The Green Knight: Χριστούγεννα στο Κάμελοτ με τον Πράσινο Ιππότη

by Αλέξης Ζησιμόπουλος

The Green Knight ή αλλιώς Ο Πράσινος Ιππότης.

Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα ιστορία, μέσα στο πνεύμα των εορτών (ερωτηματικό) και ό,τι πρέπει για τον μήνα που διανύουμε (διπλό ερωτηματικό).

Βρισκόμαστε στα πλαίσια του Αρθουριανού Κύκλου και αυτή η ιστορία είναι πρωτοχρονιάτικη.
Ο Βασιλιάς Αρθούρος και οι Ιππότες της Στρογγυλής Τράπεζας.

Η εξιστόρηση που θα κάνω είναι μια περιληπτική ανακεφαλαίωση του επικού μεσαιωνικού ποιήματος Sir Gawain and the Green Knight, που παρουσιάζει μια περιπέτεια του Γκάγουεν (Sir Gawain) – ανιψιού του βασιλιά Αρθούρου και ιππότη της Στρογγυλής Τραπέζης.

Το πρωτότυπο έργο, κατά την γνώμη μου, είναι αρκετά περίεργο και δεν θα στηριχθώ τόσο στην αναφορά στίχων ή παραθέσεων. Πιστεύω ότι η απλή παρουσίαση του γενικότερου μύθου έχει περισσότερο ενδιαφέρον απ’ την ανάλυση ενός παλαιού ποιήματος.

Βέβαια, μιλάμε για ένα απ’ τα πιο κλασικά και για κάποιους εξαιρετικά έργα της αγγλικανικής λογοτεχνίας. Σαν μοτίβο ιστορίας ακολουθεί τις βασικές αρχές που συναντάμε

Πρωτοχρονιά στο Κάμελοτ, λοιπόν, και ο βασιλιάς Αρθούρος με τους ιππότες και αυλικούς του γιορτάζουν, ανταλλάζουν δώρα και δειπνούν. Φυσικά καταναλώνουν επίσης άπλετο αλκοόλ. Ο Αρθούρος ζητάει να ακούσει ή να δει μια ενδιαφέρουσα περιπέτεια.

Τότε, σπάει η πόρτα και στο κάστρο μπαίνει ο Πράσινος Ιππότης.
Σχέδιο απ’ το κείμενο, θα μπορούσε να θεωρηθεί το “εξώφυλλο”.

Είναι ένας γιγαντιαίου σχεδόν αναστήματος άνδρας, με μεγάλους ώμους και στενή μέση.

Απ’ την κορυφή ως τα νύχια είναι πράσινος. Μια γιγάντια πράσινη φιγούρα καβάλα σε πράσινο άλογο.

Πράσινο δέρμα. Πράσινες τρίχες. Πράσινα νύχια. Κόκκινα μάτια. Ναι, δεν είμαι σίγουρος τι συνέβη, κόκκινα μάτια.

Υπάρχουν πράγματι εξουθενωτικά πολλές περιγραφές γύρω απ’ το πόσο πράσινος είναι ο ιππότης στο μεσαιωνικό έργο. Πάντως τα χρώματά του καταλήγουν αρκετά χριστουγεννιάτικα τόσους αιώνες μετά.

Δεν φορούσε πανοπλία, αλλά κι αυτή θα ήταν πράσινη. Κρατάει μόνο ένα μεγάλο τσεκούρι στο ένα χέρι και ένα γκι στο άλλο (κι αυτό πράσινο).

Δεν έχει έρθει ωστόσο για να προκαλέσει, γιατί τους θεωρεί όλους αδύναμους και ανίκανους να τον νικήσουν. Ίσως κατά κάποιον τρόπο να ήθελε να προκαλέσει τελικά τώρα που το σκέφτομαι.

Θέλει να παίξουν ουσιαστικά ένα παιχνίδι:

Επιθυμεί κάποιος να τον χτυπήσει με το ίδιο του το τσεκούρι. Σε αντάλλαγμα, θα ανταποδώσει το ίδιο χτύπημα μετά από έναν χρόνο ακριβώς και μπορούν να κρατήσουν και το τσεκούρι.

Ο Αρθούρος ετοιμάζεται να δεχτεί ο ίδιος την πρόκληση, αλλά επεμβαίνει ο Γκάγουεν, που τυχαίνει να είναι ο νεαρότερος ιππότης ανάμεσά του και φυσικά συγγενής του.

Οπότε, αυτός είναι που αναλαμβάνει την εκπροσώπηση της Στρογγυλής Τράπεζας.

Ο πράσινος γίγαντας σκύβει, μένει ακίνητος και δεν αντιδρά καθόλου καθώς ο νεαρός ιππότης τον αποκεφαλίζει με ένα χτύπημα.

Ο πράσινος ιππότης όμως φυσικά και δεν πεθαίνει. Σηκώνει το κεφάλι του προς το μέρος της βασίλισσας Γκουίνεβιρ (Guinevere), ανεβαίνει στο άλογό του και φεύγει υπενθυμίζοντας στον Γκάγουεν ότι έχουν ραντεβού σε έναν χρόνο.

Η τοποθεσία ορίζεται – Στο Πράσινο Παρεκκλήσι (Green Chapel), πού αλλού;

Η Γκουίνεβιρ έχει ανησυχήσει, αλλά ο Αρθούρος μάλλον σκεπτόμενος ότι έχουν πιει υπερβολικά για μια νύχτα επιλέγει να μην δώσει έκταση. Κρατάνε το τσεκούρι πάντως, όπως είχε συμφωνηθεί.

Απεικόνηση του (C) Egor Gafidov, στο Artstation
Ο χρονός κυλάει ομαλά και όταν πλέον η ημερομηνία πλησιάζει, ο Γκάγουεν ξεκινάει να βρει το ξωκλήσι.

Στον δρόμο συναντά ένα κάστρο, το οποίο ανήκει στον λόρδο Μπέρτιλακ (Bertilak de Hautdesert) και τη γυναίκα του (η γυναίκα του δεν έχει όνομα, δεν ξέρω γιατί). Ο Μπέρτιλακ του υπόσχεται ότι γνωρίζει να του πει τον δρόμο και μπορεί να ξεκουραστεί στο κάστρο του μέχρι να έρθει η ώρα να αντιμετωπίσει τον ιππότη.

Ακόμη, κάνουν μια συμφωνία: Κάθε πρωί ο Μπέρτιλακ πηγαίνει για κυνήγι και υπόσχεται να δίνει τη λεία του στον Γκάγουεν, αν ο Γκάγουεν με τη σειρά του τού δώσει όσα εκείνος ίσως απέκτησε μέσα στη μέρα. Ακούγεται σαν κάτι περίεργο, αλλά ο ιππότης συμφωνεί χωρίς ιδιαίτερη σκέψη.

Την επομένη λοιπόν, όσο ο Μπέρτιλακ λείπει, η γυναίκα του πηγαίνει στην κάμαρα του Γκάγουεν με σκοπό να τον αποπλανήσει. Όσο και αν του ρίχνεται, τον προκαλεί και τον φλερτάρει όμως, ο ιππότης δεν ενδίδει. Επιμένει πως δεν πρόκειται να της κάνει τίποτε, μα για να μην την προσβάλλει, δεν αντιστέκεται όταν εκείνη με δικιά της πρωτοβουλία τον φιλά.

Ο Μπέρτιλακ επιστρέφει με ένα ελάφι και ο Γκάγουεν τον φιλά σε αντάλλαγμα, χωρίς να αποκαλύψει όμως πώς «απέκτησε» κάτι τέτοιο μέσα στη μέρα. Αυτό επαναλαμβάνεται και την επόμενη μέρα, αυτή τη φορά με δυο φιλιά. Η γυναίκα του λόρδου αποδυκνείεται αρκετά επίμονη. Ο Μπέρτιλακ δίνει κάποιους κάπρους και λαμβάνει δυο φιλιά χωρίς ερωτήσεις.

Μια μέρα προτού ο Γκάγουεν αποχωρήσει για να βρει τον Πράσινο Ιππότη, η γυναίκα του Μπέρτιλακ προσφέρει (εκτός απ’ το κορμί της όπως πάντα) και μια υφασμάτινη ζώνη, από χρυσό και πράσινο μετάξι, που έχει την ικανότητα να τον προστατέψει από οποιαδήποτε πληγή. Ο Γκάγουεν εννοείται το παίρνει γιατί κινδυνεύει να πεθάνει και μαζί τρία φιλιά. Ωστόσο, στον Μπέρτιλακ δίνει τα φιλιά αλλά δεν αναφέρει τίποτα για τη ζώνη και παίρνει από εκείνον μια αλεπού.

Με τη ζώνη στη μέση τελικά, ο Γκάγουεν βρίσκει τον Πράσινο Ιππότη να ακονίζει το τσεκούρι του.
Η κρίσιμη στιγμή, (C) Dorothea Braby, Golden Cockerel Press, 1952

Όπως είχαν συμφωνήσει, ο Γκάγουεν σκύβει και περιμένει το χτύπημα, το οποίο του αφήνει μόνο ένα μικρό σημάδι στον λαιμό. Ο Γκάγουεν επιτέλους έχει ξεφορτωθεί τον πρασινωπό εχθρό, που έχει εκνευριστεί και ετοιμάζεται να τον πολεμήσει με σπαθί και ασπίδα έτοιμα, αν χρειαστεί.

Αλλά, ο Πράσινος Ιππότης γελάει και αποκαλύπτει πως στην πραγματικότητα είναι ο Μπέρτιλακ, μεταμορφωμένος απ’ τη μαγεία της Μοργκάνα λε Φέι (Morgan le Fay).

Γιατί έγινε όλο αυτό;

Επειδή η μάγισσα ήθελε να σπάσει τα νεύρα του Αρθούρου και να τρομάξει την Γκουίνεβιρ. Μπορεί να ακούγεται κάπως απογοητευτικό, μα ήταν απλά μια ακόμη ημέρα στο Κάμελοτ για εκείνους.

Τι είχε να κερδίσει ο Μπέρτιλακ; Τίποτα. Ειλικρινά δεν είναι ξεκάθαρο γιατί ο λόρδος μπήκε σε αυτό το σχέδιο.

Ο Γκάγουεν απολογείται που δεν ανέφερε τίποτε για τη ζώνη, αλλά ο Μπέρτιλακ δεν νοιάζεται μιας και είπε ψέματα για να διαφυλάξει τη ζωή του, ενώ δεν εκμεταλλεύτηκε τον πειρασμό της γυναίκας του.

Οπότε, παραμένουν κατά κάποιον τρόπο φίλοι και του επιτρέπει να κρατήσει και τη ζώνη.

Ο Γκάγουεν γυρνά μετανιωμένος στο Κάμελοτ, γιατί μπορεί να έζησε, μα δεν ήταν αυτή η υπόσχεση. Δεν είχε δεχτεί τίμια το χτύπημα.

Οι υπόλοιποι ιππότες του Κάμελοτ δεν νοιάζονται και τον συγχωρούν, αποφασίζοντας προς τιμήν της περιπέτειας αυτής να φορούν μια πράσινη ζώνη ως ενθύμιο.

Γιατί τόσο πράσινο; Δεν ξέρω.

Η αλήθεια είναι πως υπάρχουν διάφοροι οδοί ανάλυσης του επικού ποίηματος και πολλοί έχουν επιχειρήσει να εξετάσουν τον Πράσινο Ιππότη και το πράσινο που τον διέπει ως λογοτεχνικό σύμβολο και όχι μόνο (ανάμεσά τους και ο J. R. R. Tolkien).

Η αφίσα της ταινίας του 2021 του David Lowery.

Υπάρχουν και μικρές διαφοροποιήσεις του μύθου και επανεμφανίσεις του Πράσινου Ιππότη στα έργα που εντάσσονται στον Αρθουριανό Κύκλο, όπως στο έργο The Greene Knight, όπου η ταυτότητα του ιππότη δεν είναι εκείνη του Μπέρτιλακ.

Πολλοί οδοί ανάλυσης μπορεί να χρησιμοποιηθούν γενικώς για την εξέταση των μοτίβων και των θεματικών που είδαμε περιληπτικά επίσης. Ανάλογα με την κουλτούρα και την εποχή, η μορφή ενός τέτοιου ή παρόμοιου χαρακτήρα εμφανίζεται και εκτός της Αγγλίας και χωρίς να συσχετίζεται με τον Αρθούρο.

Ακόμη, μια ταινία πρόκειται να κυκλοφορήσει, με τίτλο The Green Knight που είναι η μεταφορά αυτής της ιστορίας. Το The Green Knight, το επερχόμενο fantasy epic του David Lowery για την Α24, έρχεται 30 Ιουλίου 2021 στις αίθουσες. Επίσης, φυσικά, υπάρχουν πάμπολλες εκδοχές του μύθου στην ποπ κουλτούρα τριγύρω μας.

Δυστυχώς, δεν είμαι ο κατάλληλος για να αναλύσω εις βάθος τις θεματικές και να προσφέρω απαντήσεις για το πράσινο, τον ιππότη και λοιπά ερωτήματα. Μπορώ όμως να παραπέμψω σε πηγές και να σας προτρέψω να κάνετε κι εσείς έρευνα σε αυτήν και σε άλλες ιστορίες από το Κάμελοτ. Και επίσης, καλές γιορτές.

Πηγές:

Διαβάστε εδώ το ποίημα: alliteration.net
Γενικές πληροφορίες
Περί οδών ανάλυσης

προτεινουμε επίσης

Leave a Comment

* Χρησιμοποιώντας αυτή τη φόρμα συμφωνείτε με την αποθήκευση των στοιχείων και δεδομένων σας στη βάση του ιστότοπου για στατιστικές αναλύσεις.

Η Nyctophilia.gr χρησιμοποιεί cookies για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της, την δυνατότητά σας να επικοινωνήσετε μαζί μας, καθώς και να βελτιώσει την εμπειρία σας στο website. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. Αποδοχή Αναλυτικά