Margaret White: Αφιέρωμα στη θρησκομανή μητέρα της “Carrie”

Το “Carrie” είναι το πρώτο βιβλίο του Stephen King που εκδόθηκε στις 5 Απριλίου 1974. Έκτοτε, έχουν προκύψει κάμποσες μεταφορές στη μικρή και μεγάλη οθόνη και η ιστορία έχει αποκτήσει σημαδιακή θέση στην ποπ-κουλτούρα του τρόμου αλλά και του αμερικανικού story-telling γενικότερα.

Μια περίληψη

Η Carrie White είναι μια αφελής και ασήμαντη μαθήτρια γυμνασίου στην πόλη Maine, του Chamberlain. Χωρίς φίλους, υπό την κυριαρχία μιας τρελής Χριστιανής φανατικής μητέρας, ζει μια ατελή ζωή ως επίκεντρο πειράγματος από τα δημοφιλή κορίτσια του γυμνασίου. Αυτό που κάνει την Carrie να ξεχωρίζει είναι οι ιδιαίτερες τηλεκινητικές δυνάμεις που κατέχει, με τις οποίες – όταν τα περιστατικά σωματικής και λεκτικής βίας που υπομένει φτάσουν στο απροχώρητο – θα πάρει εκδίκηση από τους κακοποιητές της…

Το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης
Προφανώς, θα υπάρχουν σπόιλερ σε αυτό το άρθρο.

Σε περίπτωση που δεν έχει δει κάποια κινηματογραφική μεταφορά όπως την πρωτότυπη ταινία του 1976, το remake του 2013 ή την τηλεοπτική ταινία του 2002 αλλά ούτε έχετε διαβάσει το βιβλίο, σας προτείνω να ρίξετε μια ματιά στο βιβλίο. Είναι μικρότερο από 200 σελίδες, διαβάζεται εύκολα και σε αυτό το άρθρο θα αναφερθώ σε στοιχεία του βιβλίου που είναι αλλαγμένα ή παραλείπονται στις μεταφορές.

Η ιστορία είναι αρκετά γνωστή και δεν θα σταθώ σε εξηγήσεις για όσα αναφέρω, ωστόσο όσα θέματα πιάσω θα εξηγηθούν θεωρώ επαρκώς ώστε κάποιος που δεν ξέρει ή δεν θυμάται όλη την ιστορία να βγάλει νόημα. Εξάλλου, σκοπός είναι να θυμηθούμε μια από τις καλύτερες ίσως ανταγωνιστικές φιγούρες στη λογοτεχνία του τρόμου.

Enter Margaret White

Η μητέρα της Carrie είναι ο πραγματικός ανταγωνιστής του βιβλίου, το πρόσωπο που βασανίζει την ηρωίδα μας περισσότερο απ’ όλους και εκείνη που πεθαίνει τελευταία. Στις σελίδες του βιβλίου, η Carrie τής προκαλεί ανακοπή πιέζοντας τηλεκινητικά την καρδιά της. Συνηθέστερα στις μεταφορές πεθαίνει πιο συμβολικά, καρφωμένη με μαχαίρια και σταυρωμένη σε κάποιον τοίχο.

Πρόκειται για μια ακραία, εντελώς διεστραμμένη προτεσταντική που διαστρεβλώνει τη Βίβλο και τα διδάγματα του Χριστιανισμού κατά βούληση. Για εκείνη, οι διακοπές αποτελούν αμαρτία. Πολλά πράγματα αποτελούν αμαρτία για την ακρίβεια, όπως η εμμηνόρροια (την βλέπει ως θεϊκή τιμωρία), η συνουσία (εντός και εκτός γάμου) και η ίδια η γυναικεία φύση (θεωρεί τις γυναίκες αμαρτωλές εκ γενετής). Μάλιστα φροντίζει να πηγαίνει πόρτα-πόρτα και να προσηλυτίζει κόσμο, καθιστώντας εκείνη και την κόρη της κοινωνικά απόβλητα για τους κατοίκους της πόλης.

Η Piper Laurie, στην εκδοχή του 1976

Κάνει και πολλά άλλα, όπως να κλείνει την Carrie σε μια ντουλάπα για να προσευχηθεί επί ώρες με το χαρακτηριστικό “Go to your closet and pray”. Όσα είδαμε ήδη αποτελούν ένα αρκετά καλό δείγμα για την απόδειξη της διαστρεβλωμένης απόψης που έχει περί αμαρτίας. Αγνοεί ότι το προπατορικό αμάρτημα δεν ήταν η σεξουαλική επαφή, αλλά η ανυπακοή στους κανόνες (ο Θεός είχε προστάξει την αναπαραγωγή εντός του κήπου της Εδέμ, πράγμα που σημαίνει ότι η ερωτική συνεύρεση δεν είναι κάτι εκ προοιμίου απαγορευμένο). Όλος ο λόγος της προς την Carrie είναι υποκριτικά φτιαχτός και προσεκτικά επιλεγμένος, ώστε να αντιπροσωπεύει το δικό της δόγμα. Μάλιστα αναφέρεται ότι δεν κουβαλάει μαζί της πραγματικές γραφές, αλλά ένα κείμενο που έχει κόψει, ράψει και γράψει η ίδια.

Φυσικά, τα πιστεύω της δεν ξεκινούν, ούτε σταματούν στα ζητήματα σαρκικής επαφής, μα το συγκεκριμένο ζήτημα παίζει καθοριστικό ρόλο στη ζωή εκείνης και της κόρης της.

Ίσως εύλογα αναρωτιέστε πώς και έκανε ένα παιδί όταν καταφέρεται τόσο στην πράξη της συνουσίας. Η αλήθεια είναι πως δεν το επέλεξε ακριβώς. Ο άνδρας της – με τον οποίο κατά τα άλλα τα πήγαινε περίφημα, είχε ιδρύσει μια δικιά της μικρό-εκκλησία/αίρεση και μοιραζόταν αρκετές απόψεις μαζί του – επέστρεψε σπίτι μεθυσμένος και της επιτέθηκε σεξουαλικά. Παρά τις αρχικές της αντιστάσεις, εν τέλει κυριεύτηκε από την έκσταση της πράξης. Προφανώς, στο μυαλό της αμάρτησε και έφταιγε. Με μετάνοια και προσευχή (με τη μορφή και σωματικής τιμωρίας στον εαυτό της) κατάφερε να βρει μια υγιέστερη (για τα δικά της δεδομένα) ισορροπία με τον εαυτό της μέχρι και τον θάνατο του άνδρα της. Αυτά έρχονται σε μια περίοδο όπου είχε ήδη χρόνια νωρίτερα αποβάλει το πρώτο της παιδί, στο οποίο είχε μείνει έγκυος πριν τον γάμο. Σε μια περίοδο που οι δυο ομοϊδεάτες είχαν αφήσει πίσω ένα αμαρτωλό παρελθόν ως εραστές και ζούσαν ως ένα ανδρόγυνο, η στιγμή του βιασμού έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετέπειτα συμπεριφορά της προς την κόρη της.

Η Patricia Clarkson στην εκδοχή του 2002
Ο χαρακτήρας της βασίζεται σε και προκύπτει από διάφορα δίπολα.

Συγκεκριμένα γεγονότα στη ζωή της καθόρισαν τον χαρακτήρα και την ιδεολογία της. Παρότι δεν βλέπουμε εις βάθος τα πάντα από το παρελθόν της, μπορούμε να να προσδιορίσουμε αρκετά σημαντικά στοιχεία της προσωπικότητάς της και τις κομβικές στιγμές του βίου της. Η απώλεια μιας πατριαρχικής φιγούρας στη ζωή της δεν ξεκίνησε με τον θάνατο του συζύγου, αλλά του πατέρα της, ο οποίος σκοτώθηκε σε έναν καυγά μπαρόβιων. Η μακροχρόνια θλίψη από τον θάνατο του πατέρα της, έπειτα του άνδρα της, ο κύκλος της σαρκικής αμαρτίας, αποβολής και τιμωρίας σίγουρα έπαιξαν τον καθοριστικότερο στην εκτροχίαση του είναι της. Δεν ξεκίνησαν όλα τότε όμως.

Ήδη από τα λίγα που ξέρουμε για την παιδική της ηλικία είναι προφανές ότι μεγάλωσε σε ένα συντηρητικό περιβάλλον, πολύ πιθανώς να δεχόταν και η ίδια περιθωριοποίηση όμοια με της κόρης της. Δεν ευθύνονται όμως οι γονείς της για τις εξτρεμιστικές απόψεις της. Αυτές φαίνεται πως τις ανέπτυξε η ίδια, φτάνοντας σε άκρα όπως να επιτίθεται στις συμμαθήτριές της και να κατηγορεί τους ίδιους της τους κηδεμόνες ως αμαρτωλούς. Ειδικά, φαίνεται να μην ευθυνόταν η μητέρα της για τη νουθέτησή της. Είναι πιθανότερο ο πατέρας της, ως πατριαρχική φιγούρα, να ευθυνόταν για την επιβολή των θρησκευτικών κανόνων στο σπίτι (στο οποίο ζούσε η Margaret ως ενήλικη μέχρι και τον θάνατο του πατέρα της, μετά τον οποίο μάλιστα άρχισε να ενστερνίζεται ακόμη περισσότερο ακραίες απόψεις) και εκείνη ανέλαβε την σκυτάλη ως επιβολέας των απόψεων αυτών.

Όσον αφορά την Carrie όμως, δεν πέρασε ποτέ από το μυαλό της η ιδέα ότι ήταν έγκυος πριν τους πέντε μήνες κύησης. Μάλιστα θεωρούσε και ανέφερε ότι έπασχε από κάποια μορφή καρκίνου της μήτρας, βλέποντάς το ως τιμωρία για την ερωτική πράξη. Ήταν τόσο απορροφημένη και κολλημένη σε συγκεκριμένα πιστεύω που δεν πέρασε από το μυαλό της η προοπτική πως θα μπορούσε να είχε μείνει έγκυος, πόσο μάλλον ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατόν να συμβαίνει σε εκείνη. Ήταν πια πολύ αργά και η Margaret γέννησε μόνη, στο κρεβάτι του σπιτιού της, μέσα από σκληρούς πόνους και φωνές. Τόσο, που οι γείτονες κάλεσαν τις αρχές και την βρήκαν με ένα μωρό σε μια λίμνη αίματος και ένα μαχαίρι με το οποίο είχε κόψει τον ομφάλιο λώρο. Όπως μαθαίνουμε αργότερα, αυτή ήταν η πρώτη της απόπειρα να σκοτώσει την Carrie που τη θεωρούσε μια αμαρτία. Τα πράγματα δεν βελτιώθηκαν όταν ανακάλυψε τις παραφυσικές δυνάμεις της κόρης της, ένα στοιχείο που η μικρή μοιραζόταν με την προγιαγιά της (την οποία η Margaret θεωρούσε μάγισσα).

Αιμομιξία;

Υπάρχει μια τύπου εξήγηση όσον αφορά την ιδιαιτερότητα της Carrie, συγκεκριμένα μια γονιδιακή εξήγηση κατά την οποία μόνο γυναίκες μπορούν να εμφανίσουν τηλεκινητικές δυνάμεις και μόνο αν προέρχονται από συγκεκριμένες γονιδιακές ενώσεις, με έναν τρόπο που θα το έκανε απίθανο να συναντηθούν δυο συμβατά άτομα τυχαία αλλά εντελώς δεδομένο ως αποτέλεσμα μιας αιμομικτικής σχέσης. Δεν είναι τόσο μεγάλο ζήτημα στην πλοκή και ούτε κάτι στο οποίο θέλω να σταθώ, αλλά υπάρχει η προοπτική η γιαγιά της Margaret να ήταν προϊόν αιμομιξίας, κατ’ επέκταση εξηγώντας πολλά αλλόκοτα του χαρακτήρας της αλλά και της ίδιας της Margaret. Βέβαια, ο χαρακτήρας και η τρέλα της δεν είναι κάτι τόσο απλό και ρηχό ώστε η εξήγηση της αιμομιξίας να καλύπτει όλο το φάσμα, αναλώνοντάς την σε μια πολύ πιο αδύναμη ανταγωνιστική φιγούρα. Είναι όμως μια προοπτική και μια πιθανότητα που παρουσιάζεται και ενέχει κάποιας αλήθειας και σημασίας. Οι δυο γυναίκες και οι συμπεριφορές τους παραλληλίζονται αρκετά πάντως, με τη Margaret ως “θρησκευόμενη” γυναίκα να φέρεται με τον ίδιο αποτρόπαιο τρόπο που ξεσπούσε η γιαγιά της ως “δαιμονισμένη”.

Η Julianne Moore στην εκδοχή του 2013
Όπως και να’ χει, οι προσπάθειες να σκοτώσει την κόρη της δεν σταματάνε. Περίπου σταματάνε.

Θα έπρεπε να είναι θαύμα που η Carrie μεγάλωσε και ίσως να είναι. Η Margaret είχε κάνει και άλλες απόπειρες κατά της ζωής της, αναφέρεται όμως πως ο σύζυγός της επενέβη και τη σταμάτησε (τουλάχιστον μία φορά). Από τη μία, ίσως αυτό να είναι μια παράλειψη του King και μπέρδεμα στο timeline (αφού ο άνθρωπος είναι νεκρός πριν τη γέννα της μικρής), από την άλλη όμως πιστεύω πως είναι κάτι συμβολικό – η παρουσία του άνδρα της από τον άλλο κόσμο που εμποδίζει τη χειροδικία. Εξάλλου το βιβλίο μάς δίνεται με αφήγηση τέτοια που αυτό φαντάζει το πιθανότερο και θεματικά σωστότερο σενάριο. Η Margaret νιώθει φορτωμένη με μια αμαρτία την οποία πρέπει να εξαγνίσει, προτού εν τέλει καταλήξει ότι μοναδική λύση είναι η παιδοκτονία. Ο χαρακτήρας της, όπως είπαμε, κυριεύεται από αντιφάσεις.

Η Margaret White στρέφεται προς τον λόγο του Θεού, τον οποίο βρίσκει μέσω της απουσίας του κάθε φορά που παρατηρεί την αμαρτία γύρω της. Θέτει ως σκοπό της ζωής της να κηρύξει τους ακραίους δογματισμούς της ως μια πρόφαση εξιλέωσης, πέφτοντας συνεχώς σε έναν κύκλο αμαρτίας και προσπάθειας μετάνοιας. Καταλήγει τρελή, επικίνδυνη για τον εαυτό της και τους γύρω της και πάνω απ’ όλα για την ίδια της την κόρη.

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε τον περίπλοκο χαρακτήρα της για να κατανοήσουμε την κατάληξη της Carrie.

Βέβαια, η ιστορία της Margaret δεν είναι από μόνη της πολύπλοκη. Υπάρχουν συγκεκριμένα γεγονότα που την επηρέασαν με έναν συγκεκριμένο τρόπο, αρκετά υπερβολικό για να λειτουργεί όπως χρειάζεται η πλοκή. Πουθενά όμως η ίδια δεν φαίνεται σαν μια καρικατούρα ή παρωδία μιας πουριτανής γυναίκας της εποχής. Η μητέρα της πρωταγωνίστριας είναι από μόνη της μια τρομακτική φιγούρα, με τους λόγους, τα κίνητρα και τους σκοπούς που ανήκουν αποκλειστικά σε εκείνη και μας ενδιαφέρουν στο μέτρο που επηρεάζουν την ηρωίδα του έργου. Καταλήγει μια τραγική φιγούρα, αρκετά ώστε να μοιάζει ανθρώπινη και μια ανεξιλέωτα ανταγωνιστική φιγούρα, αρκετά ώστε ο θάνατός της να επιφέρει κάθαρση. Μπορούμε κατά κάποιον τρόπο να την καταλάβουμε, αλλά σίγουρα δεν λυπηθήκαμε όταν πέθανε.

Μεγαλύτερη σημασία έχει ότι η θρησκευτική πτυχή του χαρακτήρα της δεν αποτελεί το μοναδικό ή βασικό στοιχείο που την ορίζει. Πρόκειται για μια γυναίκα που έχει δεχτεί καταπίεση, πάσχει από κάποια διαταραχή και τυχαίνει η θρησκεία να καλύπτει με έναν διαστρεβλωμένο τρόπο τις ανάγκες της. Ο χριστιανισμός – συγκεκριμένα η δικιά της εκδοχή του – είναι το μέσο έκφρασης της κακίας της. Πουθενά ο King δεν προσπαθεί να χρωματίσει την ίδια τη θρησκεία με τα χαρακτηριστικά τρέλας που έχει η Margaret και ούτε να την εξισώσει γενικότερα με αιρετικούς ή συντηρητικούς πιστούς. Περισσότερο φαίνεται το άκρο που μπορεί να φτάσει ένας κακός λογοτεχνικός χαρακτήρας με όπλο ένα δόγμα, παρά ότι το δόγμα καθ’ εαυτό είναι κακό.

Εξάλλου, η ίδια δεν διαθέτει μυστικές δυνάμεις, ειδικές ικανότητες, ιδιαίτερη εξυπνάδα ή ρώμη. Το μόνο που έχει και την κάνει τρομακτική είναι η πίστη της και ο χειρισμός αυτής.

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά