Τι κοινό έχουν μια αμερικανική ομάδα φούτμπολ, μια συλλεκτική Montblanc και ο Άλφρεντ Χίτσκοκ; Ο γρίφος είναι δύσκολος για τους περισσότερους αναγνώστες, αλλά όχι για τους θαυμαστές του Edgar Allan Poe. Αυτοί, ξέρουν σίγουρα τους Baltimore Ravens, έχουν ζηλέψει την ακριβή, “Writers Edition”, πένα με το όνομα του συγγραφέα και έχουν αγαπήσει τις ταινίες του Μετρ του Σασπένς που είχε πει για τον Poe:

“Στα 16 μου ανακάλυψα το έργο του, διαβάζοντας αρχικά μια βιογραφία του. Θυμάμαι ακόμα τα συναισθήματά μου όταν ολοκλήρωσα τις Δολοφονίες της Οδού Μοργκ και επειδή ακριβώς μου άρεσαν τόσο πολύ οι ιστορίες του, άρχισα να φτιάχνω ταινίες αγωνίας. Χωρίς να θέλω να φανώ απρεπής, δεν μπορώ παρά να συγκρίνω αυτά που προσπαθώ να βάλω στις ταινίες με εκείνα που έβαζε ο Poe στα διηγήματά του: Μια τελείως απίστευτη ιστορία, γραμμένη με μια τόσο παραισθητική λογική που κάποιος έχει την εντύπωση ότι αυτή η ιστορία μπορεί να συμβεί στον ίδιο, αύριο”.

Η συλλεκτική Montblanc με το όνομα του Poe.

Ο Edgar Allan Poe δεν είναι απλώς η πιο διάσημη λογοτεχνική φιγούρα της Αμερικής, αλλά ένα πρόσωπο που έχει επηρεάσει και συνεχίζει να επηρεάζει τη σύγχρονη κουλτούρα. Οι δεκάδες ταινίες, οι αστυνομικές σειρές, οι αμέτρητες εκδόσεις των έργων του, τα αφιερώματα από συγγραφείς και μουσικούς, τα άρθρα που γράφονται για αυτόν κάθε τέτοια εποχή στην επέτειο του θανάτου του, και όχι μόνο, αποτελούν μόνο κάποιες από τις πτυχές της μετά θάνατον ζωής του Poe.

Κι αν αυτός ο αντίκτυπος φαντάζει επιφανειακός σε σχέση με το βάθος του έργου του, υπάρχει η εμβριθής λογοτεχνική κριτική για τους πιο απαιτητικούς: Ο Poe ως ρομαντικός παρίας του Νότου, ως προστάτης άγιος των Γάλλων συμβολιστών, ως δημοσιογραφίσκος, ως αντικείμενο μελέτης της Φροϋδικής ψυχανάλυσης, ως ρατσιστής, αντιρατσιστής και πάει λέγοντας. Για περισσότερα από 150 χρόνια, οι κριτικοί διαφωνούν, όχι για το ποιος ήταν ο Poe αλλά για το τι είναι ο Poe, σε μια προσπάθεια να ερμηνεύσουν τον τεράστιο όγκο από βιογραφικά και ιστορικά ντοκουμέντα, ποιήματα, διηγήματα, δοκίμια και κριτικές που συχνά περιλαμβάνουν αντικρουόμενες ή ημιτελείς πληροφορίες.

Ωστόσο, όλοι συμφωνούν σ’ ένα πράγμα. Ο Edgar Allan Poe είναι ο πρωτοπόρος της αστυνομικής λογοτεχνίας, ο συγγραφέας που, χωρίς να το ξέρει, δημιούργησε σχολή στο συγκεκριμένο είδος και χάρη στον οποίο δημιουργήθηκε το 80% της σύγχρονης λογοτεχνίας και της τηλεοπτικής παραγωγής, σύμφωνα με τον J.W. Ocker, συγγραφέα του Poe-Land

Συγκεκριμένα, το διήγημα Οι δολοφονίες της Οδού Μοργκ, που κυκλοφόρησε το 1841, είναι το πρώτο μυστήριο κλειδωμένου δωματίου και εδώ εμφανίζεται για πρώτη φορά ο ντετέκτιβ Auguste Dupin (Πρωταγωνιστεί επίσης στο Μυστήριο της Μαρί Ροζέ και στο Κλεμμένο Γράμμα). Σε αυτή την ιστορία, δύο γυναίκες βρίσκονται νεκρές μέσα σ’ένα δωμάτιο, μαζί με δύο τσάντες που περιέχουν χρυσά νομίσματα, μερικές τούφες μαλλιών και ένα ξυράφι γεμάτο αίματα. Σωστή σπαζοκεφαλιά, έτσι;

Για τους κοινούς θνητούς ναι, αλλά όχι για την φιγούρα-κλειδί της ιστορίας, τον ντετέκτιβ Dupin. Αυτός ο χαλαρός τζέντλεμαν που δεν χρειάζεται να εργαστεί για τα προς το ζην, περνάει την ώρα του βοηθώντας την αστυνομία να λύσει κάποιες υποθέσεις μέσω της “ανάλυσης”. Είναι εκκεντρικός και καπνίζει πίπα, όπως και ο λογοτεχνικός τους απόγονος, ο Σέρλοκ Χολμς. Είναι επίσης αφύσικα έξυπνος και λογικός, ένα είδος σούπερ ήρωα που η αναλυτική σκέψη τον οδηγεί σε μεγάλα κατορθώματα στον τομέα της επίλυσης εγκλημάτων. 

Στις ιστορίες του Dupin, ο Poe εισάγει μια σειρά από στοιχεία που έχουν πια ενσωματωθεί σε πολλά βιβλία μυστηρίου: ο μοναχικός και ιδιοφυής ντετέκτιβ, ο “συνηθισμένος” βοηθός του, η ανίκανη αστυνομία, το απίστευτο έγκλημα, το κλειδωμένο δωμάτιο είναι μόνο κάποια από αυτά, που έκαναν ακόμα και τον Arthur Conan Doyle να γράψει: Πού βρισκόταν η αστυνομική ιστορία μέχρι να της δώσει ζωή ο Poe;

Αυτή η φόρμουλα που χρησιμοποίησε ο Poe είχε μεγάλη απήχηση στον 19ο αιώνα επειδή, κατά κάποιο τρόπο, οι ιστορίες μυστηρίου υπόσχονταν πως μέσα από έναν μεθοδικό συλλογισμό θα μπορούσε κανείς να βρει την απάντηση σε κάθε ερώτηση. Ταυτόχρονα, οι τρομακτικοί υπαινιγμοί ερέθιζαν τη φαντασία των αναγνωστών της εποχής που ασχολούνταν με το υπερφυσικό, δημιουργώντας τον τέλειο συνδυασμό και μια σίγουρη συνταγή επιτυχίας.

Στη σύγχρονη λογοτεχνία τρόμου, πολλοί συγγραφείς, από τον Stephen King μέχρι τον Justin Cronin, υποστηρίζουν πως έχουν δεσμούς αίματος με τον Poe. Σε αντίθεση με τη γοτθική λογοτεχνία που είχε μια συγκεκριμένη ατμόσφαιρα και έδινε έμφαση στο υπερφυσικό, ο Poe δημιούργησε έναν τρόμο πιο γήινο. Μας έκανε να φοβόμαστε το συνηθισμένο και το καθημερινό και μας έδωσε ιστορίες που τις διηγούμαστε ξανά και ξανά. Όπως τη Μαρτυριάρα Καρδιά που, σύμφωνα με τον King, είναι η πρώτη ιστορία κοινωνιοπαθητικού τρόμου και προκάτοχος των πιο μοντέρνων εφιαλτών όπως ο Χάνιμπαλ Λέκτερ του Thomas Harris.

Μέσα από τις ιστορίες του, ο Poe εξερευνούσε τα βασίλεια του τρόμου και του θανάτου, απορρίπτοντας τα θρησκευτικά ταμπού της εποχής του. Επιπλέον, ως περιθωριακός και μέθυσος ο ίδιος, έγινε ο αγαπημένος των βασανισμένων καλλιτεχνών, των επίδοξων συγγραφέων, των μποέμ, ακόμα και όλων εκείνων που κατά καιρούς πάλεψαν ή παλεύουν με το αλκοόλ και άλλες εξαρτήσεις.

Σήμερα, το πρόσωπό του εμφανίζεται πάνω σε κούπες και μπλουζάκια. Οι φανς του παραγγέλνουν τούρτες γενεθλίων με τη φιγούρα του και οι πιο τολμηροί απ’ όλους, διαβάζουν το ποίημα “Annabel Lee” στο γάμο τους, αυτή την ωδή σε μια γυναίκα η οποία αγαπήθηκε τόσο πολύ που οι άγγελοι ζήλεψαν και τη σκότωσαν. Ακόμα και στο χάος του YouTube, ο Poe έχει τη δική του θέση με τις δεκάδες αναγνώσεις του ποιήματος “The Raven” από γνωστούς ηθοποιούς και συγγραφείς και από τη Lisa Simpson, την κόρη του Homer!

Και σαν να μην έφταναν όλα τα μυστήρια που χάρισε στους αναγνώστες του, ο Poe δημιούργησε τον μεγαλύτερο γρίφο της ζωής του με την αποχώρησή του από τα εγκόσμια τον Οκτώβριο του 1849. Αγνοούμενος για σχεδόν μια εβδομάδα, βρέθηκε να παραληρεί στους δρόμους της Βαλτιμόρης, φορώντας ρούχα που δεν ήταν δικά του, και πέθανε τέσσερις μέρες αργότερα σε ηλικία 40 ετών. Αν ήταν έγκλημα, αυτοκτονία, ασθένεια ή ατυχία αυτό που τον έστειλε στο επέκεινα, κανείς δεν ξέρει. Κι η φωνή του που ακούγεται ακόμα από τον τάφο να ψιθυρίζει ιστορίες, φαίνεται πως μερικά μυστικά θα τα κρατήσει θαμμένα για πάντα.

Πηγές

The Afterlife of Edgar Allan Poe, Scott Peeples
smithsonianmag.com
smithsonianmag.com

Cover image by Elaine Rigas

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά