“Omen”: 42 χρόνια από την πρώτη προβολή

by Φράνση Παπουτσάκη

OMEN: ΤΗΕ ΜΟVIE

Εκτός από το Exorcist (Ο Εξορκιστής), την ταινία του 1973 που βασίστηκε στο ομώνυμο βιβλίο του William Peter Blatty υπάρχει μόνο άλλη μία ταινία που δεσπόζει στην κινηματογραφική δεκαετία του εβδομήντα με τον ίδιο επιβλητικό τρόπο. Ο λόγος για το έργο The Omen (Η Προφητεία) του 1976, σκηνοθετημένο από τον Richard Donner και με πρωταγωνιστή τον θρύλο Grecory Peck στον ρόλο του Πρέσβη Robert Thorn και την Lee Remick στον ρόλο της Katherine Thorn που υιοθετούν και αναθρέφουν εν αγνοία τους, το παιδί του Διαβόλου.

To στοιχείο που κάνει αυτές τις δύο ταινίες να εξακολουθούν να είναι συναρπαστικές, το τόνισε ο Βασίλης Ραφαηλίδης με το ξεχωριστά ιδιαίτερο κριτήριο αισθητικής που διέθετε λέγοντας πως αυτό που μας γοητεύει πηγάζει από την ιδέα της ενσάρκωσης του προαιώνιου Κακού. Στον ‘Εξορκιστή”, η εν λόγω ιδέα παίρνει την μορφή της λεγεώνας των δαιμόνων δίνοντας σάρκα στον αόρατο κι απροσδιόριστο εσωτερικό φόβο του ανθρώπου ενώ στην Προφητεία ο φόβος γιγαντώνεται, γίνεται πλέον απτός κίνδυνος αφού γεννιέται πραγματικά το Ον που θα σημάνει το τέλος του Κόσμου.

Πρόδρομο των δύο αυτών έργων θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποτελεί η ταινία Rosemary’s Baby του 1968 σε σκηνοθεσία του Roman Polanski, στην οποία η Mia Farrow πρόκειται να φέρει στον κόσμο το πολυπόθητο βρέφος που θα φιλοξενήσει στην σάρκα του τον Σατανά εξαναγκασμένη από την αίρεση που ανήκει ο άντρας της John Cassavetes. Ο υπερφυσικός τρόμος εδώ είναι ακαθόριστος καθώς δεν γίνεται ποτέ συγκεκριμένος ώστε να παραμένει αόριστα αποκρουστικός. Η Rosemary ματαιοπονεί να αποδείξει την συνωμοσία που την περικυκλώνει ακριβώς όπως δεν μπορεί κανείς να αποδείξει την ύπαρξη του Κακού.

Στις 6 Ιουνίου του 2018 συμπληρώνονται σαράντα δύο χρόνια από την πρεμιέρα της Προφητείας στον κινηματογράφο. Η πορεία της ταινίας είναι λίγο ή πολύ γνωστή σε όλους. Ακολούθησαν τα τρία sequel, Damien: Omen II (1978) όπου εξιστορείται η εφηβική δράση του ανίερου τέκνου, Omen III: The Final Conflict (1981) με τον Sam Neil να υποδύεται τον ενηλικιωμένο γιο του Διαβόλου, έτοιμο να αναλάβει δράση στα τριάντα του χρόνια όπως ακριβώς ο Ιησούς και Omen IV: The Awakening (1991) που εκτός από την σύνδεση των επτά σαλπίγγων με γεγονότα της σύγχρονης πραγματικότητας, παραμένει ασήμαντη. Το remake της αρχικής ταινίας με τίτλο THE OMEN:666 κινηματογραφήθηκε το 2006 από τον John Moore και πρωταγωνίστησε ο Liev Schreiber.  Για όσους δεν τυγχάνει να το γνωρίζουν ξεκίνησε το 2016 σειρά με τίτλο Damien ως συνέχεια της πρώτης ταινίας έχοντας θέμα την ζωή του εκλεκτού γιου του Διαβόλου στην σημερινή εποχή όπου πλησιάζοντας στην κρίσιμη ηλικία των τριάντα ετών παλεύει ανάμεσα στο Κακό και το Καλό, στην Μοίρα του και στην ελευθερία της βούλησης του να αποδεχτεί την φύση του και την δόξα που επιφέρει ή να παλέψει μέχρι να υπερισχύσει η ανθρώπινη πλευρά του. Δυστυχώς, παρά την παρουσία της Barbara Hershey και παρότι το φινάλε  υπήρξε ισχυρό, η σειρά δεν είχε επιτυχία ούτε κατόρθωσε να πλησιάσει την αίσθηση της αρχικής ταινίας, οπότε περιορίστηκε στην πρώτη σεζόν.

Η διαχρονικότητα του Οmen οφείλεται σε τρία συστατικά της κινηματογραφικής συνταγής που επέβαλλαν την κυριαρχία της ατμόσφαιρας δίνοντας της τον διαχρονικό χαρακτήρα που απόκτησε. Πρώτον, οι φόνοι σκηνοθετήθηκαν με έντονα ηχητικά εφέ ώστε να προκαλέσουν αληθινή ανατριχίλα στον θεατή. Δεύτερον, η μουσική που αποτελεί το ήμισυ της επιτυχίας αλλά και κυριολεκτικά το ήμισυ της ταινίας αφού τότε γραφόταν μουσική ειδικά για κάθε σεκάνς και δεν γινόταν απλώς μουσική επιμέλεια ή σύνθεση ενός μόνο μουσικού θέματος. Το Ave Satani, η μουσική σύνθεση που πλαισιώνει το OMEN I χάρισε στον Jerry Goldsmith, το μοναδικό Oscar της καριέρας του. Τρίτον, επειδή αντλεί το υπόβαθρο της από το πιο πολυσυζητημένο και γοητευτικό βιβλίο των Ιερών Κειμένων, την Αποκάλυψη. Αυτή ίσως είναι και η ουσιώδης διαφορά της Προφητείας από την Εξορκιστή. Ο Εξορκιστής αναφέρεται σε ένα φαινόμενο με πληροφορίες προερχόμενες κυρίως από την γνωστική απόκρυφη λογοτεχνία ενώ η Προφητεία βασίζεται στο βιβλίο που έγραψε ο πιο αγαπημένος μαθητής του Ιησού κι ο τελευταίος προφήτης που είχε γίνει αποδεκτός από τον δάσκαλο Του. Οι προφητείες για την ενδεχόμενη συντέλεια του Κόσμου και την Τελική Κρίση έχουν ένα αδιαμφισβήτητο ενδιαφέρον είτε είναι κανείς πιστός είτε όχι και κουβαλούν στην εικόνα του μέλλοντος που προλέγουν, την πιθανότητα του ενδεχόμενου συμβάντος.

Το δε Μωρό της Ρόζμαρι που στο φινάλε της ταινίας, τα μέλη της αίρεσης το θαυμάζουν μέσα στην μαύρη κούνια του με τον ανάποδο σταυρό, μπορεί μεν να είναι ο ενσαρκωμένος σε θνητό σώμα Σατανάς αλλά δεν υπάρχει στην ταινία καμία αναφορά σε θρησκευτικά κείμενα, υποδεικνύοντας πως το Κακό θα έρθει στον Κόσμο για να τον υποτάξει ως αποτέλεσμα της μεσαιωνικής μαύρης μαγείας που εξασκεί μια ομάδα ακόλουθων του.

ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΦΗΤΕΙΑΣ

The mark

«Ὧδε ἡ σοφία ἐστίν· ὁ ἔχων νοῦν ψηφισάτω τὸν ἀριθμὸν τοῦ θηρίου· ἀριθμὸς γὰρ ἀνθρώπου ἐστί· καὶ ὁ ἀριθμὸς αὐτοῦ χξϛ΄»

Η πλοκή της ταινίας περιστρέφεται κυρίως γύρω από το σημάδι που πρέπει να φέρει ο φερόμενος ως γιος του Διαβόλου, δηλαδή το χάραγμα του Θηρίου. Το σημάδι αυτό είναι ο αριθμός 666 ( χξϛ ). Ο αριθμός του Θεού είναι το επτά διότι επτά είναι οι ημέρες της Δημιουργίας οπότε το έξι θεωρείται ο αριθμός του επαναστατημένου Διαβόλου που αποσύρθηκε από τον Κόσμο του θεού, άρα, ο αριθμός έξι συμβολίζει την φθορά και την ατέλεια σε σύγκριση με το επτά που συμβολίζει την τελειότητα. Σύμφωνα με την ερμηνεία που δίνει η ταινία, η οποία κι από θρησκειολογικής πλευράς είναι η επικρατέστερη, το σημάδι που θα φέρει το Θηρίο θα είναι το τριπλό εξάρι διότι εκφράζει την αντιστοιχία με την Αγία Τριάδα: Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα σε αντίθεση με το Διάβολος, Αντίχριστος και Ψευδοπροφήτης. «For everything holy there is something unholy…that is the true essence of temptation”, εξηγεί ο ιερέας του μοναστηριού που επισκέπτεται ο Robert Thorn αναζητώντας τα ίχνη της αλήθειας. Η ιστορία της Προφητείας εστιάζει στην παρομοίωση της γέννησης του διαβολικού παιδιού με την γέννηση του θείου βρέφους. Αναφέρει πως την ημερομηνία γέννησης του Damien, 06/06 στις 06:00 το πρωί, εθεάθη ο λαμπρός αστέρας που είχε εμφανιστεί πάνω από την Βηθλεέμ κατά την γέννηση του Ιησού. Στο ΟMEN ΙΙ υπάρχει μια σκηνή όπου ο έφηβος Damien αναρωτιέται αμφιβάλλοντας για τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει στην ανθρώπινη ιστορία ώστε να παραλληλιστεί η εικόνα με την στιγμή της αδυναμίας του Ιησού στον Κήπο της Γεσθημανής. Στο ΟΜΕΝ ΙΙΙ, ο Sam Neil μιλάει στο άγαλμα του Εσταυρωμένου με μίσος και αηδία ξεσπώντας όλη την οργή του πατέρα του, του Διαβόλου, για το ανθρώπινο είδος και κυρίως για τον Θεό που τον εξόρισε ώστε να γίνει ο τελικός παραλληλισμός με την απόκρυφη ιστορία της Έκπτωσης.

Η επιλογή της Ρώμης ως γενέθλια πόλη του Damien πιθανώς αφορά την ρωμαϊκή αυτοκρατορία κατά την διάρκεια της οποίας έζησε και δίδαξε ο Ιησούς και που τελικά διέταξε την Σταύρωση του δια στόματος του Ποντίου Πιλάτου υπό την απαίτηση του τότε εβραϊκού λαού. Επίσης, το σενάριο εστιάζει στο γεγονός πως σύμφωνα με την Αποκάλυψη του Ιωάννη, ο γιος του Διαβόλου ήτοι το Θηρίο θα προέλθει από τον χώρο της πολιτικής, ερμηνεύοντας ένα συγκεκριμένο εδάφιο ως τον χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία ξεκίνησε από την Ρώμη όπου όντως υπογράφηκε η πρώτη συνθήκη το 1948. Από θρησκευτικής άποψης όμως πολλοί θεωρούν την επιλογή της Ρώμης ως υπόδειξη ότι ο εχθρός του ανθρώπου και ορκισμένος πολέμιος του Ιησού θα γεννηθεί μέσα από τους κόλπους της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία «δαιμονοποιήθηκε» μετά την απόσχιση της από την Ορθόδοξη. κι ότι με βάση την Αποκάλυψη του Ιωάννη, το δίκοχο αναβολάδιο (Fanon) του Πάπα έχει θεωρηθεί ότι είναι το διπλό κέρας που θα φέρει ο υπηρέτης του Διαβόλου.

Από εκεί και πέρα όμως, το σενάριο δεν είναι πιστό στις Γραφές παρόλο που η μυθοπλασία εξακολουθεί να αντλεί από αυτές. Η ταινία δείχνει τον Gregory Peck (Ambassodor Thorn) να ανακαλύπτει το πτώμα του νεκρού δολοφονημένου γιού του σε ένα αρχαίο νεκροταφείο της πόλης Cerveteri, τοποθετημένο δίπλα στον τάφο της μητέρας του Damien που δεν είναι σώμα νεκρής γυναίκας αλλά το κουφάρι ενός θηλυκού τσακαλιού. Η πόλη επιλέχθηκε διότι φιλοξενεί μια τεράστια έκταση από αρχαίους τύμβους (Necropoli della Banditaccia) κι είναι η μεγαλύτερη Νεκρόπολης της Μεσογείου ξεκινώντας από τον ένατο αιώνα προ Χριστού μέχρι και την περίοδο των Ετρούσκων. Σημαντικό είναι να θυμίσουμε τον λατινικό μύθο για την ίδρυση της Ρώμης και το χτίσιμο της πάνω στο Παλάτινο Λόφο. Τα δίδυμα αδέλφια Ρώμος και Ρωμύλος, τα τέκνα της θεάς Ρέας, θηλάστηκαν ως εγκαταλελειμμένα βρέφη από μια λύκαινα κι αργότερα ο Ρωμύλος δολοφόνησε τον Ρώμο για να γίνει ο βασιλιάς της Ρώμης. Τα δυο αδέλφια είχαν μαλώσει για πρώτη φόρα περί της τοποθεσίας όπου θα χτιζόταν η αιώνια πόλη.

Τα μαύρα σκυλιά που προστατεύουν τον μικρό Demian είναι μια αλληγορία του Κέρβερου, του άγρυπνο και φρικτού φύλακα του Άδη, ο οποίος εμφανίζεται και στον τρίτο κύκλο της Κόλασης (ωδή στ΄) Comedia Divina του Dante Alighieri: «Ο Κέρβερος, σκληρό θεριό και τέρας, με τρεις λαιμούς σκυλίτικα αλυχτάει τα πλήθη τις ψυχές που εδώ βουλιάζουν. Μάτια πυρά, λερή γενειάδα μαύρη, φαρδιά κοιλιά και μακρανύχια χέρια˙ αδράχνει, γδέρνει τις ψυχές ξεσκλίδια. Να ουρλιούν τους κάνει κι η βροχή σα σκύλοι˙ το να πλευρό φρουρούν με το άλλο κι όλο στρουφογυρνούν οι δόλιοι κολασμένοι».

Να σημειωθεί ότι το όνομα του μικρού Damien Thorn στην Προφητεία είναι και το όνομα του ιερέα Damien Karras στον Εξορκιστή που στα ελληνικά σημαίνει Δαμιανός και η ετυμολογία του ξεκινά από το ρήμα δαμάζω. Το όνομα ίσως να είναι επίσης μια παρήχηση προερχόμενη από το βιβλίο του Herman Hesse, Demian: The Story of Emil Sinclair’s Youth το οποίο αφηγείται την ιστορία ενός αγοριού που παλεύει να σταθεί ανάμεσα στον κόσμο της αντικειμενικής πραγματικότητας και στον κόσμο της πλάνης και της ψευδαίσθησης. Μπορεί όμως αυτή η ιδέα να είναι ένας ευσεβής πόθος της συγγραφέως λόγω της αδυναμίας που έχει στον Hesse.

Τhe poem

When the Jews return to Zion and a comet fills the sky, and the Holy Roman Empire rises; then you and I must die. From the eternal sea he rises, creating armies on either shore, turning man against his brother, ’til man exists no more.

Αυτοί είναι οι στίχοι από το βιβλικό ποίημα που απαγγέλει ο πατήρ Brennan στον Robert Thorn για να τον ενημερώσει ότι ο γιος του είναι ο εκλεκτός του Διαβόλου που θα σκορπίσει τον ζόφο και τον όλεθρο στην γη.  Η φράση Return to Zion αναγράφεται στην εβραϊκή βίβλο μιλώντας για την επιστροφή των Εβραίων στην Γη του Ισραήλ ύστερα από την Βαβυλωνιακή αιχμαλωσία. Ο κομήτης που θα χαράξει τον ουρανό θα σηματοδοτήσει την επικράτηση της Ρώμης μέσα από την σύσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μέσα από την «αιώνια θάλασσα» της πολιτικής θα γεννηθεί Αυτός που θα ξεκινήσει έναν φρικτό αέναο πόλεμο μέχρι το ανθρώπινο είδος να εξολοθρευτεί και να εξαφανιστεί από την Γη που το γέννησε.

ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝ

Η λέξη Αρμαγεδδών (στα εβραικά Har Megidon)  είναι συνυφασμένη εννοιολογικά με την ολοσχερή καταστροφή. Ερευνώντας, ανακαλύπτει κανείς ότι η κοινωνική αναπαράσταση που έχει δημιουργηθεί σε σχέση με την σημασία του Αρμαγεδδώνος είναι εσφαλμένη καθώς σύμφωνα με την μία και μοναδική εμφάνιση της λέξης στην Αποκάλυψη του Ιωάννου –αλλά και σε όλη την Αγία Γραφή-, στο εδάφιο 16:16: «…και συνήγαγεν αυτούς εις τον τόπον τον καλούμενον Εβραιστί Αρμαγεδών» όπου ο έβδομος άγγελος άνοιξε την έβδομη φιάλη αφήνοντας να ελευθερωθεί στον αέρα το περιεχόμενο της το οποίο ακολούθησαν σεισμοί, αστραπές, βροντές κι οδυρμός ανθρώπων. Ο τόπος αυτός θα είναι το μέρος από και όπου θα ξεκινήσει ο πόλεμος που θα καταστρέψει τον Κόσμο, πόλεμος ανάμεσα σε όσους ταχθούν με το μέρος του Υιού του Θεού Ιησού (militia Christi) και του αντιπάλου Tου, Υιού του Διαβόλου. Ο Κόσμος που θα καταστραφεί όμως δεν είναι η πλάση αλλά ο κόσμος όπως τον γνωρίζουμε, στα ερείπια του οποίου θα χτιστεί μια νέα πνευματική πραγματικότητα υπό την σκέπη του Κυρίου κατά την Δεύτερη Παρουσία Του. Οπότε, ο Διάβολος εκ προοιμίου είναι ηττημένος. Η ομώνυμη πόλη Μεγίδδω στην οποία φτάνουν ο Robert Thorn και ο συνοδοιπόρος του φωτογράφος Jennings, δηλαδή ο αγαπημένος ηθοποιός David Warner (Tron, 1982), υποτίθεται ότι αποτελεί την πόλη όπου θα συστρατευτούν οι δυνάμεις που θα πολεμήσουν. Υποτίθεται πως  οδηγήθηκαν εκεί ώστε να προμηθευτούν τα επτά μαχαίρια που μπορούν να αφαιρέσουν την ζωή του Damien, κάτι που είναι καθαρά σκηνοθετικό εύρημα καθώς δεν υπάρχει πουθενά τέτοια περιγραφή ούτε στα κανονικά μα ούτε και στα απόκρυφα κείμενα.

ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ

Ο αναγνώστης του άρθρου μπορεί να παρατήρησε και πιθανώς να αναρωτήθηκε για ποιο λόγο δεν αναφέρεται πουθενά η ονομασία Αντίχριστος ενώ η ταινία την χρησιμοποιεί -όπως κι όλος ο πλανήτης- κάθε φορά που η συζήτηση αφορά αυτόν που θα ηγηθεί για να φέρει το Τέλος των Ημερών του Κόσμου, εκδικούμενος για τον διωγμό του από τον Παράδεισο. Η ονομασία δεν αναφέρθηκε στο άρθρο διότι δεν αναφέρεται ούτε και υπάρχει πουθενά και σε κανένα στίχο της Αποκάλυψης του Ιωάννη. Ο Ιωάννης μιλάει για την έλευση του αντίχριστου στις επιστολές Α και Β όπου όμως χρησιμοποιεί όνομα ως ιδιότητα και διευκρινίζει ότι οι αντίχριστοι είναι πολλοί κι όχι ένας. (Α΄ Ιωαν. 2:22: “Τις εστίν ο ψεύτης ει μη ο αρνούμενος ότι Ιησούς ουκ έστιν ο Χριστός; Ούτος εστίν ο αντίχριστος, ο αρνούμενος τον Πατέραν και τον Υιόν”). Η Πλάνη είναι ο μεγαλύτερος εχθρός του Ανθρώπου.

Τips:

  1. Η ταινία Revelation του 2001 σε σκηνοθεσία Stuart Urban και με πρωταγωνιστή στο ρόλο του Μεγάλου Μάγιστρου τον Udo Kier προβάλει μια πραγματιστική εκδοχή της αναζήτησης των καρφιών που σταύρωσαν τον Ιησού προκειμένου να χρησιμοποιήσουν τον κώδικα του dna Του για να δημιουργήσουν τον Αντι-Ιησού. Η ιστορία σαφώς και συνδέεται με την αποκρυφιστική πλευρά του ναζισμού και τα νοσηρά πειράματα του δόκτωρος Josef Mengele.
  2. Ακούστε από τον διαδικτυακό τύμβο Τhe Omen Suite.

Βιβλιογραφία:

  • Αποκάλυψη του Ιωάννη
  • Κατά Ιωάννη Επιστολή, Α και Β
  • Θεία Κωμωδία του Δάντη σε μετάφραση του Νίκου Καζαντζάκη
  • Λεξικό ταινιών του Βασίλη Ραφαηλίδη

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά