Magick Ride ή “Περί Χαξάν”

by Φράνση Παπουτσάκη

H λέξη μαγεία, σύμφωνα με την αναφορά του Ηρόδοτου, προέρχεται από το όνομα μιας εκ των έξι φυλών του λαού των Μήδων που κατοικούσε στα βορειοδυτικά της Περσίας. Στη φυλή των Μάγων υπήρχαν αρκετοί που μελετούσαν αστρολογία, είχαν μαντικές ικανότητες και ερμήνευαν τα όνειρα. Η λέξη μάγος, λοιπόν, χαρακτήριζε τον σοφό, τον κάτοχο της γνώσης, τον αναγνώστη του σύμπαντος που είχε την ικανότητα να χρησιμοποιεί την υπερβατική δύναμη αυτού και να την επηρεάζει, κατευθύνοντάς την προς έναν σκοπό. Η σύνδεση του μάγου και της πρακτικής εξάσκησης της μαγείας με το «κακό» και τη συνεργασία με τις δαιμονικές δυνάμεις καθιερώθηκε από την Εκκλησία και τον Θωμά τον Ακινάτη, τον κύριο υπαίτιο για τη δίωξη της μαγείας, ο οποίος υποστήριξε πως ο άνθρωπος δεν έχει μαγικές δυνάμεις και άρα τις αποκτά συνάπτοντας συμφωνία με τους δαίμονες, ώστε να διασφαλίσει τις υπηρεσίες τους με διάφορα ανταλλάγματα, κυρίως πουλώντας την ψυχή του.

Η μαγεία είναι δικαιωματικά γένους θηλυκού, διότι απαρχής κόσμου, η γυναίκα διαθέτει εκ φύσεως το χάρισμα της σαγήνης, και μπορεί να διαφεντεύει τα στοιχεία της φύσης. Προφανώς, αυτός είναι και ο κύριος λόγος που οι γυναίκες «βαπτίστηκαν» και εδιώχθησαν ως Μάγισσες από την ανθρωπότητα ανά τους αιώνες. O φόβος για τις Μάγισσες πήγαζε από το γεγονός ότι δεν χρειάζονταν δίπλα τους κάποιον άντρα να τις συντροφεύει και επιβίωναν μόνες, βασισμένες στις δικές τους δυνάμεις, ενώ από την άλλη μεριά, οι ίδιοι οι άντρες τις απέφευγαν,  επειδή τις θεωρούσαν αχαλίνωτες, τρομαγμένοι από το μεγαλείο της απελευθερωμένης γυναικείας δύναμης.

 Η Εύα έπεισε τον Αδάμ να φάει το Φρούτο από το Δέντρο της Γνώσης με τη δύναμη της Γοητείας, αψηφώντας τον Δημιουργό της. Η γυναίκα του Λωτ αψήφησε την εντολή των Αγγέλων που προσπάθησαν να τους διασώσουν και τιμωρήθηκε με το να μετατραπεί σε στήλη άλατος. Η Κασσιανή εμπνεύστηκε από τον ατελέσφορο έρωτα που ένιωθε για τον Ιησού -το ωραιότερο ίσως dark poem που γράφτηκε ποτέ- αψηφώντας τη θέση της απέναντί Του. Η Λίλιθ αψήφησε τον Αδάμ, τον Εωσφόρο και τον ίδιο τον Θεό, επιλέγοντας την απόλυτη ελευθερία και ανεξαρτησία.

Το Κυνήγι των Μαγισσών ξεκίνησε βασίζοντας τις κατηγορίες του σε γυναίκες ύποπτες για συνουσία με τον διάβολο (crimen exceptum) και για μαγεία (crimen magiae). Οι θεοκρισίες που επινοούνταν για να ανακαλύψουν τη «μάγισσα» και να την εξοντώσουν είχαν ως βασικά στοιχεία το νερό, τη φωτιά και το αίμα με σκοπό μια ανώτερη δύναμη ν’ αναγνωρίσει την αθωότητα ή την ενοχή τους. Ο πάπας Ινοκέντιος Η’, το 1484, εξέδωσε το διάταγμα «Βούλα των Μαγισσών» ενισχύοντας την καταδίωξή τους σε όλη τη Γερμανία, και το 1487 οι Χάινριχ Ινστιτόρις  (αλλιώς Heinrich Kramer) και Γιάκομπ Σπρένγκερ (Jacob Sprenger) δημοσίευσαν τη «Σφύρα των Μαγισσών», γνωστό σε όλους ως Malleus Maleficarum, που κατέγραφε τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας μάγισσας ή ενός μάγου, ενώ συγχρόνως έδινε και οδηγίες για την καταπολέμησή τους, ξεσηκώνοντας τη μανία της ρωμαϊκής Ιεράς Εξέτασης. Η φιλοσοφία του διωκτικού πονήματος χτίστηκε πάνω στη φράση του βιβλίου της Εξόδου «Καμία μάγισσα -δηλαδή, γυναίκα που κάνει μαγγανείες- δεν πρέπει ν’ αφήνεις να ζει» [22:17].

Σπουδαίοι Μάγοι υπήρξαν, ξεκινώντας επί παραδείγματι από τον Μerlin και τους Πέρσες Ζωροάστρες, οι οποίου ακολούθησαν το Άστρο μέχρι να εντοπίσουν το θείο βρέφος, έως τον Eliphas Levi, τον Aleister Crowley και τον Abramelin (ήτοι Abaham von Worms, ψευδώνυμο του Rabbi Jacob ben Moses ha Levi Moellin). Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι οι άντρες πρέπει να προσπαθήσουν ώστε να κατακτήσουν τη δύναμη την οποία η γυναίκα φέρει αταβιστικά από τη μήτρα ακόμη, κάτι που μάλλον είχε αναγνωρίσει και αποδεχτεί ο Μέγας Μύστης Aleister Crowley, αποκαλώντας τη σεξουαλική μαγεία magick, για να τη διαχωρίσει από τη συμβατική. Επίσης, ο Abramelin αποκαλούσε την τελετουργία, ή αλλιώς το τυπικό επίκλησης του Φύλακα Αγγέλου, Goetia διότι, ουσιαστικά, η μαγεία είναι γήτευση˙ μέχρι και σήμερα στην ελληνική ύπαιθρο, η μαγεία αποκαλείται γητειά.

Τον Φύλακα Άγγελο του Abramelin επικαλείται ο Crowley για να γράψει το Βιβλίο του Νόμου των Μεγάλων Παλαιών (Liber Al vel Legis), ο οποίος έρχεται με το όνομα Aivas -ένας σύγχρονος μελετητής της ψυχολογίας θα το ονόμαζε «βαθύ ασυνείδητο». Ο Άγιος Φύλακας Άγγελος της Τζάσμπιελ -aka η Μάγισσα της νουβελέτας Χαξάν– είναι ένας συνδυασμός του Ασώματου -που στη χριστιανική παράδοση είναι η άυλη, ασώματη και αθάνατη μορφή του αγγέλου που προστατεύει κάθε άνθρωπο, η οποία τελειοποιείται μόνο μέσω της κοινωνίας με το Άγιο Πνεύμα- και του Φύλακα Άγγελου (Δαίμονα) του Abramelin, συνδυασμός που προκύπτει από τη διπλή υπόσταση/φύση της Μάγισσας, που είναι μεν άνθρωπος, αλλά διαφεντεύει με μυστικούς τρόπους την Πλάση, αψηφώντας προκλητικά κάθε επιβολή και καταλήγοντας γι’ αυτό στην Πυρά.

 Ο σημαντικότερος Μάγος που στάθηκε στο μεταίχμιο της μαγείας και νέας επιστήμης ήταν ο Χάινριχ Κορνέλιους Αγκρίπα φον Ντέτεσχάιμ (1486-1535) από την Κολονία, περικλείοντας στη μαγεία του τη θεολογία και τη φυσική, ώστε να ενώσει το υπερκόσμιο με το εγκόσμιο. Η φυσιογνωμία του έγινε γνωστή όταν υπερασπίστηκε τις Μάγισσες στη δίκη του Μετς στη Γαλλία, συνοδευόμενος από ένα μαύρο σκύλο που σύντομα διαδόθηκε η φήμη πως είναι η ενσάρκωση του διαβόλου. Τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του συνέθεσαν τον Φάουστ (Faust) του Goethe, και έτσι ο Μεφιστοφελής εκεί έχει την ικανότητα να μεταμορφώνεται σε μαύρο σκυλί.

Μιλώντας για τον Διάβολο, ο Δόκτωρ Ιωάννης ή Γιόχαν Φάουστ (Johann Georg Faust, 1480 – 1541) έδρασε στη Βυρτεμβέργη και είναι αληθινή ιστορική προσωπικότητα, της οποίας τα στοιχεία κατέληξαν να γίνουν θρύλος˙ υπήρξε θεολόγος, μάντης, αστρολόγος και γιατρός. Είχε συνάψει συμφωνία με τον Σατανά –γνωστό τοις πάσι την εποχή του Μεσαίωνα- κι έχει χρησιμοποιηθεί ως χαρακτήρας σε πολλά μυθιστορήματα (ακόμη και σε κουκλοθέατρο, το οποίο λέγεται ότι παρακολούθησε, και εκ το οποίο εμπνεύστηκε, ο Γκαίτε). Ένα εξ αυτών είναι το πρώτο φιλολογικό έργο με ήρωα τον Φάουστ που εκδόθηκε στη Φραγκφούρτη από τον Ιωάννη Σπις (Johannes Spies), με τίτλο Historia von Dr. Johann Faust, το οποίο είχε σκοπό να ενισχύσει τη χριστιανική πίστη και τη μάχη εναντίον του Διαβόλου.

A magick night

Η Ώρα της Μάγισσας ή, όπως είθισται να λέγεται, The Witching Hour ξεκινά λίγο μετά τα μεσάνυχτα και διαρκεί μέχρι τις δύο -την ώρα που αναλαμβάνουν δράση οι συγγραφείς- πριν τα ξημερώματα, αλλά αυτή είναι μεταγενέστερη χρονική τοποθέτηση. Παλαιότερα, διαρκούσε μεταξύ τρίτης και τέταρτης πρωινής ώρας, όπου απλώνεται και η Ζώνη του Λυκόφωτος, επειδή μεταξύ αυτών των ωρών δεν γινόταν καμία Εκκλησιαστική Λειτουργία, οπότε οι Δαιμονικές Δυνάμεις μπορούσαν να θριαμβεύσουν˙ ένας φίλος ιερέας μού εκμυστηρεύτηκε ότι είναι η Ζώνη στην οποία εξελίσσεται η μάχη μεταξύ Καλού και Κακού, όχι μόνο στον Κόσμο αλλά και μέσα στον άνθρωπο… αλλά αυτή είναι μία άλλη ιστορία.

Το Σάββατο των Μαγισσών, ήτοι Συναγωγή του Σατανά, (Synagoga Diabolica) προέρχεται σαν ονομασία από την Αποκάλυψη του Ιωάννη. Έτσι χαρακτηρίζονται εκεί οι άπιστοι Ιουδαίοι που παρασύρθηκαν -όπως οι Μάγισσες- στη βρώση κρέατος από θυσία και στην ασέλγεια. Ως τελετή θεωρείται οιωνός που προμηνύει τη Συντέλεια του Κόσμου.

Η ημερομηνία της 30ης Απρίλη προς 1η Μάη σηματοδοτεί την περιβόητη Βαλπούργεια Νύχτα. Τη Βαλπούργεια Νύχτα, οι Μάγισσες πετούσαν ιππεύοντας τα κοντάρια τους προς το βουνό Χαρτζ, ώστε να γιορτάσουν -αναταράσσοντας τα φυσικά στοιχεία- τον ερχομό της Άνοιξης. Η Αγία Βαλπουργία (Walburga), κόρη του Βασιλιά Ριχάρδου του Ουέσσεξ και ανιψιά του Αγίου Βονιφατίου, ήταν μοναχή που πέθανε στη μονή Heidenhei, στις 25 Φεβρουαρίου του 779 μ.Χ. Η Βαλπουργία αγιοποιήθηκε επειδή έλαβε μέρος στον εκχριστιανισμό των γερμανικών φύλων. Ο θάνατός της μεταφέρθηκε στην ημερομηνία της ονομαστική της εορτής και συμπίπτει με την επονομαζόμενη βαλπουργιανή νύχτα. Συνδέοντας τη νύχτα με τον Faust και τη μουσική, σας παρακινώ να ανακαλύψετε στον μουσικό διαδικτυακό τύμβο τη σύνθεση (με την υπόκρουση της οποίας γράφεται αυτό το άρθρο) που γράφτηκε για να συνοδεύσει το αντίστοιχο κεφάλαιο  «Walpurgisnacht» στον Φάουστ του Γκαίτε, όπου οι Μάγισσες χορεύουν ενώπιον του Φάουστ και του Μεφιστοφελή (ένας εκ των επτά Πριγκιπών της Κόλασης). Η Βαλπουργιανή Νύχτα, επίσης, δεσπόζει με το σκοτάδι της στο The Magic Mountain του Thomas Mann και στο Gravity’s Rainbow του, λατρεμένου μου, απόκοσμου συγγραφέα, Thomas Pynchon.

Η πιο γνωστή, ίσως, λέξη ενεργοποίησης της μαγείας είναι η «αμπρακατάμπρα», μια λέξη που οφείλει τη δημιουργία της στον Μάγο Άμπρα Μελίν, τα τυπικά της μαγείας του οποίου έβρισκαν τη μετουσίωσή τους στα τετράγωνα των Αρχαγγέλων, τα οποία ο Αλίστερ Κρόουλυ δεν κατόρθωσε ποτέ να ολοκληρώσει με επιτυχία, παρόλο που είχε το γριμόριο του Άμπρα σε τεράστια εκτίμηση και το θεωρούσε από τα κορυφαία (στο ΧΑΞΑΝ αφαίρεσα μια πλευρά από τα μαγικά τετράγωνα, θεωρώντας πως σαν τρίγωνα θα παγιδεύουν αντί να ελευθερώνουν τις δυνάμεις των μαγισσών). Ψάχνοντας για τη ρίζα της μαγικής λέξης ανακάλυψα τρία πράγματα που μου έκαναν εξίσου εντύπωση, κυρίως με την αντίφαση των στοιχείων. Από τη μια, η ρίζα παρουσιάζεται να είναι αραμαϊκής καταγωγής, που σημαίνει «δημιουργώ με το λόγο μου», και από την άλλη, είναι ίσως μια απλή παρήχηση του ονόματος του Άμπρα Μελίν. Ο τύπος “abrahatabra” της δόθηκε από τον Κρόουλυ που αντικατέστησε το “c” με το “h” (ΤΗΕLEMA), λόγω των καββαλιστικών τελετουργιών που ακολουθούσαν στο τάγμα της Χρυσής Αυγής (Golden Dawn) στις οποίες έπαιρνε τη θέση του θεού Ώρου (Horus). Η εγκυκλοπαιδική, όμως, εξήγηση είναι εντελώς διαφορετική: η λέξη είναι ακόμη μια παρήχηση του ονόματος του θεού Αβράξας, του οποίου η συχνότερη απεικόνιση πάνω στα γούρια της ύστερης αρχαιότητας (130 μ.Χ) είναι ο ουροβόρος όφις.

Το Κλειδί που κουβαλούσε η  Τζάσμπιελ μαζί της –θυμηθείτε τις εφηβικές αναζητήσεις που είχαμε αρκετοί από μας τους άνω των τριάντα πέντε χρόνων, αναζητώντας με ύφος Indiana Jones στα βιβλιοπωλεία της εποχής τη Λευκή Βίβλο, τη Σολομωνική και το Νεκρονομικόν, διότι τόσο αστείοι υπήρξαμε- είναι ουσιαστικά ένα γριμόριο, δηλαδή ένα εγχειρίδιο μαγείας, το οποίο το ονόμασα έτσι σημειολογικά αναφερόμενη στην Κλείδα του Σολομώντα, ένα βιβλίο του Μεσαίωνα, χωρισμένο στα δύο˙ η χρήση του αφορά την επίκληση δυνάμεων από την Κόλαση με λεπτομερή περιγραφή των τελετουργικών, αλλά και του τρόπου που θα προστατεύσει τον εαυτό του ο επικαλούμενος. Ένας από αυτούς τους τρόπους είναι η κατάρα ώστε το καλούμενο πνεύμα να πειθαρχήσει. Η Σοφία του Σολομώντα αποτελεί ένα από τα Ποιητικά-Διδακτικά Βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης και συνιστά ένα έργο που μιλά για τα αγαθά της σοφίας και τα κακά της ασέβειας. Ο τίτλος του βιβλίου οφείλεται στη φήμη του Σολομώντα για το σοφό πνεύμα που διέθετε και την τάση που είχε δημιουργηθεί την εποχή εκείνη ν’ αποδίδεται κάθε σοφιολογικό κείμενο σε εκείνον. Παράδοξη, όμως, είναι η εβραϊκή ερμηνεία της λέξης «σοφία»,  που μπορεί να δηλώνει πολλά πράγματα, όπως για παράδειγμα την επιτηδειότητα, αλλά σημαίνει επίσης πανουργία και μαγική τέχνη, κι επειδή μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για καλό όσο και για κακό, οι προφήτες μιλούν απορριπτικά για την ιδιότητά της (Ησαϊας:5,21-29,14 και Ιερεμίας: 8,9). Ο γαλλικός όρος Grimoire (Γκριμουάρ) είναι παράφραση της λέξης «grammaire» που σημαίνει γραμματική.

Η περίφημη Μύγα του Βελζεβούλ

Ο Βελζεβούλ δεν έχει σαφή ταυτότητα στον Απόκρυφο Κόσμο. Η υπόστασή του εξαρτάται από την οπτική, υπό το πρίσμα της οποίας γίνεται αντιληπτός. Τον έχω συναντήσει λανθασμένα ως Βαάλ, ως μια άλλη υπόσταση του Διαβόλου, ως Πρίγκιπα της Κόλασης, εννοώντας ουσιαστικά πως είναι ένας από τους επτά των οποίων αρχηγός είναι η Λίλιθ (ενισχύοντας τον αρχικό μου ισχυρισμό-αξίωμα ότι η μαγεία είναι γένους θηλυκού), ως δαίμονα της Λαιμαργίας, του ενός εκ των επίσης επτά θανάσιμων αμαρτημάτων, και ως δαιμονική Μύγα-Άρχοντα των Μυγών που, αν σε τσιμπήσει, σπέρνει μέσα σου το ζιζάνιο του πειρασμού (βλέπε πόσο θεσπέσια διαβολικά το παρουσιάζει ο William Golding στο “The Lords of The Flies”).

Η Μαγική Πτήση

Μάγισσα που δεν πετάει πάνω σε ένα σώμα -ζώο ή άνθρωπο- ή πάνω σ’ ένα αντικείμενο –συνήθως σκουπόξυλο- δεν είναι μάγισσα. Η πτήση, ή αλλιώς το πέταγμα, μπορεί να παρομοιαστεί με την αποχώρηση της ψυχής του σαμάνου από το κορμί του στην κατάσταση της βαθιάς ύπνωσης. Όταν η ψυχή επιστρέψει στο σώμα του σαμάνου, το σώμα αποκτά σημάδια που μαρτυρούν την περιπλάνησή της. Στη Λαπωνία, το ραβδί πάνω στο οποίο πετάει ο εκστασιασμένος σαμάνος λέγεται «γκαντρ» και με το ίδιο τρόπο ιππεύουν ένα κοντάρι οι σαμάνοι της Σιβηρίας για να ταξιδέψουν στον Κόσμο των Πνευμάτων. Αυτή η διαδικασία θυμίζει σε όλους μας το πέταγμα πάνω από ολόκληρες πόλεις κατά τη διάρκεια του ύπνου και την απότομη μετάβαση στο σώμα μας που μοιάζει με το πέσιμο από μια σκάλα.

Οι αλοιφές που χρησιμοποιούσαν οι Μάγισσες καλύπτοντας όλο τους το κορμί πριν από οποιαδήποτε τελετή, και κυρίως πριν από την πτήση του Σαββάτου, περιείχαν δύο βασικά συστατικά: σπέρματα από τους καρπούς της ντάτουρα και φασκόμηλο. Η πατρίδα της ντάτουρα είναι το Μεξικό κι εγκλιματίστηκε στον Παλαιό Κόσμο (Ευρώπη) κατά τον Μεσαίωνα, ακολουθώντας δύο δρόμους: ο ένας ήταν ο ιεραποστολικός από το Μεξικό και ο άλλος από την Ασία, ταξιδεύοντας μαζί με τις νομαδικές φυλές των τσιγγάνων (οι οποίοι αλείφουν και τρίβουν τους ασθενείς που πονούν με τέτοια παρασκευάσματα ακόμη και σήμερα). Έχει αγκαθωτούς καρπούς που ονομάζονται «μήλα» και όλα της τα μέρη είναι εξαιρετικά δηλητηριώδη (ακόμη και το άρωμά της). Τα χημικά συστατικά του βοτάνου είναι ψυχοτρόπα και η επίδρασή τους είναι έντονα παραισθησιογόνα, σε βαθμό που μπορεί ο χρήστης να οδηγηθεί σε φρενίτιδα, παράλυση, ακόμα και θάνατο.

Η φασκομηλιά (salvia divinorum) είναι το ιερό φυτό της αρχαίας ιατρικής και αρκετών ινδιάνικων φυλών, όπως π.χ οι Οξάκα, που το χρησιμοποιούν αντικαθιστώντας τον κάκτο πεγιότ (συνήθως τοποθετούσαν, όταν το διέθεταν, το σπάνιο πεγιότ πάνω σε κλαδιά φασκόμηλου που σχημάτιζαν μισοφέγγαρο). Σε κείμενα μαγείας αναφέρεται το φασκόμηλο ως απαραίτητο συστατικό πολλών συνταγών και φίλτρων˙ κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα πίστευαν ότι οι Μάγισσες καθοδηγούν τους βατράχους που ζουν μέσα στο φυτό για να μαγέψουν τα θύματά τους, τα οποία κατάπιναν το βότανο μέσα από τα φίλτρα. Η παραισθησιογόνος δράση του είναι παρόμοια με τη βρώση του μανιταριού Psilocybe, όμως η χημική δομή της ψυχοτρόπου ουσίας του φασκόμηλου δεν έχει γίνει εφικτό να αποκωδικοποιηθεί.

Ο τίτλος ΧΑΞΑΝ, της ιστορίας που έγραψα και φιλοξενήθηκε από τη Nyctophilia.gr, είναι φυσικά παρμένος από την ομώνυμη ταινία Ηäxan του βωβού κινηματογράφου (σε σκηνοθεσία του Benjamin Christensen, 1922). Σημαίνει Μάγισσα, αν και θα έπρεπε τα ευκόλως εννοούμενα να παραλείπονται. Η ταινία εντυπωσιάζει με τη γκροτέσκα φωτογραφία και τη μυστηριακή ατμόσφαιρά της, μα ακόμα πιο εντυπωσιακά είναι όσα κρύβονται στα παρασκήνια: η ταινία απαγορεύτηκε στην Αμερική για τις βλάσφημες εικόνες και για τα καθολικά βασανιστήρια που παρουσιάζει, ενώ ο σκηνοθέτης έπαιξε στην ίδια του την ταινία –σαν ένας πρώιμος Hitchcock θα έλεγε κανείς- υποδυόμενος τον Διάβολο. Όποιος θελήσει να τη δει θα πρέπει να γνωρίζει πως κυκλοφορούν δύο εκδοχές: η uncut και η «εμπορική», από την οποία λείπουν περίπου είκοσι λεπτά, αλλά διαθέτει αφήγηση από τον ανεπανάληπτο William S. Burroughs, γεγονός που μας κάνει να συγχωρούμε τη χρονική συρρίκνωση.

Κλείνοντας το άρθρο περί της μαγείας, ή περί του ΧΑΞΑΝ, παραθέτω την άποψη του ιδίου ιερέα που ανέφερα πιο πριν, ο οποίος, με θάρρος και τόλμη, απάντησε κουνώντας καταφατικά το κεφάλι του όταν τον ρώτησα προκλητικά σε μια έντονη συζήτησή μας, αν οι χριστιανικές τελετές και η μετουσίωση της Θείας Κοινωνίας είναι μαγεία. Ο λόγιος του Μεσαίωνα, Ζερμπέρ ντ’ Οριγιάκ (Gerbert d’Aurillac), έφτασε να γίνει ο πρώτος γάλλος Πάπας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, λαμβάνοντας το όνομα Συλβέστρος Β’ (999-1003). Επειδή κατείχε μαγικές δυνάμεις, τις οποίες δεν έκρυβε, τον αποκαλούσαν «ο πάπας του Διαβόλου».

Πηγές

ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ, Ελληνική Βιβλική Εταιρεία, 1997
TA MΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ, εκδόσεις Δομή
Liger AL vel LEGIS, εκδόσεις Locus 7, 1992
Moonchild, Aleister Crowley, εκδόσεις Μαραθιά, 2001

*Ευχαριστώ θερμά για τις πληροφορίες που μου παρείχε σε σχέση με την ταινία Ηäxan, τον φίλο, συγγραφέα και σκηνοθέτη, Παναγιώτη Γλυνό.

Cover art: Constantin Nepo – Walpurgis Night

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά