελ Ράντκλιφ, Ντέιν Ντιχάν, Μπεν Φόστερ, Τζακ Χιούστον, και Ελίζαμπεθ Όλσεν.

Τόλκιν (2019)

Fantasy is escapist, and that is its glory. If a soldier is imprisoned by the enemy, don’t we consider it his duty to escape?

J. R. R. Tolkien
© 2019 Twentieth Century Fox Film Corporation All Rights Reserved

Από αυτή τη λίστα δεν θα μπορούσε να λείπει η αυτοβιογραφική ταινία για τον πατέρα της λογοτεχνίας του φανταστικού. Η ταινία αφηγείται τη ζωή του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, από την παιδική του ηλικία μέχρι και την ενηλικίωσή του. Αποτυπώνει με έναν μαγικό και νοσταλγικό τρόπο την ακαδημαϊκή του πορεία στην Οξφόρδη, τον λογοτεχνικό του κύκλο όπου τέσσερις φίλοι μοιράζονταν έμπνευση και ιδέες, καθώς και τον έρωτά του με την Ήντιθ Μπρατ. Η ταινία καταλήγει στα δραματικά γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και το πώς ο ίδιος ο Τόλκιν επηρεάστηκε από τα γεγονότα του καιρού του. Όλες αυτές οι εμπειρίες και τα ερεθίσματα έδωσαν την έμπνευση για τη συγγραφή του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, του Χόμπιτ και πολλών άλλων ιστοριών της Μέσης-γης που παραμένουν κλασικά τόσο στους λάτρεις του φανταστικού όσο και στους ακαδημαϊκούς κύκλους. Πέρα από τον βασικό θεματικό άξονα, τα κουστούμια, οι διαλέξεις και τα σκηνικό του πανεπιστημίου της Οξφόρδης κάνουν αυτή την ταινία χαρακτηριστικό εκπρόσωπου τους dark academia. Πρωταγωνιστούν οι Νίκολας Χουλτ, Λίλι Κόλινς, Κολμ Μίνι και Ντέρεκ Τζάκομπι.

Το χαμόγελο της Μόνα Λίζα (2003)

What is art? What makes it good or bad, and who decides?

Katherine Ann Watson
Bob Marshak, Columbia Pictures

Κλείνοντας, στη λίστα εντάσεται μια ταινία με δυνατές γυναικείες ερμηνείες. Η Κάθριν είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια και αναλαμβάνει να διδάξει ιστορία της τέχνης σε ένα ιδιωτικό κολλέγιο θηλέων. Μέσα σε ένα συντηρητικό και επικριτικό περιβάλλον, η Κάθριν μαθαίνει μέσα από την τέχνη πως ο ρόλος μιας γυναίκας δεν καθορίζεται μόνο από τα οικιακά αλλά και από τη συνεισφορά της ως ενεργό μέλος τους κοινωνικού συνόλου. Η ταινία που διαδραματίζεται τη δεκαετία του 50′ μάς διδάσκει πως όλα είναι θέμα προοπτικής, καθώς δεν υπάρχει ένας “σωστός” τρόπος να είσαι γυναίκα. Μέσα από την τέχνη, οι μαθήτριες της Κάθριν κάνουν τα πρώτα βήματα προς τη δική τους προσωπική φεμινιστική επανάσταση. Πρωταγωνιστούν οι Τζούλια Ρόμπερτς, Κίρστεν Ντανστ, Τζούλια Στάιλς, Μάγκι Τζίλενχαλ, Τζίνιφερ Γκούντγουιν και Μάρσα Γκέι Χάρντεν.

Πηγές: Wikipedia, The New York Times, Her Campus, IMDB

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά