Ο Edgar Allan Poe είναι ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς τρόμου στην ιστορία της λογοτεχνίας. Το έργο του ενέπνευσε γενεές ολόκληρες και δημιούργησε συγγραφείς που ακόμα και σήμερα μας στιγματίζει το έργο τους.

Όντας μεγάλος υποστηρικτής του ρομαντισμού, έγραψε δεκάδες μικρές ιστορίες και ποιήματα στις αρχές του 19ου αιώνα στη Νέα Αγγλία. Η αφοσίωση του στις μακάβριες αποτυπώσεις πτωμάτων και αποτρόπαιων θανάτων, σόκαρε και ξυπνούσε τη περιέργεια των αναγνωστών της εποχής του – και όχι μόνο.

Όταν πλέον ο κινηματογράφος καθιερώθηκε ως αγαπημένος τρόπος διασκέδασης, οι ιστορίες του Poe μετατράπηκαν σε ταινίες, από σκηνοθέτες λάτρεις του τρόμου, εξαιτίας της βαριάς ατμόσφαιρας και της σκοτεινής φύσης του έργου του.

Κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, οι γνωστότερες ιστορίες του έχουν παρουσιαστεί στην μεγάλη οθόνη πολλές φορές, ακολουθώντας το εκάστοτε κινηματογραφικό ρεύμα της εποχής. Δυστυχώς, λόγω της αντιμετώπισης του είδους από το κοινό και τους παραγωγούς ανά εποχή, οι περισσότερες ταινίες τρόμου βασισμένες στη δουλειά του Poe, ήταν χαμηλού κόστους και ατσούμπαλα γυρισμένες, με πολύ λίγες εξαιρέσεις.

Η παρακάτω λίστα παραθέτει την προσωπική μου άποψη για τις δέκα καλύτερες μεταφορές του έργου της ιδιοφυΐας του horror και gothic fiction.

(Όπως στα περισσότερα, έτσι και σε αυτό το άρθρο, χρησιμοποιώ τους original τίτλους των έργων και ονόματα των ηθοποιών στα αγγλικά, ως ένδειξη σεβασμού προς το πρόσωπο των καλλιτεχνών.)

Your Vice is a Locked Room and Only I Have the Key (Sergio Martino, 1972)

Your Vice is a Locked Room and Only I Have the Key

Η giallo horror κινηματογραφική εναλλακτική της ιστορίας  «The Black Cat», είναι μια αλλόκοτη ανάμιξη σεξ και βίας, κάτι που χαρακτηρίζει απόλυτα το συγκεκριμένο είδος.

Ο Oliviero (Luigi Pistilli), ένας καταχρηστικός και αλκοολικός συγγραφέας, ζει σε μια έπαυλη με τη σύζυγό του Irina (Anita Strindberg), και τη μαύρη τους γάτα τον Satan (ναι, καλά διαβάσατε, αυτό είναι το όνομα του γάτου). Η πλοκή θα αποκτήσει ενδιαφέρον όταν η ερωμένη του Oliviero θα δολοφονηθεί, πολύ λίγο αφότου η ανιψιά του, Floriana, τον έχει επισκεφτεί. Με σκοπό να δοθεί ένα τέλος στο μαρτύριο της Irina, θα δολοπλοκήσουν με την Floriana να βγάλουν τον Oliviero από τη μέση και να πάρουν όλα τα λεφτά του.

Η ταινία με την αυθεντική ιστορία έχουν μόνο δύο κοινά: τον αλκοολικό χαρακτήρα και τον τρόπο που τελειώνουν. Παρόλα αυτά, η ψυχεδελική ατμόσφαιρα, η ωμή βία και οι δεκάδες σκηνές σεξ, καθιστούν το «Your Vice is a Locked Room and Only I Have the Key» ως ένα τρανό παράδειγμα της διεθνής επιρροής του έργου του Poe, μέσω ενός μωσαϊκού δυτικής και giallo horror απεικόνισης.

Tales of Terror (Roger Corman, 1962)

Tales of Terror

Ο θρύλος του horror, Roger Corman, πρωτοστάτησε στην μεταφορά του έργου του Edgar Allan Poe στις αρχές του 60, χρησιμοποιώντας τον αγαπημένο του ηθοποιό Vincent Price σε όλους τους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Το πρώτο φιλμ, βασισμένο στο διήγημα «Morella», μιλά για ένα κορίτσι που επισκέπτεται τον πατέρα της, ο οποίος και την κατηγορεί ακόμα για το θάνατο της γυναίκας του την μέρα που γεννήθηκε. Με το καιρό η συμπεριφορά του πατέρα μαλακώνει, ειδικά όταν μαθαίνει πως η κόρη του πεθαίνει από μια ανίατη ασθένεια. Η επανένωση τους διακόπτεται από το κακόβουλο φάντασμα της Morella, το οποίο διψά για εκδίκηση.

Η δεύτερη ιστορία είναι ένας συνδυασμός των δύο από τις πιο διάσημες ιστορίες του Poe, «The Black Cat» και «A Cask of Amontillado». Ο Peter Lorre πρωταγωνιστεί ως Montresor Herringbone, ένας απογοητευμένος με τη ζωή του άντρας, ο οποίος μισεί τη σύζυγό του και το μαύρο γάτο τους. Ένα βράδυ, μεθά πολύ άσχημα και τον οδηγεί στο σπίτι του ο Luchresi (Vincent Price), ο οποίος ξεκινά παράνομη σχέση με τη σύζυγό του.

Η τρίτη και τελευταία μικρού μήκους ταινία βασίζεται στην ιστορία «The Facts in the Case of M. Valdemar». Ο Price εμφανίζεται πάλι ως Valdemar, ένας άνθρωπος που πάσχει από μια επώδυνη ασθένεια και πηγαίνει σε έναν υπνωτιστή, τον οποίο υποδύεται ο Basil Rathbone, ώστε να γλιτώσει από τους αβάσταχτους πόνους λίγο πριν πεθάνει. Ο υπνωτιστής, ωστόσο, διατηρεί τον Valdemar σε ύπνωση απαγορεύοντας του να πεθάνει, και προσπαθεί να χρησιμοποιήσει τις ικανότητες του για να πείσει τη σύζυγό του ασθενή του να τον ερωτευτεί.

Το «Tales of Terror» δεν είναι μια καινοτόμα horror ταινία, αλλά δεξιοτεχνικά διηγείται τρεις ανατριχιαστικές ιστορίες που εξυμνούν τον Poe ως συγγραφέα.

The Raven (Lew Landers, 1935)

The Raven

Αν και η ταινία τρόμου φέρει το όνομά του πιο διάσημου ποιήματος του Poe, η πλοκή του δεν παραμένει σε μια μόνο ιστορία. Απεναντίας, εμπνέεται από το συνολικό έργο του Poe, κάνοντας πολυάριθμες αναφορές σε πολλές ιστορίες, καθόλα την διάρκεια της ταινίας.

Ο Bela Lugosi πρωταγωνιστεί ως ο χειρουργός Vollin, ο οποίος έχει προσληφθεί για να σώσει μια κοπέλα από σοβαρό τραυματισμό μετά από ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Όταν την ερωτευτεί, θα της αποκαλύψει τη συλλογή του από όργανα βασανιστηρίων (εμπνευσμένα από τον Poe), αλλά ο πατέρας της τον προειδοποιεί να μείνει μακριά.

Όταν ο Bateman Edmond (Boris Karloff), ένας καταζητούμενος δολοφόνος καταφτάνει στον Vollin ζητώντας ένα νέο πρόσωπο, ο χειρούργος εκμεταλλεύεται την κατάσταση για να εκδικηθεί, απαιτώντας ο Bateman να σκοτώνει το κορίτσι και την οικογένειά της, σε αντάλλαγμα των υπηρεσιών του. Ο Bateman αρχικά αρνείται, αλλά ο Vollin τον μεταμορφώνει σε τέρας, αναγκάζοντάς τον να το κάνει.

Τα σκοτεινά θέματα της ταινίας ήταν αρκετά αμφιλεγόμενα για εκείνη την εποχή, κάνοντας αρχικά την ταινία να έχει σχεδόν μηδενικά ταμεία. Σε συνδυασμό με άλλες αποτυχίες ταινιών τρόμου, δημιουργήθηκε μια ανάπαυλα στη βιομηχανία και η φήμη του Lugosi έπεσε απότομα. Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, η συγκεκριμένη ταινία θεωρήθηκε ως μια εκ των κορυφαίων του είδους. Η ατμόσφαιρα και η πλοκή του «The Raven», παρόλο που δεν ήταν μια άμεση μεταφορά του λογοτεχνικού αριστουργήματος, το καθιστούν ως μια συγκλονιστική ταινία τρόμου.

The Avenging Conscience (D.W. Griffith, 1914)

Η βωβή ταινία τρόμου στις πρώτες ημέρες του κινηματογράφου βασίζεται σε δύο έργα του Poe, το διήγημα «The Tell-Tale Heart» και το ποίημα «Annabel Lee».

The Avenging Conscience

Ο Henry B. Walthall πρωταγωνιστεί ως ένας νεαρός άνδρας που έχει ερωτευτεί μια όμορφη κοπέλα, αλλά ο θείος του (Spottiswood Aitkin), δεν θα του επιτρέψει να κάνει το επόμενο βήμα. Σύντομα, ο νεαρός θα αρχίσει να τυραννιέται από φαντάσματα , τα οποία τον οδηγούν στη παράνοια. Θα φτάσει στο σημείο να σκοτώσει τον θείο του και να τον θάψει μέσα στο τοίχο.

Η ταινία «The Avenging Conscience» είναι μία από τις πρώτες κινηματογραφικές μεταφορές του Poe και, επίσης, ένα από τα πρώτα αριστουργήματα του είδους. Αν και η ταινία δεν συντάσσεται στις πιο επικές ταινίες του Griffith (σαν το «Intolerance» ή το «Birth of a Nation»), είναι ένα πολύτιμο διαμάντι στη τεράστια λίστα αριστουργημάτων του.

Castle of Blood (Sergio Corbucci και Antonio Margheriti, 1964)

Castle of Blood

Αν και η ταινία διαφημίζονταν ως μεταφορά ενός έργου του Poe, δεν γράφτηκε ποτέ τέτοια ιστορία. Ωστόσο, διαθέτει τον Poe ως χαρακτήρα και δείχνει ότι τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό οι δημιουργοί του είχαν επηρεαστεί από τον συγγραφέα.

Η ιστορία ακολουθεί το νεαρό δημοσιογράφο Alan, ο οποίος όταν πάρει συνέντευξη από το Edgar Allan Poe, θα βάλει στοίχημα να περάσει μια νύχτα μέχρι το ξημέρωμα σε ένα στοιχειωμένο σπίτι. Όταν γνωρίσει μια όμορφη γυναίκα, την οποία υποδύεται το είδωλο του τρόμου Barbara Steele, η οποία κατοικεί στο σπίτι θα ερωτευτούν κεραυνοβόλα. Σύντομα, ο Alan συναντά άλλους κατοίκους του αρχοντικού, οι οποίοι δεν είναι το ίδιο φιλικοί.

Παρόλο που δεν είναι άμεση μεταφορά από κάποιο έργο του Poe, το «Castle of Blood» είναι μια αριστοτεχνικά κατασκευασμένη ιστορία με αγωνία που διατηρεί το πνεύμα της γραφής του.

Spirits of the Dead (Federico Fellini, Louis Malle και Roger Vadim, 1968)

Το «Spirits of the Dead» είναι μια ανθολογία από τρεις ιστορίες του Poe, κάθε μια σκηνοθετημένη από διαφορετικό Ευρωπαϊκό σκηνοθέτη.

Η πρώτη μικρού μήκους ταινία είναι σκηνοθεσία του Roger Vadim και βασίζεται στην πρώτη ιστορία που έκδωσε ο Poe, το  «Metzengerstein». Η Jane Fonda, πρωταγωνιστεί ως Frederique, μια αριστοκράτισσα που κληρονομεί την γη του  Metzengerstein και ζει μια ανίερη ζωή.  Γνωρίζει και ερωτεύεται έναν από τους γείτονές της, που υποδύεται ο Peter Fonda, ο οποίος όταν δεν ανταποδίδει τον έρωτά της, εκείνη τον καίει ζωντανό μαζί με το στάβλο του. Το θύμα της τρέλας της παραδίδεται στις φλόγες, αλλά την ίδια στιγμή ένα μυστηριώδες μαύρο άλογο δραπετεύει του ολοκαυτώματος.

Η δεύτερη ταινία είναι σε σκηνοθεσία του Louis Malle και βασίζεται στο διήγημα του Poe «William Wilson,» και σε αντίθεση με το πρώτο κρατά το ύφος και το θέμα, αλλά αλλάζει πολλές σκηνές και γεγονότα. Ο Alain Delon παίζει τον William Wilson, έναν άνθρωπο ο οποίος δεινοπαθεί από ένα σωσία του με το ίδιο όνομα. Όταν ο σωσίας του τον ντροπιάζει μπροστά στην όμορφη Giuseppina (Bridget Bardot), ο William θυμώνει τόσο πολύ που τον σκοτώνει. Στη συνέχεια πέφτει σε κατάθλιψη, αυτοκτονικές σκέψεις και κρίση ταυτότητάς. Αν και το «William Wilson» είναι ίσως η πιο αδύναμη ταινία της τριλογίας, αξίζει να το παρακολουθήσουμε, καθώς είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες του Poe, σπάνια μεταφερόμενη στην μεγάλη οθόνη.

Η τελευταία ταινία της ανθολογίας, «Toby Dammit», είναι σκηνοθεσία του Federico Fellini. Βασισμένο στην ιστορία «Never Bet the Devil Your Head», ο Terence Stamp υποδύεται τον ομώνυμο χαρακτήρα του τίτλου, έναν αλκοολικό ηθοποιό που στοιχειώνεται από τα οράματα ενός μικρού κοριτσιού αφού το βοηθά να βρει τη μπάλα του. Μετά την ολοκλήρωση μιας ταινίας του, χάνεται περισσότερο στα οράματα του και το κοριτσάκι τον οδηγεί στη καταστροφή. Αν και διαφέρει σε μεγάλο μέρος από την ιστορία του Poe, το «Toby Dammit» είναι μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ταινία σε συνδυασμό με το μοναδικό στιλ του Fellini.

The Black Cat (Edgar G. Ulmer, 1934)

The Black Cat

Το ορόσημο των ταινιών τρόμου είναι η δεύτερη ταινία σε αυτόν τον κατάλογο με πρωταγωνιστές τους Boris Karloff και Bela Lugosi. Παρόμοια με το «The Raven», ενώ ο τίτλος προέρχεται από μια διάσημη ιστορία του Poe, η πλοκή ακολουθεί μόνο τη βασική δομή του «The Black Cat», δεδομένου ότι εμφανίζονται δύο μυστηριώδεις μαύρες γάτες όταν οι άνθρωποι πεθαίνουν.

Ο Lugosi παίζει τον Dr. Werdegast, ένα ψυχίατρο σε σωφρονιστικό ίδρυμα. Στο δρόμο του να επισκεφθεί τον παλιό του φίλο Hjalmar Poelzig (Boris Karloff), συναντά ένα νεαρό ζευγάρι. Όταν χαλάει  το λεωφορείο τους θα ταξιδεύουν προς το σπίτι του Poelzig. Αν και αρχικά ο Poelzig βοηθά με τους τραυματισμούς, η πραγματική κακόβουλη φύση του και η μαύρη γάτα του θα αποκαλυφθούν. Μετά τον πόλεμο, ο Poelzig έχει γίνει σατανιστής και είναι υπεύθυνος για τη δολοφονία πολλών γυναικών, αναγκάζοντας τους τρεις επισκέπτες να αγωνιστούν για τη ζωή τους ή να πεθάνουν.

The Pit and the Pendulum (Roger Corman, 1961)

Η κύρια ιστορία της ταινίας δεν βασίζεται σε κάποια συγκεκριμένη ιστορία του Poe, αλλά είναι παρεμφερή στον βαθμό ότι λαμβάνει χώρα σε ένα τρομακτικό κάστρο και στα χαρακτηριστικά θέματα της πρόωρης ταφής και βασανιστηρίων.

The Pit and the Pendulum

Ο John Kerr υποδύεται τον Francis Barnard, έναν άντρα που ερευνά το μυστηριώδη θάνατο της αδελφής του. Ταξιδεύει στο κάστρο του συζύγου της, Sebastian Medina (Vincent Price), όπου αντιμετωπίζει μια ύποπτη κατάσταση.

Πιθανόν η πιο διάσημη από όλες τις ταινίες του Corman βασισμένες στον Poe, το «The Pit and the Pendulum» είναι επίσης και το πιο διασκεδαστικό. Η πλοκή έχει ευχάριστη ροή και τα οπτικά εφέ είναι πολύχρωμα και γεμάτα ζωντάνια.

The Fall of the House of Usher (Jean Epstein, 1928)

The Fall of the House of Usher

Η πλοκή ακολουθεί τον Allan, ο οποίος καλείται στο σπίτι του φίλου του Roderick Usher, ο οποίος χρειάζεται βοήθεια με μια μυστήρια ασθένεια που πλήττει τον ίδιο και την αδελφή του Madeline. Ο Allan φροντίζει τον φίλο του και τον ψυχαγωγεί τραγουδώντας και διαβάζοντας του ιστορίες.

Μια μέρα, ο Roderick ανακοινώνει στον Allan ότι η Madeline έχει πεθάνει και ότι πρέπει να τη θάψουν. Μετά από αυτό  η φυσική κατάσταση και η ψυχική σταθερότητα του Roderick επιδεινώνονται. Ο Allan προσπαθεί να τον βοηθήσει, αλλά η άστατη ψυχοσύνθεση του, σε συνδυασμό με μια σειρά από παράξενα γεγονότα στο σπίτι, είναι πλέον αμετάκλητη, οδηγώντας στη τελική κλιμάκωση.

Η ταινία του Epstein συνδυάζει πολλές πρωτοποριακές τεχνικές και δημιουργεί μια σουρεαλιστική και ανατριχιαστική ατμόσφαιρα. Ο σκηνοθέτης όχι μόνο καταφέρνει να αφηγηθεί την ιστορία χωρίς πολλά λόγια, αλλά η διάθεση που θέτει είναι υπέροχα απόκοσμη, και το μυστήριο χτίζεται μεθοδικά μέχρι ένα συγκλονιστικό και ισχυρό φινάλε.

The Masque of the Red Death (Roger Corman, 1964)

Η έβδομη ταινία του Corman βασισμένη στο έργο του Poe, και μία από τις πιο πολύπλοκες και ώριμες ταινίες της καριέρας του.

The Masque of the Red Death

Για άλλη μια φορά, πρωταγωνιστεί ο Vincent Price, ως ο σαδιστής πρίγκιπας Prospero, ένας παρανοϊκός σατανιστής κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας πανούκλας. Ο παρανοϊκός πρίγκιπας καίει ολόκληρα χωριά για να σταματήσει την ασθένεια και επικαλείται την αφοσίωσή του στο διάβολο για να σώσει την ψυχή του. Μια νύχτα, ο Prospero φιλοξενεί ένα πολυτελή χορό μεταμφίεσης για όλους τους αριστοκράτες φίλους του, με σκοπό να πάρει τα μυαλά τους μακριά από την εξάπλωση της ασθένειας. Τα σχέδια του χαλάνε από έναν μυστηριώδη επισκέπτη με κόκκινο μανδύα και τον συνεχόμενο θάνατο των καλεσμένων.

Η ιδέα της ενσαρκωμένης πανούκλας να επισκέπτεται μια αριστοκρατική εκδήλωση και να σκορπίζει το θάνατο είναι αρκετά πιστή στο τιμητικό διήγημα του Poe. Ενώ η ιστορία διαθέτει λίγα στοιχεία από την φρικαλεότητα των περισσότερων ιστοριών του Poe, είναι ένα ισχυρό υπονοούμενο για το αναπόφευκτο του θανάτου και τις μάταιες προσπάθειες κάποιου να τον αποφύγει. Ο Price είναι εξαιρετικός στο ρόλο του ως Prospero, ακτινοβολώντας κίνδυνο και διατηρώντας την αγωνία ως το τέλος. Γεμάτη με την τυπική ψυχεδέλεια και τις τρομακτικές εικόνες του Corman, η «The Masque of the Red Death» είναι μια διασκεδαστική και κλασική ταινία τρόμου.

images

Bonus film The Raven (James McTeigue, 2012)

Ένας εξαιρετικός John Cusack στον ρόλο του ποιητή Edgar Allan Poe. Ο Poe έρχεται αντιμέτωπος με έναν παρανοϊκό θαυμαστή του, ο οποίος πραγματοποιεί κάθε μακάβριο διήγημα που έχει γράψει μέχρι στιγμής ο ανερχόμενος ακόμα συγγραφέας. Η λύση του μυστηρίου είναι μέσα στο μυαλό του ίδιου του συγγραφέα και ενάντια στο χρόνο πρέπει να προλάβει την επόμενη κίνηση του αντιπάλου του.

Φυσικά η λίστα θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη, και είμαι σίγουρος πως γνωρίζετε κάποιες ταινίες τις οποίες μπορεί να παρέλειψα. Μην διστάσετε να στείλετε μήνυμα ή να σχολιάσετε κάποια κινηματογραφική μεταφορά του έργου του Poe που πιστεύεται πως αξίζει να αναφερθεί.

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά