The Black Vampyre: ο πρώτος Αμερικανός βρυκόλακας ήταν ένας μαύρος επαναστάτης

by Ηλίας Τσιάρας

Τίτλος πρωτοτύπου: America’s first vampire was Black and revolutionary – it’s time to remember him
Σύνταξη: Sam George
Μετάφραση: Ηλίας Τσιάρας

Ο πρώτος βρυκόλακας της Αμερικής ήταν ένας μαύρος επαναστάτης – ήρθε η ώρα να τον θυμηθούμε.

Τον Απρίλιο του 1819 στο New Monthly Magazine, ένα περιοδικό με έδρα το Λονδίνο, εμφανίζεται το The Vampyre: A Tale του Λόρδου Βύρωνα. Η είδηση της συγκεκριμένης έκδοσης έγινε γρήγορα γνωστή και στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Εκείνη την εποχή ο Βύρωνας ήταν εξαιρετικά δημοφιλής και το νέο αυτό διήγημα, που υποτίθεται πως είχε γραφεί από την πένα του διάσημου ποιητή, δημιούργησε αίσθηση, όπως ακριβώς έκαναν και οι επανεκδόσεις του από το Boston’s Atheneum (15 Ιουνίου) και το Baltimor’s Robinson’s Magazine (26 Ιουνίου).

Το The Vampyre έδωσε ένα τέλος στον αρχαίο θρύλο του Ανατολικοευρωπαίου, χωρικού βρυκόλακα. Έβγαλε το τέρας έξω από τα δάση, χαρίζοντάς του μια αριστοκρατική γενιά και τον τοποθέτησε μέσα στα σαλόνια της Ρομαντικής Αγγλίας. Ήταν η πρώτη, διαρκής, λογοτεχνική διασκευή του βρυκόλακα η οποία αποστασιοποιήθηκε εντελώς από τους θρύλους και τους μύθους που του έδωσαν ζωή.

Μέχρι τον Ιούλιο, είχε γίνει γνωστό πως ο Βύρωνας είχε αρνηθεί ότι εκείνος  ήταν ο συγγραφέας και ως τον Αύγουστο αποκαλύφτηκε πως ο πραγματικός δημιουργός ήταν ο Τζον Πολιντόρι.

Το εσώφυλλο του The Black Vampyre

Την ίδια περίοδο, έκανε την εμφάνισή της η αμερικανική απάντηση, το The Black Vampyre: A Legend of St. Domingo, γραμμένο από κάποιον Uriah Derick D’Arcy. Ο D’Arcy παρωδεί με χυδαίο τρόπο το The Vampyre, φτάνοντας στο σημείο να εννοεί πως ο Λόρδος Ρούθβεν, ο Βρετανός αριστοκράτης βρυκόλακας του Πολιντόρι, καταγόταν από την Καραϊβική. Μια μεταγενέστερη έκδοση του 1845 δείχνει ως συγγραφέα του The Black Vampyre κάποιον Robert C Sands. Εντούτοις, οι περισσότεροι πιστεύουν πως ο πραγματικός συγγραφέας ήταν κάποιος Richard Varick Dey (1801 – 1837), ένας οφθαλμοφανής αναγραμματισμός του αρχικού Uriah Derick D’Arcy.

Το αξιοπρόσεκτο στο συγκεκριμένο διήγημα είναι πως πρόκειται για μια αφήγηση κατά της δουλείας, ενώ ταυτόχρονα έχει ως πρωταγωνιστή τον πρώτο Αμερικανό βρυκόλακα ο οποίος είναι μαύρος, και όλα αυτά σε ένα λογοτεχνικό έργο των αρχών του 1800. Ενδεχομένως να πρόκειται για το πρώτο διήγημα που υπερασπίζεται τη χειραφέτηση των σκλάβων, 14 ολόκληρα χρόνια προτού εκδοθεί το An Appeal in Favor of That Class of Americans Called Africans (Μια έκκληση υπέρ αυτής της τάξης των Αμερικανών που ονομάζονται Αφρικανοί) της Lydia Child, το οποίο θεωρείται ευρέως ως το πρώτο βιβλίο κατά της δουλείας.   

Παραδόξως, αυτό το πρωτοποριακό κείμενο παραμένει σχετικά άγνωστο, ακόμα και στους Γοτθικούς κύκλους. Δεν εμφανίζεται σε καμία από τις πρώιμες ιστορίες με βρυκόλακες, ούτε συμπεριλαμβάνεται σε καμία από τις κλασικές ή σύγχρονες ανθολογίες διηγημάτων με βρυκόλακες. Υπάρχει μια ψηφιακή έκδοση, ένα έργο αγάπης δει χειρός Ed White και Duncan Faherty, σχεδιασμένη με τον καλύτερο τρόπο ώστε να επιτρέπει τη μελέτη του κειμένου από τους Αμερικανούς.

Μια ετερόκλητη ένωση

Το The Black Vampyre εξερευνά την ιδέα του διαφυλετικού γάμου σε μια εποχή που ο έρωτας μεταξύ λευκών και μαύρων θεωρείτο ταμπού.

Η αφήγηση του Darcy ξεκινά με τον Mr Personne να προσπαθεί επανειλημμένως να σκοτώσει τον δεκάχρονο σκλάβο του, στα εδάφη της σημερινής Αϊτής. Όμως, όσο κι αν προσπαθεί, το πτώμα επανέρχεται πάντα στη ζωή. Ο Personne διατάζει να κάψουν το αγόρι, αλλά αυτό κινείται με υπεράνθρωπη ταχύτητα και ως δια μαγείας ο Personne καταλήγει ο ίδιος στις φλόγες. Προτού πεθάνει ο Mr Personne, η γυναίκα του τον ενημερώνει πως ο αβάπτιστος γιος τους δεν βρίσκεται στην κούνια του, και πως μέσα της υπάρχουν μόνο το δέρμα, τα κόκαλα και τα νύχια του παιδιού.

Μερικά χρόνια αργότερα, ξαναβρίσκουμε τη χήρα του Personne, την Euphemia, η οποία πενθεί τον τρίτο της άντρα. Δέχεται την επίσκεψη δύο ξένων, ενός τρομακτικά όμορφου μαύρου, ντυμένου σαν Μαυριτανός πρίγκιπας, ο οποίος συνοδεύεται από ένα χλομό αγόρι από την Ευρώπη. Ο ξένος τη γοητεύει με τη φινέτσα και την ομορφιά του, και την παντρεύεται το ίδιο εκείνο απόγευμα. Το ίδιο βράδυ της εξομολογείται πως είναι ένας βρυκόλακας και ύστερα μετατρέπει την Euphemia στο αιμοδιψές του ταίρι.

Αφήνοντας στην άκρη τα τέρατα, εν έτει 1819 ένας διαφυλετικός γάμος καθιστά το διήγημα εξαιρετικά σοκαριστικό – πόσο μάλλον ένας γάμος μεταξύ ενός πρώην σκλάβου και της πρότερης αφεντικίνας του.      

Παιδιά βρυκόλακες

Παντρεμένη με ένα τέρας και πλέον και η ίδια τέρας (και στα μάτια της κοινωνίας), η Euphemia μαθαίνει πως ο χλομός, νεαρός σύντροφος του πρίγκιπα είναι ο εξαφανισμένος της γιος – ο οποίος πια είναι και αυτός ένας βρυκόλακας. Ο πρίγκιπας επιστρέφει το αγόρι στην Euphemia, στο οποίο έχει δώσει το όνομα Zemba, μαζί με τα λεφτά του πρώτου της άντρα ώστε να μπορέσουν να διαφύγουν στην Ευρώπη.

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού, βρίσκονται σε μια σπηλιά μαζί με μια ομάδα ευγενών βρυκολάκων και κάποιους σκλάβους. Ο πρίγκιπας απευθύνεται στο πλήθος στη γλώσσα του επαναστατικού Διαφωτισμού:

Με τα δεσμά μας λυμένα και τις αλυσίδες μας σπασμένες, είμαστε απελευθερωμένοι, λυτρωμένοι, ανεξάρτητοι και αφυπνισμένοι από την ακαταμάχητη διάνοια της ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΧΕΙΡΑΦΕΤΗΣΗΣ!!

Η συγκεκριμένη φράση αναφέρεται στην πρόσφατη, τότε, Αϊτινή Επανάσταση (1791 – 1804), η οποία έδωσε ένα τέρμα στη δουλεία και στον έλεγχο των αποικιών από τη Γαλλία. Οι βρυκόλακες, όπως και οι σκλάβοι, είναι αναγκασμένοι να ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας κι έτσι επαναστατούν προκειμένου να βελτιωθεί η ζωή τους. Όμως, σε αντίθεση με ό,τι συνέβη στην Αϊτή, η επανάσταση αυτή τσακίζεται από ένοπλους στρατιώτες και οι βρυκόλακες παλουκώνονται εις θάνατον.

Ευτυχώς η Euphemia και ο Zemba γλιτώνουν πίνοντας ένα φίλτρο που επαναφέρει έναν βρυκόλακα στην πρότερη κατάστασή του, αυτή του ανθρώπου. Καταφέρνουν να ζήσουν μια χαρούμενη οικογενειακή ζωή, με τον Zemba να βαφτίζεται Barabbas. Όλα αυτά βέβαια μέχρις ότου η Euphemia γεννά έναν μιγά (αφήνεται να εννοηθεί πως είναι γιος του πρίγκιπα) με “βαμπιρικές τάσεις”. Πρόκειται για την πρώτη περίπτωση διαφυλετικού βρυκόλακα στη λογοτεχνία.   

Πίνακας που αναπαριστά τη μάχη μεταξύ Γάλλων και Αϊτινών στρατιωτών κατά την Αϊτινή Επανάσταση

Το The Black Vampyre πρόκειται να τιμηθεί σε μια ειδική τελετή στο Being Human Festival στις 14 Νοεμβρίου (το φεστιβάλ πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά πέρσι, ΣτΜ). Πέρα από το γεγονός πως πρόκειται για το πρώτο αμερικανικό έργο βαμπιρικής λογοτεχνίας στο οποίο παρουσιάζεται ο πρώτος μαύρος βρυκόλακας στη λογοτεχνία, το The Black Vampyre έχει μια διαχρονική απήχηση. Ο ρατσισμός που καλλιεργήθηκε λόγω της δουλείας εξακολουθεί να υφίσταται∙ η πάλη εναντίον του και το όνειρο ενός παγκόσμιου ανθρωπισμού όπως εκφράστηκε μέσω της Αϊτινής Επανάστασης συνεχίζεται. Ο παραλληλισμός που προβάλλει το The Black Vampyre μεταξύ της ρατσιστικής καταπίεσης και μιας βαμπιρικής κοινωνίας, αν κι όχι απόλυτα ξεκάθαρος, το καθιστά ένα σημαντικό λογοτεχνικό έργο. Η άγαρμπη βιαιότητα και η ανατριχιαστική, γοτθική αφήγηση με πρωταγωνιστές βρυκόλακες μπορεί να έχει ταυτόχρονα και ηθικό αντίκτυπο.

Cover image: Thomas Nast/Harper’s Weekly/The Met

προτεινουμε επίσης

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά